મણિપુરના કાંગપોકપી જિલ્લામાં સોમવારે રાષ્ટ્રીય રાજમાર્ગ-37 (NH-37) પર કુકી પ્રદર્શનકારીઓ અને સુરક્ષા દળો વચ્ચે થયેલી અથડામણમાં ઓછામાં ઓછા ત્રણ લોકો ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા હોવાના અહેવાલ સામે આવ્યા છે. કુકી સંગઠનો દ્વારા આપવામાં આવેલા તાત્કાલિક રાજમાર્ગ બંધના આહ્વાનના બીજા દિવસે મોટી સંખ્યામાં લોકો માર્ગ પર ઉતરી વિરોધ પ્રદર્શન કરી રહ્યા હતા ત્યારે આ ઘટના બની હતી.
સ્થાનિક અહેવાલો અનુસાર, પ્રદર્શનકારીઓ સુરક્ષા અભિયાનો સામે વિરોધ વ્યક્ત કરી રહ્યા હતા. તેમનો આરોપ છે કે તાજેતરમાં ચલાવવામાં આવેલા શોધ અને સુરક્ષા અભિયાનો મુખ્યત્વે કુકી-જો સમુદાયના ગામોને નિશાન બનાવી રહ્યા છે. આ મુદ્દે વિવિધ નાગરિક સંગઠનોએ રાજમાર્ગ બંધનું આહ્વાન કર્યું હતું.
ઘટના મણિપુરના ન્યૂ કેથેલમાનબી વિસ્તારમાં બની હતી, જે વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ ઇમ્ફાલ-જિરીબામ રાજમાર્ગનો ભાગ છે. રાજ્યની પુરવઠા અને પરિવહન વ્યવસ્થા માટે આ માર્ગ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
સોમવાર સવારે મોટી સંખ્યામાં પ્રદર્શનકારીઓ માર્ગ પર એકત્ર થયા હતા. તેમણે વાહનવ્યવહાર અટકાવી સુરક્ષા અભિયાનો તાત્કાલિક બંધ કરવાની માંગ કરી હતી. પ્રદર્શનકારીઓએ જણાવ્યું કે તેમની ચિંતાઓનું નિરાકરણ ન આવે ત્યાં સુધી વિરોધ ચાલુ રહેશે. રાજમાર્ગ બંધને કારણે અનેક સ્થળોએ ટ્રાફિક પ્રભાવિત થયો હતો અને આવશ્યક ચીજવસ્તુઓના પુરવઠા પર અસર થવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી.
પ્રત્યક્ષદર્શીઓના જણાવ્યા મુજબ, સુરક્ષા દળોએ પ્રદર્શનકારીઓને હટાવી માર્ગ પર વાહનવ્યવહાર પુનઃસ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો ત્યારે સ્થિતિ બગડી હતી. ત્યારબાદ બંને પક્ષો વચ્ચે તણાવ ઝડપથી વધ્યો હતો.
અહેવાલોમાં જણાવાયું છે કે ભીડને નિયંત્રિત કરવા માટે સુરક્ષા દળોએ વિવિધ પગલાં લીધાં હતા. તેમાં કથિત રીતે ખાલી ફાયરિંગ, ધુમાડા બોમ્બ અને અન્ય દંગા નિયંત્રણ પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ સામેલ હતો.
આ કાર્યવાહી બાદ પ્રદર્શનકારીઓમાં અફરાતફરી મચી ગઈ અને સ્થિતિ હિંસક અથડામણમાં ફેરવાઈ ગઈ. સ્થાનિક સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, આ દરમિયાન ઓછામાં ઓછા ત્રણ લોકો ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા હતા અને તેમને સારવાર માટે હોસ્પિટલમાં ખસેડવામાં આવ્યા હતા.
ઘટના બાદ કુકી સમુદાય સાથે જોડાયેલા સંગઠન Kuki Inpi South West Sadar Hills એ સુરક્ષા દળોની કાર્યવાહી અંગે ટીકા કરી હતી. સંગઠને આરોપ લગાવ્યો કે શાંતિપૂર્ણ પ્રદર્શનમાં સામેલ લોકોને વિખેરવા માટે આંસુ ગેસના ગોળા, ખાલી ગોળીઓ અને લાઠીચાર્જનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.
સંગઠનના જણાવ્યા અનુસાર, આ કાર્યવાહી જરૂરિયાત કરતાં વધુ કડક હતી અને લોકશાહી વિરોધના અધિકારનું ઉલ્લંઘન કરતી હતી. કુકી નેતાઓએ દાવો કર્યો હતો કે પ્રદર્શનકારીઓની ચિંતાઓ સાંભળવા બદલે બળપ્રયોગનો માર્ગ અપનાવવામાં આવ્યો, જેના કારણે સ્થિતિ વધુ બગડી ગઈ.
