UGCની નવી ઇક્વિટી ગાઇડલાઇન 2026 હેઠળ દેશની તમામ કોલેજો અને યુનિવર્સિટીઓમાં Equal Opportunity Centre અને Equity Committeeની રચના ફરજિયાત બનાવવામાં આવી છે. આ ગાઇડલાઇનનો ઉદ્દેશ કેમ્પસમાં ભેદભાવ રોકવાનો છે, પરંતુ પ્રતિનિધિત્વ અને ખોટી ફરિયાદોની સંભાવના મુદ્દે આ નિર્ણય પર વિવાદ પણ ઉભો થયો છે.
નવી ગાઇડલાઇન મુજબ દરેક કોલેજ અને યુનિવર્સિટીમાં Equal Opportunity Centre (EOC)ની સ્થાપના કરવી ફરજિયાત રહેશે. અહીં વિદ્યાર્થી અથવા શિક્ષક જાતિ, ભાષા, લિંગ અને દિવ્યાંગતા સહિતના આધાર પર થયેલા ભેદભાવ અંગે ફરિયાદ નોંધાવી શકશે. ફરિયાદકર્તાની ઓળખ ગુપ્ત રાખવાની જોગવાઇ પણ ગાઇડલાઇનમાં કરવામાં આવી છે.
આ ઉપરાંત Equity Committeeની રચના કરવામાં આવશે, જે નોંધાયેલી ફરિયાદોની તપાસ કરશે. આ કમિટીમાં સંસ્થાના વડા સાથે SC, ST, OBC, મહિલા, અલ્પસંખ્યક અને દિવ્યાંગ વર્ગના પ્રતિનિધિઓનો સમાવેશ રહેશે. UGC મુજબ સમૂહ આધારિત નિર્ણય પ્રક્રિયા દ્વારા નિષ્પક્ષતા સુનિશ્ચિત કરવામાં આવશે અને ફરિયાદોના સમયસર નિરાકરણમાં મદદ મળશે.
ગાઇડલાઇન જાહેર થયા બાદ પ્રતિનિધિત્વ મુદ્દે પ્રશ્નો ઉઠ્યા છે. આક્ષેપો અનુસાર અલગ અલગ વર્ગોના પ્રતિનિધિઓનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે, પરંતુ સામાન્ય વર્ગ માટે અલગ પ્રતિનિધિ અંગે સ્પષ્ટતા નથી. આ મુદ્દે સોશિયલ મીડિયામાં વિરોધ જોવા મળ્યો છે અને કેટલીક સંસ્થાઓએ ગાઇડલાઇનને એકતરફી ગણાવી છે.
ખોટી ફરિયાદો અંગે કડક સજા માટે સ્પષ્ટ જોગવાઇ ન હોવા અંગે પણ આક્ષેપો કરવામાં આવ્યા છે. આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે કે ગાઇડલાઇનનો દુરુપયોગ થઈ શકે છે. બીજી તરફ UGC અને સરકારનું કહેવું છે કે આ ગાઇડલાઇન કોઈ ખાસ વર્ગ સામે નહીં પરંતુ ભેદભાવ સામે છે અને તેનો ઉદ્દેશ તમામ વિદ્યાર્થીઓ માટે સમાન અને સુરક્ષિત શૈક્ષણિક વાતાવરણ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.
નવી વ્યવસ્થા હેઠળ વિદ્યાર્થીઓ માટે ફરિયાદ પ્રક્રિયા સરળ બનવાની શક્યતા છે. અગાઉ ફરિયાદ કરતાં ભવિષ્ય અને કારકિર્દી અંગે ચિંતા રહેતી હતી, જ્યારે હવે EOC મારફતે સીધી ફરિયાદ કરવાની વ્યવસ્થા રહેશે. સંસ્થાઓને નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં જવાબ આપવો ફરજિયાત રહેશે. જોકે ગાઇડલાઇનની અસરકારકતા તેના અમલ બાદ જ સ્પષ્ટ થશે.
