અમેરિકાના ન્યૂ મેક્સિકોની અદાલતે 21 ઑક્ટોબર 2026ના રોજ ફેસબુકની માલિક કંપની મેટા પર 25 અબજ ડૉલરનો દંડ ફટકારવાનો આદેશ આપ્યો હતો. આ કેસમાં કંપની પર વપરાશકર્તાઓની અંગત માહિતીની સુરક્ષા અને તેના ઉપયોગ અંગે ભ્રામક ખાતરી આપવાનો આરોપ હતો. મેટાએ આ નિર્ણયને પડકારવા માટે અપીલ કરવાની જાહેરાત કરી છે.
આ કેસ ફેસબુકનો ઉપયોગ કરતા લોકોની અંગત માહિતી સાથે સંબંધિત છે. અદાલતમાં આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો કે કંપની વપરાશકર્તાઓને તેમની માહિતી સુરક્ષિત હોવાની અને તેના પર તેમનું નિયંત્રણ હોવાની ખાતરી આપતી હતી. જોકે, તપાસમાં સામે આવ્યું હતું કે વપરાશકર્તાઓને તેમની અંગત માહિતી પર કંપની દ્વારા જણાવવામાં આવ્યું હતું તેટલું નિયંત્રણ મળતું નહોતું.
સપ્ટેમ્બર 2026માં જ્યુરીએ મેટાને ન્યૂ મેક્સિકોના ગ્રાહક સંરક્ષણ કાયદાના ઉલ્લંઘન માટે જવાબદાર ઠેરવી હતી. આ કેસમાં આશરે 4.39 કરોડ ઉલ્લંઘનો સામે આવ્યા હતા. ત્યારબાદ ન્યાયાધીશ ફ્રાન્સિસ મેથ્યુએ કંપની પર 25 અબજ ડૉલરનો દંડ ફટકારવાનો આદેશ આપ્યો હતો. અદાલતે એમ પણ જણાવ્યું હતું કે દંડની બાકી રકમ પર ચુકવણી ન થાય ત્યાં સુધી વાર્ષિક 15 ટકા વ્યાજ લાગશે.
આ કેસની શરૂઆત વર્ષો પહેલાં સામે આવેલા કેમ્બ્રિજ એનાલિટિકા વિવાદથી થઈ હતી. વર્ષ 2018માં ખુલાસો થયો હતો કે ફેસબુકનો ઉપયોગ કરતા કરોડો લોકોની અંગત માહિતી તેમની સંપૂર્ણ સંમતિ વિના મેળવવામાં આવી હતી. કેમ્બ્રિજ એનાલિટિકા બ્રિટનની રાજકીય સલાહકાર કંપની હતી.
આ કંપની પર ફેસબુક પાસેથી મળેલી માહિતીનો ઉપયોગ રાજકીય જાહેરાતો દર્શાવવા માટે કરવાનો આરોપ હતો. આ વિવાદને કારણે આશરે 8.7 કરોડ ફેસબુક વપરાશકર્તાઓની માહિતી પ્રભાવિત થઈ હતી.
વપરાશકર્તાઓની પસંદગી, રુચિ અને રાજકીય વિચારધારા સંબંધિત માહિતી એકત્રિત કરીને તેમને તે મુજબની જાહેરાતો બતાવવામાં આવતી હતી. આ મામલો સામે આવ્યા બાદ ફેસબુકની માહિતી સુરક્ષા વ્યવસ્થા પર સવાલો ઊભા થયા હતા. ત્યારબાદ ન્યૂ મેક્સિકો સરકારે વર્ષ 2021માં કંપની સામે કેસ દાખલ કર્યો હતો.
ન્યૂ મેક્સિકો સરકારે અદાલતમાં જણાવ્યું હતું કે ફેસબુક પોતાના વપરાશકર્તાઓને તેમની અંગત માહિતી પર સંપૂર્ણ નિયંત્રણ હોવાની ખાતરી આપતું હતું. જોકે, અન્ય એપ્લિકેશનો અને કંપનીઓ પણ કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં ફેસબુક સાથે જોડાયેલી માહિતી મેળવી શકતી હતી.