પ્રદર્શનનું મુખ્ય કારણ તાજેતરમાં ચાલી રહેલા સુરક્ષા અભિયાનો હોવાનું જણાવવામાં આવી રહ્યું છે. કુકી સંગઠનોનો આરોપ છે કે સુરક્ષા દળોની શોધ અને કોમ્બિંગ કામગીરી મુખ્યત્વે કુકી-જો સમુદાયના વિસ્તારોમાં કેન્દ્રિત છે.
પ્રશાસન તરફથી આ મુદ્દે કોઈ વિગતવાર જાહેર પ્રતિસાદ સામે આવ્યો નથી. જોકે પ્રદર્શનકારીઓ તમામ સમુદાયો સાથે સમાન વર્તન સુનિશ્ચિત કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે. વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે સુરક્ષા અભિયાનો અંગે પારદર્શિતા અને સંવાદના અભાવે સ્થાનિક સ્તરે અવિશ્વાસ વધી રહ્યો છે.
મણિપુર છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી જાતીય અને સામાજિક તણાવનો સામનો કરી રહ્યું છે. રાજ્યમાં વિવિધ સમુદાયો વચ્ચેનો અવિશ્વાસ અને રાજકીય મતભેદ અનેક વખત હિંસક ઘટનાઓમાં પરિવર્તિત થયા છે.
કાંગપોકપી જિલ્લો ખાસ કરીને સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં ગણાય છે, જ્યાં કુકી સમુદાયની મોટી વસ્તી રહે છે. તાજેતરના મહિનાઓમાં અનેક વખત માર્ગ બંધ, વિરોધ પ્રદર્શન અને સુરક્ષા દળો સાથે અથડામણની ઘટનાઓ સામે આવી છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે વિવિધ સમુદાયો વચ્ચે વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવા અને રાજકીય ઉકેલ તરફ પ્રયત્નો કરવામાં નહીં આવે તો આવી ઘટનાઓ ફરી બનવાની શક્યતા યથાવત રહેશે.
કુકી સંગઠનોએ સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો છે કે તેમની માંગણીઓ પર ધ્યાન નહીં આપવામાં આવે તો વિરોધ પ્રદર્શન વધુ તેજ બની શકે છે. પ્રદર્શનકારીઓ સુરક્ષા અભિયાનોની નિષ્પક્ષ સમીક્ષા, જવાબદારી નક્કી કરવા અને કથિત ભેદભાવપૂર્ણ કાર્યવાહી અટકાવવાની માંગ કરી રહ્યા છે.
સંગઠનોએ જણાવ્યું છે કે પ્રશાસન તેમની ફરિયાદો પર ગંભીરતાથી વિચાર નહીં કરે ત્યાં સુધી આંદોલન ચાલુ રહેશે.
રાષ્ટ્રીય રાજમાર્ગ-37 મણિપુર માટે જીવનરેખા માનવામાં આવે છે. આ માર્ગ દ્વારા રાજ્યના વિવિધ વિસ્તારોમાં ખાદ્ય સામગ્રી, ઇંધણ, દવાઓ અને અન્ય આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ પહોંચાડવામાં આવે છે.
લાંબા સમય સુધી માર્ગ બંધ રહેવાની સ્થિતિમાં સામાન્ય નાગરિકોને મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડી શકે છે. વેપારિક પ્રવૃત્તિઓ અને પરિવહન વ્યવસ્થા પર પણ તેની સીધી અસર પડી શકે છે. સ્થાનિક વેપારીઓ અને પરિવહન સંચાલકોએ સામાન્ય સ્થિતિ પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે પ્રશાસનને વહેલી તકે ઉકેલ લાવવાની અપીલ કરી છે.
રાજકીય અને સુરક્ષા મામલાના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે મણિપુર જેવા સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં માત્ર સુરક્ષા પગલાં પૂરતા નથી. સમુદાયો વચ્ચે વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવો, સંવાદ જાળવવો અને રાજકીય ભાગીદારી વધારવી પણ એટલી જ જરૂરી છે.
નિષ્ણાતોએ જણાવ્યું છે કે સ્થાનિક સંગઠનો અને પ્રશાસન વચ્ચે નિયમિત સંવાદ જાળવવામાં આવે તો અનેક વિવાદો પ્રારંભિક તબક્કામાં જ ઉકેલી શકાય છે.
