નૉર્વે સરકારે પ્રથમથી સાતમી ધોરણ સુધીના વિદ્યાર્થીઓ માટે શાળાઓમાં જનરેટિવ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ટૂલ્સના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ મૂકવાની જાહેરાત કરી છે. આ નિયમ સપ્ટેમ્બર 2026થી અમલમાં આવશે. આ નિર્ણયનો હેતુ બાળકોની મૂળભૂત શૈક્ષણિક ક્ષમતાઓ અને વિચારશક્તિને સુરક્ષિત રાખવાનો છે.
નૉર્વે સરકારે જાહેર કર્યું છે કે પ્રથમથી સાતમી ધોરણ સુધીના વિદ્યાર્થીઓને શાળાઓમાં જનરેટિવ AI ટૂલ્સની ઍક્સેસ આપવામાં આવશે નહીં. સામાન્ય રીતે આ ધોરણોમાં અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થીઓની ઉંમર 13 વર્ષથી ઓછી હોય છે.
સરકારનું માનવું છે કે ટેક્નોલોજી શિક્ષણમાં સહાયક બની શકે છે, પરંતુ પ્રારંભિક વયમાં બાળકોને વાંચન, લેખન, ગણિત અને અન્ય મૂળભૂત કૌશલ્યો સ્વતંત્ર રીતે વિકસાવવા જોઈએ. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર AI પર અતિશય નિર્ભરતા તેમની શીખવાની પ્રક્રિયાને અસર કરી શકે છે.
નૉર્વેના શિક્ષણ નિષ્ણાતો અને નીતિનિર્માતાઓનું કહેવું છે કે બાળકોના વિકાસના પ્રારંભિક તબક્કામાં સમીક્ષાત્મક વિચારશક્તિ અને સમસ્યા ઉકેલવાની ક્ષમતાનો વિકાસ અત્યંત મહત્વનો છે. જો વિદ્યાર્થીઓ દરેક પ્રશ્નનો જવાબ AI પાસેથી મેળવવા લાગશે તો તેમની સ્વતંત્ર રીતે શીખવાની અને સમજવાની ક્ષમતા નબળી પડી શકે છે.
સરકારે પોતાના નિર્ણયના સમર્થનમાં અનેક સંશોધન અભ્યાસોનો ઉલ્લેખ કર્યો છે, જેમાં જણાવાયું છે કે નાના બાળકો દ્વારા જનરેટિવ AIનો અનિયંત્રિત ઉપયોગ શીખવાના મહત્વપૂર્ણ તબક્કાઓને અસર કરી શકે છે. ઉપરાંત, આ ઉંમરના બાળકોમાં AI દ્વારા પ્રાપ્ત માહિતીની સત્યતા અને ગુણવત્તાનું મૂલ્યાંકન કરવાની ક્ષમતા પણ સંપૂર્ણપણે વિકસિત થયેલી હોતી નથી.
સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ પ્રતિબંધ માત્ર 13 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના વિદ્યાર્થીઓ માટે લાગુ પડશે. તેથી વધુ ઉંમરના વિદ્યાર્થીઓ AI ટૂલ્સનો ઉપયોગ કરી શકશે, પરંતુ તેના ઉપયોગ પર દેખરેખ રાખવામાં આવશે.
શાળાઓએ ખાતરી કરવી પડશે કે AIનો ઉપયોગ માત્ર શૈક્ષણિક સહાય માટે થાય અને વિદ્યાર્થીઓ તેના પર સંપૂર્ણપણે નિર્ભર ન બની જાય. સાથે જ શિક્ષકોને AI ટેક્નોલોજી અને તેના જવાબદાર ઉપયોગ સંબંધિત વિશેષ તાલીમ આપવામાં આવશે, જેથી તેઓ વિદ્યાર્થીઓને યોગ્ય માર્ગદર્શન આપી શકે.
નૉર્વે પહેલેથી જ શાળાઓમાં મોબાઇલ ફોનના ઉપયોગ અંગે કડક નિયમો અમલમાં મૂકી ચૂક્યું છે. હવે સરકાર 16 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ પર વધારાના પ્રતિબંધોની સંભાવનાઓ પર પણ વિચાર કરી રહી છે.
સરકારી અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ અને AI આધારિત સેવાઓ વપરાશકર્તાઓને લાંબા સમય સુધી જોડાયેલા રાખવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવે છે, જે બાળકોના માનસિક સ્વાસ્થ્ય, એકાગ્રતા અને સામાજિક વર્તન પર અસર કરી શકે છે.
નૉર્વેના આ નિર્ણય પછી કેનેડામાં પણ બાળકો માટે AI ચેટબોટ્સ અને સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ પર નિયંત્રણ સંબંધિત નિયમો તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યા છે. ત્યાંની સરકાર નવા કાયદા દ્વારા બાળકોની ઓનલાઈન સુરક્ષા અને માનસિક સ્વાસ્થ્યને પ્રાથમિકતા આપવાની યોજના બનાવી રહી છે.
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આગામી વર્ષોમાં અનેક દેશો બાળકો માટે AI અને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સના ઉપયોગ અંગે નવા માર્ગદર્શનો અને નિયમો અમલમાં મૂકી શકે છે, જેથી ટેક્નોલોજીના લાભો પ્રાપ્ત થાય અને તેના સંભવિત નકારાત્મક પ્રભાવોથી પણ બચી શકાય.
