સાયલન્ટ હાર્ટ એટેક એ હૃદયરોગનો હુમલો છે જેમાં તીવ્ર દુખાવો કે સ્પષ્ટ લક્ષણો નથી હોતા, એટલે ઘણીવાર તેની જાણ થતી નથી. તેના કારણોમાં હાઈ બ્લડ પ્રેશર, ડાયાબિટીસ, સ્થૂળતા, તણાવ અને ખરાબ જીવનશૈલીનો સમાવેશ થાય છે. છાતીમાં હળવો દબાણ, પીઠ કે ખભામાં દુખાવો, અચાનક થાક જેવા સંકેતો તેના મુખ્ય લક્ષણો છે.
Silent Heart Attack: આજની ઝડપી જિંદગી અને તણાવપૂર્ણ જીવનશૈલીને કારણે સાયલન્ટ હાર્ટ એટેકના કેસો ઝડપથી વધી રહ્યા છે. તેને સ્પષ્ટ લક્ષણો વિનાનો હૃદયરોગનો હુમલો કહેવાય છે કારણ કે દર્દીને સામાન્ય હૃદયરોગના હુમલા જેવો તીવ્ર દુખાવો કે બેચેની થતી નથી. 40 વર્ષથી વધુ ઉંમરના, ડાયાબિટીસ કે ઓછી સક્રિય રહેતા લોકો તેના વધુ જોખમમાં છે. છાતીમાં હળવો દબાણ, પીઠ, ગરદન કે ખભામાં દુખાવો, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, અચાનક થાક અને ઊંઘમાં પરેશાની તેના મુખ્ય લક્ષણો છે. સમયસર ECG અને ડોક્ટરની તપાસથી તેને ઓળખીને ગંભીર નુકસાનથી બચી શકાય છે.
સાયલન્ટ હાર્ટ એટેકના કારણો
ડો. અજીત જૈન અનુસાર, સાયલન્ટ હાર્ટ એટેકનું મુખ્ય કારણ હૃદયની નસોમાં કોલેસ્ટ્રોલ અને ચરબીનો જમાવ છે. આનાથી રક્તનો પ્રવાહ અવરોધાય છે અને હાર્ટના સ્નાયુઓ સુધી પૂરતો ઓક્સિજન પહોંચી શકતો નથી. આ ઉપરાંત હાઈ બ્લડ પ્રેશર, ડાયાબિટીસ, સ્થૂળતા, ધૂમ્રપાન, અસંતુલિત આહાર અને સતત માનસિક તણાવ તેના મુખ્ય કારણો છે. નિષ્ણાતો જણાવે છે કે મહિલાઓમાં સાયલન્ટ હાર્ટ એટેકના લક્ષણો પુરુષોની સરખામણીમાં વધુ અસ્પષ્ટ હોય છે, જેથી સમયસર તેનું નિદાન કરવું મુશ્કેલ બને છે.
40 વર્ષથી વધુ ઉંમરના લોકો, ડાયાબિટીસના દર્દીઓ અને શારીરિક રીતે ઓછી સક્રિય વ્યક્તિઓ આ બીમારીનો વધુ શિકાર બને છે. સતત થાક, ઊંઘનો અભાવ અને માનસિક દબાણ પણ સાયલન્ટ હાર્ટ એટેકના જોખમને વધારે છે. જો સમયસર તેનું નિદાન ન થાય તો તે ધીમે ધીમે હૃદયના સ્નાયુઓને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે અને ગંભીર હૃદય રોગનું કારણ બની શકે છે.
સાયલન્ટ હાર્ટ એટેકના લક્ષણો
રાજીવ ગાંધી હોસ્પિટલના કાર્ડિયોલોજી વિભાગમાં ડો. અજીત જૈન જણાવે છે કે સાયલન્ટ હાર્ટ એટેકમાં લક્ષણો ખૂબ હળવા કે અસામાન્ય હોય છે. દર્દીઓ તેમને ઘણીવાર સામાન્ય સમસ્યા સમજીને અવગણી દે છે. આમાં છાતીમાં હળવો દબાણ કે બળતરા અનુભવાઈ શકે છે, જેને સામાન્ય એસિડિટી કે ગેસ સમજી શકાય છે.
આ ઉપરાંત પીઠ, ગરદન, જડબા કે ખભામાં હળવો દુખાવો, અચાનક થાક, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ અને ઊંઘમાં પરેશાની જેવી સમસ્યાઓ પણ તેના સંકેતો હોઈ શકે છે. ક્યારેક પરસેવો આવવો, ઉબકા કે મૂંઝવણ અનુભવવી પણ સાયલન્ટ હાર્ટ એટેકનું લક્ષણ હોઈ શકે છે. ડાયાબિટીસના દર્દીઓમાં દુખાવાનો અનુભવ ઓછો થવાને કારણે આ હૃદયરોગનો હુમલો દુખાવા વિના પણ થઈ શકે છે.
એટલે જો શરીરમાં વારંવાર આવી હળવી પરેશાનીઓ અનુભવાય, તો તેને અવગણશો નહીં. સમયસર ECG કે ડોક્ટરની તપાસથી આ ખતરાને ઓળખી શકાય છે.
સાયલન્ટ હાર્ટ એટેકથી બચાવ
- નિયમિત રૂપે બ્લડ પ્રેશર અને સુગર લેવલ તપાસતા રહો.
- રોજ ઓછામાં ઓછી 30 મિનિટ કસરત કે વોક કરો.
- હેલ્ધી ડાયટ લો અને તળેલી-શેકેલી તથા મીઠી વસ્તુઓથી પરેજી પાળો.
- ધૂમ્રપાન અને દારૂનું સેવન સંપૂર્ણપણે બંધ કરો.
- પૂરતી ઊંઘ લો અને તણાવ ઓછો કરવાનો પ્રયાસ કરો.
જોખમી જૂથો
નિષ્ણાતો અનુસાર, 40 વર્ષથી વધુ ઉંમરના લોકો, ડાયાબિટીસ અને હાઈ બ્લડ પ્રેશરના દર્દીઓ, સ્થૂળતાથી પીડિત લોકો અને માનસિક તણાવમાં રહેતા લોકો સાયલન્ટ હાર્ટ એટેક માટે વધુ સંવેદનશીલ છે. આવા લોકોએ સામાન્ય થાક, ઊંઘનો અભાવ કે અચાનક થતી શ્વાસની સમસ્યાને ગંભીરતાથી લેવી જોઈએ.
શા માટે તે ખતરનાક છે
સાયલન્ટ હાર્ટ એટેકનો સૌથી મોટો ખતરો એ છે કે તે ચૂપચાપ આવે છે અને સમયસર તેની જાણ થતી નથી. દર્દીને ગંભીર દુખાવો કે અન્ય સ્પષ્ટ સંકેતો અનુભવાતા નથી. આનાથી હૃદયને ગંભીર નુકસાન પહોંચી શકે છે અને ક્યારેક તે અચાનક હાર્ટ ફેલ્યોરનું કારણ પણ બની શકે છે.