સરકારનો આરોપ હતો કે કંપનીએ વપરાશકર્તાઓની માહિતી કેવી રીતે એકત્રિત કરવામાં આવે છે, કોની સાથે વહેંચવામાં આવે છે અને તેનો ઉપયોગ કયા હેતુ માટે થઈ શકે છે તે અંગે સ્પષ્ટ માહિતી આપી નહોતી. અદાલતે આ મુદ્દાઓને ધ્યાનમાં રાખીને કંપની વિરુદ્ધ ચુકાદો આપ્યો હતો.
મેટાએ 25 અબજ ડૉલરનો દંડ ફટકારવાના નિર્ણયનો વિરોધ કર્યો છે. કંપનીના મુખ્ય કાનૂની અધિકારી સીજે મહોનીએ જણાવ્યું હતું કે આવા નિર્ણયને કારણે ન્યૂ મેક્સિકોમાં વ્યવસાય કરવો મુશ્કેલ બની શકે છે.
કંપનીએ અદાલતના નિર્ણયને પડકારવાની જાહેરાત કરી છે. મેટાને આશા છે કે ઉપલી અદાલતમાં તેને રાહત મળી શકે છે. હાલ અદાલતે દંડની રકમ નક્કી કરી છે, જ્યારે અપીલની સુનાવણી બાદ અંતિમ ચુકવણી અંગેની સ્થિતિ સ્પષ્ટ થઈ શકે છે.
આ નિર્ણય બાદ ફેસબુક અને ઇન્સ્ટાગ્રામના વપરાશકર્તાઓને દંડની રકમમાંથી કોઈ નાણાકીય વળતર મળશે કે નહીં તે અંગે પ્રશ્ન ઊભો થયો છે. જોકે, અત્યાર સુધી આવી કોઈ જાહેરાત કરવામાં આવી નથી.
આ કેસ ન્યૂ મેક્સિકો સરકારે દાખલ કર્યો હોવાથી અદાલતે દંડની રકમ રાજ્યને ચૂકવવાનો આદેશ આપ્યો છે. ન્યૂ મેક્સિકોના એટર્ની જનરલ રાઉલ ટોરેઝના જણાવ્યા અનુસાર, આ રકમનો ઉપયોગ શિક્ષણ સંબંધિત સરકારી કાર્યો માટે કરવામાં આવશે. તેથી હાલના નિર્ણયના આધારે સામાન્ય ફેસબુક વપરાશકર્તાઓને સીધું વળતર આપવાની કોઈ વ્યવસ્થા જાહેર કરવામાં આવી નથી.
ફેસબુકની માલિક કંપનીને અંગત માહિતી સંબંધિત કાનૂની કાર્યવાહીનો સામનો અગાઉ પણ કરવો પડ્યો છે. વર્ષ 2019માં અમેરિકાના ફેડરલ ટ્રેડ કમિશને ફેસબુક પર 5 અબજ ડૉલરનો દંડ ફટકાર્યો હતો.
આ ઉપરાંત, મેટાએ વર્ષ 2022માં ગોપનીયતા સંબંધિત એક અલગ કેસનો ઉકેલ લાવવા માટે 72.5 કરોડ ડૉલરનો સમાધાન કરાર કર્યો હતો. ન્યૂ મેક્સિકોની અદાલતના તાજેતરના નિર્ણયથી કંપની સામે વધુ એક કાનૂની પડકાર ઊભો થયો છે.
આ કેસમાં ફેસબુક અને ઇન્સ્ટાગ્રામના વપરાશકર્તાઓની અંગત માહિતીની સુરક્ષાનો મુદ્દો સામે આવ્યો છે. મેટાએ અદાલતના નિર્ણય સામે અપીલ કરવાની જાહેરાત કરી છે. હવે આગળની કાનૂની કાર્યવાહી અને ઉપલી અદાલતની સુનાવણી બાદ મામલાની સ્થિતિ સ્પષ્ટ થશે.
