કીર સ્ટાર્મરે સોમવારે બ્રિટનના વડાપ્રધાન અને લેબર પાર્ટીના નેતા પદેથી રાજીનામું આપતાં દેશની રાજનીતિમાં મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર આવ્યો છે. 10 ડાઉનિંગ સ્ટ્રીટની બહાર રાષ્ટ્રને સંબોધતા સ્ટાર્મરે જણાવ્યું કે તેમને લાગે છે કે પાર્ટી હવે આગામી સામાન્ય ચૂંટણી માટે નવા નેતૃત્વ તરફ આગળ વધવા માંગે છે. તેમણે કહ્યું કે દેશ અને પાર્ટીના હિતમાં આ યોગ્ય સમય છે કે નવો નેતા જવાબદારી સંભાળે. જોકે, નવા નેતાની પસંદગી ન થાય ત્યાં સુધી તેઓ કાર્યકારી વડાપ્રધાન તરીકે પોતાની જવાબદારીઓ નિભાવતા રહેશે.
સ્ટાર્મરે 2024ની સામાન્ય ચૂંટણીમાં લેબર પાર્ટીને જીત અપાવી હતી, પરંતુ સત્તામાં આવ્યા બાદ તેમની લોકપ્રિયતા સતત ઘટતી ગઈ. સ્થાનિક ચૂંટણીમાં નબળું પ્રદર્શન, આર્થિક પડકારો, જીવનસ્તરમાં સુધારાના અધૂરા વચનો અને નીતિગત યુ-ટર્નને લઈને તેમને ટીકા સહન કરવી પડી હતી. છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં અનેક સાંસદો અને વરિષ્ઠ નેતાઓએ તેમના નેતૃત્વ પર પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા હતા, જેના કારણે તેમના પર રાજીનામું આપવાનું દબાણ વધતું ગયું.
વડાપ્રધાને જણાવ્યું કે તેમણે પોતાના નિર્ણયની જાણકારી કિંગ ચાર્લ્સ તૃતીયને આપી દીધી છે. હવે લેબર પાર્ટીની નેશનલ એક્ઝિક્યુટિવ કમિટી (NEC) નવા નેતાની પસંદગી માટેનો કાર્યક્રમ નક્કી કરશે. પાર્ટી જુલાઈની શરૂઆતમાં ઉમેદવારી પ્રક્રિયા શરૂ કરી શકે છે અને સંસદના ઉનાળાના અવકાશ પહેલાં નવા નેતાની પસંદગી પૂર્ણ કરવાનો પ્રયાસ કરશે. લેબર પાર્ટી પાસે સંસદમાં બહુમતી હોવાથી પાર્ટીનો નવો નેતા જ દેશનો આગામી વડાપ્રધાન બનશે. તેના માટે સામાન્ય ચૂંટણી યોજવાની જરૂર નહીં પડે.
સ્ટાર્મરના સંભવિત ઉત્તરાધિકારી તરીકે એન્ડી બર્નહેમનું નામ સૌથી વધુ ચર્ચામાં છે. તાજેતરમાં પેટાચૂંટણી જીતીને સંસદમાં પરત આવેલા બર્નહેમને લેબર પાર્ટીના વિવિધ ગઠોનું સમર્થન મળી રહ્યું છે. ભૂતપૂર્વ આરોગ્ય પ્રધાન રહેલા બર્નહેમ COVID-19 મહામારી દરમિયાન મેનચેસ્ટર વિસ્તારના હિતોની મજબૂત વકાલત કરવા બદલ રાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચામાં આવ્યા હતા. તેમની છબી એવા નેતાની છે જે સામાન્ય લોકોના મુદ્દાઓને મજબૂતીથી ઉઠાવે છે.
જોકે બર્નહેમને સૌથી મજબૂત દાવેદાર માનવામાં આવી રહ્યા છે, તેમ છતાં નેતૃત્વની દોડમાં અન્ય નામો પણ સામેલ થઈ શકે છે. લેબર પાર્ટીની ઉપનેતા એન્જેલા રેનર, વરિષ્ઠ નેતા યવેટ કૂપર અને યુવા નેતા વેસ સ્ટ્રીટિંગને પણ સંભવિત ઉમેદવારો તરીકે જોવામાં આવી રહ્યા છે. જો અનેક નેતાઓ મેદાનમાં ઉતરે તો નેતૃત્વની ચૂંટણી સ્પર્ધાત્મક બની શકે છે.
બ્રિટનની સંસદીય વ્યવસ્થામાં વડાપ્રધાનની સીધી પસંદગી જનતા કરતી નથી. સંસદમાં બહુમતી ધરાવતી પાર્ટીનો નેતા વડાપ્રધાન બને છે. જો સાંસદોને લાગે કે વર્તમાન નેતા પાર્ટીને ચૂંટણીમાં નુકસાન પહોંચાડી શકે છે, તો તેઓ નેતૃત્વ પરિવર્તનની પ્રક્રિયા શરૂ કરી શકે છે. આ કારણસર છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં બ્રિટનમાં અનેક વડાપ્રધાનો પોતાનો કાર્યકાળ પૂર્ણ કરી શક્યા નથી.
કીર સ્ટાર્મરનું રાજીનામું એ સંકેત તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે કે બ્રિટનમાં રાજકીય અસ્થિરતાનો સમયગાળો હજુ યથાવત છે. તેમના પહેલાં ડેવિડ કેમેરોન, થેરેસા મે, બોરિસ જોનસન, લિઝ ટ્રસ અને ઋષિ સુનક પણ પોતાનો કાર્યકાળ પૂર્ણ થાય તે પહેલાં પદ છોડીને ગયા હતા. હવે સ્ટાર્મરના રાજીનામા બાદ બ્રિટન સાત વર્ષમાં પોતાના છઠ્ઠા વડાપ્રધાનની પસંદગી માટે તૈયાર થઈ રહ્યું છે.
લેબર પાર્ટી માટે આગામી અઠવાડિયા મહત્વપૂર્ણ રહેશે. નવો નેતા માત્ર સરકારનું નેતૃત્વ જ નહીં સંભાળે, પરંતુ પાર્ટીને એકજૂટ રાખવા અને મતદારોનો વિશ્વાસ ફરી મજબૂત કરવાની પડકારનો પણ સામનો કરશે. હાલમાં એન્ડી બર્નહેમ સૌથી આગળ દેખાઈ રહ્યા છે, પરંતુ અંતિમ નિર્ણય પાર્ટીની આંતરિક ચૂંટણી પ્રક્રિયા પર નિર્ભર રહેશે.
