મુખ્યમંત્રી ડૉ. મોહન યાદવે જણાવ્યું કે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના કુશળ નેતૃત્વ હેઠળ મધ્ય પ્રદેશની અર્થવ્યવસ્થા સમાવીશી વિકાસ સાથે અત્યંત ગતિશીલ બની છે.
ભોપાલમાં જાહેર થયેલા રાજ્યના આર્થિક સર્વેક્ષણ 2025–26 અનુસાર મધ્ય પ્રદેશના સ્થૂળ રાજ્ય ઘરેલું ઉત્પાદન (GSDP) માં 11.14 ટકા વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે. મુખ્યમંત્રીએ તેને સમાવીશી વિકાસ સાથે તીવ્ર ગતિશીલ અર્થવ્યવસ્થા ધરાવતા રાજ્ય બનવા તરફનું મહત્વપૂર્ણ પગલું ગણાવ્યું.
મુખ્યમંત્રીએ જણાવ્યું કે પ્રધાનમંત્રીના નેતૃત્વ હેઠળ નાણાકીય શિસ્ત, પારદર્શક પ્રશાસન અને દુરંદેશી નીતિઓના કારણે રાજ્યની અર્થવ્યવસ્થા મજબૂત बनी છે. આર્થિક સર્વેક્ષણમાં રાજ્યની અર્થવ્યવસ્થાને આયોજનબદ્ધ અને પરિણામકેન્દ્રિત તરીકે વર્ણવવામાં આવી છે.
વિત્તીય વર્ષ 2025-26 માટે GSDP પ્રચલિત કિંમતો પર ₹16,69,750 કરોડ અને સ્થિર (2011-12) કિંમતો પર ₹7,81,911 કરોડ અંદાજિત છે. આ આંકડા વિત્તીય વર્ષ 2024-25ના ₹15,02,428 કરોડ અને ₹7,23,724 કરોડની સરખામણીએ અનુક્રમે 11.14 ટકા અને 8.04 ટકા વૃદ્ધિ દર્શાવે છે. પ્રતિ વ્યક્તિ આવક (PCI) પ્રચલિત કિંમતો પર ₹38,497 થી વધીને ₹1,69,050 થઈ છે અને સ્થિર કિંમતો પર ₹76,971 થઈ છે.
મુખ્યમંત્રીએ જણાવ્યું કે આ વૃદ્ધિ ગ્રામિણ, કૃષિ અને ઉદ્યોગ ક્ષેત્રોમાં થયેલા સુધારાનો પરિણામ છે, જેના કારણે દરેક વર્ગને આર્થિક લાભ મળ્યો છે.
GSDPની ક્ષેત્રવાર રચના મુજબ પ્રાથમિક ક્ષેત્રનો હિસ્સો પ્રચલિત કિંમતો પર 43.09 ટકા અને સ્થિર કિંમતો પર 33.54 ટકા છે. તેમાં પાકોનો ફાળો 30.17 ટકા, પશુપાલન 7.22 ટકા, વનક્ષેત્ર 2.13 ટકા, માછીમારી 0.61 ટકા અને ખનન 2.96 ટકા છે. દ્વિતીયક ક્ષેત્રનો હિસ્સો પ્રચલિત કિંમતો પર 19.79 ટકા અને સ્થિર કિંમતો પર 26.18 ટકા છે, જેમાં નિર્માણ 9.22 ટકા, ઉત્પાદન 7.22 ટકા અને વિજળી, ગેસ તથા જળ પુરવઠો 3.35 ટકા ફાળો આપે છે. તૃતીયક ક્ષેત્રનો હિસ્સો પ્રચલિત કિંમતો પર 37.12 ટકા અને સ્થિર કિંમતો પર 40.28 ટકા છે, જેમાં વેપાર, હોટેલ અને રેસ્ટોરન્ટ 10.35 ટકા, અન્ય સેવાઓ 7.80 ટકા, અચલ સંપત્તિ 4.98 ટકા, લોક પ્રશાસન 4.96 ટકા, નાણાકીય સેવાઓ 3.73 ટકા, પરિવહન 2.80 ટકા અને સંચાર તથા રેલવે 2.50 ટકા ફાળો આપે છે.
