દિલ્હીમાં મુખ્યમંત્રી રેખા ગુપ્તાની સરકારે ફેબ્રુઆરી 2025માં સત્તા સંભાળી હતી. એક વર્ષ પૂર્ણ થતાં હવે મહિલાઓના સશક્તિકરણ મુદ્દે સરકારની ઉપલબ્ધિઓ અને નીતિઓની સમીક્ષા થઈ રહી છે. રાજધાનીમાં મહિલાઓની સુરક્ષા, શિક્ષણ, આરોગ્ય અને આર્થિક સ્વાવલંબનને ધ્યાનમાં રાખીને અનેક નવી પહેલો હાથ ધરવામાં આવી છે.
મુખ્યમંત્રી રેખા ગુપ્તાએ પોતાના પ્રથમ વર્ષે મહિલાઓ માટે વિવિધ યોજનાઓ અને કાર્યક્રમો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું. તેમણે દાવો કર્યો છે કે તેમની સરકારે ‘આધી આબાદી’ સુધી સીધો લાભ પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. મહિલા સશક્તિકરણ અને સુરક્ષા માટે કેટલાક મહત્વપૂર્ણ પગલાં લેવામાં આવ્યા છે.
મહિલા સમૃદ્ધિ યોજના
મહિલા સમૃદ્ધિ યોજના સરકારની મહત્વપૂર્ણ પહેલ તરીકે રજૂ કરવામાં આવી છે. આ યોજનાના અંતર્ગત આર્થિક રીતે નબળા પરિવારોની મહિલાઓને દર મહિને 2500 રૂપિયાની સીધી આર્થિક સહાય આપવાનો વાયદો કરવામાં આવ્યો હતો. માર્ચ 2025માં કેબિનેટે યોજનાને મંજૂરી આપી અને તેના માટે 5100 કરોડ રૂપિયાનું બજેટ ફાળવવામાં આવ્યું. પાત્રતા નક્કી કરવા માટે સમિતિની રચના કરવામાં આવી, પરંતુ ડેટાબેઝની અછતને કારણે યોજના અમલીકરણમાં વિલંબ થયો.
સરકારનું કહેવું છે કે યોજના પારદર્શક રીતે અને યોગ્ય લાભાર્થીઓ સુધી પહોંચે તે માટે તમામ પ્રક્રિયાઓમાં સાવચેતી રાખવામાં આવી રહી છે. યોજનાનો પોર્ટલ ટૂંક સમયમાં શરૂ થવાનો છે અને આગામી સપ્તાહથી નોંધણી શરૂ થવાની અપેક્ષા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
દિલ્હી લખપતિ બિટિયા યોજના
જૂની લાડલી યોજનાને અપગ્રેડ કરીને દિલ્હી સરકારે દિલ્હી લખપતિ બિટિયા યોજના શરૂ કરી છે. આ યોજનાના અંતર્ગત દીકરીઓના શિક્ષણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે જન્મથી લઈને ગ્રેજ્યુએશન સુધી કુલ 56,000 રૂપિયાની સહાય હપ્તાવાર આપવામાં આવશે. મુખ્યમંત્રીએ ફેબ્રુઆરી 2026માં તેની જાહેરાત કરી અને એપ્રિલ 2026થી તેને શરૂ કરવાનો લક્ષ્ય નક્કી કરવામાં આવ્યો છે.
ગત વર્ષે આ યોજનાના અંતર્ગત 30,000 લાભાર્થીઓની ઓળખ કરવામાં આવી અને 90 કરોડ રૂપિયા જારી કરવામાં આવ્યા. હવે વધુ 100 કરોડ રૂપિયા ટૂંક સમયમાં જારી થવાના છે. યોજનામાં 18 વર્ષથી પહેલાં લગ્ન થાય તો લાભ મળવાનો નથી, જેથી બાળલગ્ન અટકાવવામાં મદદ મળે.
પિંક સહેલી સ્માર્ટ કાર્ડ
મહિલાઓ અને ટ્રાન્સજેન્ડર નાગરિકો માટે દિલ્હી સરકારે પિંક સહેલી સ્માર્ટ કાર્ડની સુવિધા શરૂ કરી છે. આ કાર્ડ દ્વારા DTC અને ક્લસ્ટર બસોમાં મફત અને અપરિમિત મુસાફરી કરી શકાય છે. ઉપરાંત, વિધવા, તલાકશુદા અને પરિત્યક્ત મહિલાઓ માટેની પેન્શન યોજના પણ આ કાર્ડ મારફતે અમલમાં મુકવામાં આવી છે. અત્યાર સુધીમાં 19,000થી વધુ મહિલાઓને તેનો લાભ મળ્યો છે.
આ ઉપરાંત મહિલાઓના આરોગ્ય, સુરક્ષા અને સ્વરોજગાર સાથે સંબંધિત અન્ય કાર્યક્રમો પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે. સરકારે મહિલા-કેન્દ્રિત વિકાસને પ્રાથમિકતા આપવાનો ઉલ્લેખ કર્યો છે અને રાજધાનીના વિકાસમાં મહિલાઓની ભાગીદારીને મહત્વપૂર્ણ ગણાવી છે.
એક વર્ષ દરમિયાન સરકારે સુરક્ષા, શિક્ષણ, આર્થિક સશક્તિકરણ અને આરોગ્ય ક્ષેત્રોમાં નીતિગત ઘોષણાઓ પર ભાર મૂક્યો છે. મુખ્યમંત્રીએ અનેક પ્રસંગે જણાવ્યું છે કે દિલ્હીના વિકાસમાં મહિલાઓની ભાગીદારી મહત્વપૂર્ણ છે.