કુલ પાક ઉત્પાદનમાં 7.66 ટકા વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે, જ્યારે અનાજ ઉત્પાદનમાં 14.68 ટકા વધારો થયો છે. બાગાયત ક્ષેત્રમાં 28.39 લાખ હેક્ટર વિસ્તારમાં 425.68 લાખ મેટ્રિક ટન ઉત્પાદન થયું છે. દુગ્ધ ઉત્પાદન 225.95 લાખ ટન સુધી પહોંચ્યું છે. ગ્રામિણ આધારભૂત સુવિધાઓમાં 72,975 કિલોમીટર ગ્રામિણ માર્ગો અને 40.82 લાખ ગ્રામિણ આવાસ પૂર્ણ થયા છે.
દ્વિતીયક ક્ષેત્રમાં 9.93 ટકા અને તૃતીયક ક્ષેત્રમાં 15.80 ટકા વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે. 1,028 ઔદ્યોગિક એકમોને 6,125 એકર જમીન ફાળવવામાં આવી છે. પ્રસ્તાવિત રોકાણ ₹1.17 લાખ કરોડ છે અને અંદાજે 1.7 લાખ રોજગાર સર્જન શક્ય છે. એમએસએમઈ સહાય રૂપે ₹2,900 કરોડ આપવામાં આવ્યા છે. 1,723 સ્ટાર્ટઅપ અને 103 ઇન્ક્યુબેશન કેન્દ્રો કાર્યરત છે. CSR ખર્ચ અંદાજે ₹600 કરોડ રહ્યો છે.
કુલ બજેટમાંથી 10.37 ટકા શિક્ષણ માટે ફાળવવામાં આવ્યો છે. ધોરણ 1 થી 5માં ડ્રોપઆઉટ દર શૂન્ય છે અને ધોરણ 6 થી 8માં 6.3 ટકા છે. ટેકનિકલ સંસ્થાઓની સંખ્યા 2,070 છે. મુખ્યમંત્રી મેધાવી યોજના હેઠળ 45,668 વિદ્યાર્થીઓને ₹500 કરોડની નાણાકીય સહાય આપવામાં આવી છે. આરોગ્ય ક્ષેત્રમાં ₹34,112 કરોડ ખર્ચ કરવામાં આવ્યો છે, જે GSDPના 3 ટકા બરાબર છે. 4.42 કરોડ આયુષ્માન કાર્ડ જારી કરવામાં આવ્યા છે. માતૃત્વ મૃત્યુ દર 379 થી ઘટીને 142 પ્રતિ લાખ જીવંત જન્મ થયો છે.
ભાવાંતર યોજના હેઠળ ખેડૂતોને બજારના ઉતાર-ચઢાવ સામે સુરક્ષા આપવામાં આવે છે. ખાતર વિતરણનું ડિજિટલીકરણ GPS ટ્રેકિંગ અને આધાર જોડાયેલ વિતરણ દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે. મહિલા સશક્તિકરણ માટે ‘લખપતિ દીદી’ યોજના અને મહિલા દાળ ઉત્પાદક જૂથો કાર્યરત છે. સેવા ક્ષેત્રનો હિસ્સો 37 ટકા છે અને પર્યટન, IT તથા નાણાકીય સેવાઓમાં રોજગાર તકો ઉપલબ્ધ છે. ભવિષ્યની ઔદ્યોગિક નીતિઓ હેઠળ સેમીકન્ડક્ટર, ડ્રોન અને ટેકનિકલ સ્ટાર્ટઅપ માટે તૈયારી કરવામાં આવી રહી છે.
મધ્ય પ્રદેશે સતત બે વર્ષમાં દ્વિઅંકીય વૃદ્ધિ દર નોંધાવ્યો છે. GSDPમાં કુલ 22.56 ટકા વૃદ્ધિ અને પ્રતિ વ્યક્તિ આવકમાં 19.25 ટકા વધારાએ ‘સમૃદ્ધ મધ્ય પ્રદેશ’ વિઝનને મજબૂત બનાવ્યું છે.
