પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભામાં ડેપ્યુટી સ્પીકરના પદને લઈને હાલ સ્થિતિ સ્પષ્ટ નથી. રાજ્યમાં મે 2026માં સત્તા પરિવર્તન બાદ નવી વિધાનસભાની રચના થઈ ચૂકી છે, પરંતુ ડેપ્યુટી સ્પીકરનું પદ હજુ સુધી ભરાયું નથી. આ પદ માટે ચૂંટણી યોજવા અંગે વિધાનસભા સ્તરે હાલમાં કોઈ સ્પષ્ટ પહેલ સામે આવી નથી. વિધાનસભા સચિવાલય સાથે જોડાયેલા સૂત્રો અનુસાર, આ વર્ષે ડેપ્યુટી સ્પીકરની ચૂંટણી યોજાવાની સંભાવના પણ ઓછી દેખાઈ રહી છે.
પશ્ચિમ બંગાળમાં મેમાં સત્તા પરિવર્તન બાદ ભારતીય જનતા પાર્ટીની સરકાર બની અને નવી વિધાનસભા અસ્તિત્વમાં આવી. નવી વિધાનસભાની રચના બાદ વિધાનસભા અધ્યક્ષની ચૂંટણી યોજાઈ અને ગૃહની કાર્યવાહી આગળ વધી, પરંતુ ડેપ્યુટી સ્પીકરના પદને લઈને પ્રક્રિયા હજુ આગળ વધી શકી નથી. અહેવાલ મુજબ, ઓગસ્ટમાં આ પદ ભરવા અંગે હલચલ જોવા મળી હતી, પરંતુ ત્યારબાદ ચૂંટણીની પ્રક્રિયા આગળ વધી નથી.
ડેપ્યુટી સ્પીકરના પદ માટે ઓગસ્ટમાં પુરશુડા વિધાનસભા મતવિસ્તારના ભાજપ ધારાસભ્ય વિમાન ઘોષનું નામ મુખ્યત્વે સામે આવ્યું હતું. તે સમયે માનવામાં આવી રહ્યું હતું કે પાર્ટી આ પદ માટે તેમના નામ સાથે આગળ વધી શકે છે. વિધાનસભા સાથે જોડાયેલા સૂત્રો અનુસાર, એક અનુભવી ધારાસભ્યને આ જવાબદારી સોંપવાની દિશામાં તૈયારી અંગે ચર્ચા થઈ હતી. જોકે, ત્યારબાદ ચૂંટણી પ્રક્રિયા આગળ વધી નથી અને હજુ સુધી એ નક્કી થયું નથી કે ડેપ્યુટી સ્પીકર માટે ચૂંટણી ક્યારે યોજાશે.
અહેવાલમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે વિમાન ઘોષના નામને લઈને ભાજપની અંદરના એક વર્ગ તરફથી વાંધો સામે આવ્યો હોવાની વાત છે. જોકે, આ અંગે ભાજપ તરફથી કોઈ સત્તાવાર નિવેદન સામે આવ્યું નથી. તેથી હાલ એ કહેવું શક્ય નથી કે પાર્ટી આગળ પણ વિમાન ઘોષના નામ પર વિચાર કરશે કે અન્ય કોઈ ધારાસભ્યને ડેપ્યુટી સ્પીકર પદ માટે આગળ કરશે.
પાછલી વિધાનસભામાં ડેપ્યુટી સ્પીકરનું પદ તૃણમૂલ કોંગ્રેસના અશિસ બેનર્જી પાસે હતું. 2021માં ડેપ્યુટી સ્પીકર તરીકે ચૂંટાયા બાદ તેમણે આ જવાબદારી સંભાળી હતી. 2026માં વિધાનસભાનો કાર્યકાળ પૂરો થતાં અગાઉની વિધાનસભા અને તેના પદાધિકારીઓનો કાર્યકાળ પણ સમાપ્ત થયો. નવી વિધાનસભાની રચના બાદ હવે ડેપ્યુટી સ્પીકરના પદ માટે નવી ચૂંટણી જરૂરી છે. ઉપલબ્ધ વિધાનસભા રેકોર્ડમાં પણ 18મી વિધાનસભાના ડેપ્યુટી સ્પીકરનું પદ હાલમાં નિર્ધારિત દેખાતું નથી.
નવી વિધાનસભામાં અધ્યક્ષ પદ માટે ભાજપના ધારાસભ્ય રથીન્દ્ર બસુ બિનહરીફ ચૂંટાયા છે. તેમના ચૂંટણી બાદ વિધાનસભાના સંચાલન સાથે જોડાયેલા મુખ્ય પદોમાં ડેપ્યુટી સ્પીકરનું પદ હજુ ખાલી છે. જોકે, ચૂંટણી માટે હાલમાં કોઈ નિશ્ચિત તારીખ સામે આવી નથી.
ડેપ્યુટી સ્પીકરની ચૂંટણીમાં વિલંબને લઈને અલગ-અલગ રાજકીય અને વહીવટી ચર્ચાઓ છે, પરંતુ ઉપલબ્ધ માહિતીમાં ચૂંટણી મુલતવી રાખવાનું કોઈ સત્તાવાર કારણ સામે આવ્યું નથી. વિધાનસભા સચિવાલય સાથે જોડાયેલા સૂત્રોના હવાલાથી અહેવાલમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે આ વર્ષે ચૂંટણી યોજાવાની સંભાવના ઓછી છે. આ સ્થિતિમાં ડેપ્યુટી સ્પીકરનું પદ ખાલી રાખીને વિધાનસભાની કાર્યવાહી આગળ ચાલી રહી છે.
વિધાનસભાના ડેપ્યુટી સ્પીકરની ભૂમિકા અધ્યક્ષની ગેરહાજરીમાં મહત્વપૂર્ણ બને છે. ગૃહની કાર્યવાહી દરમિયાન અધ્યક્ષ હાજર ન હોય ત્યારે ડેપ્યુટી સ્પીકરને જવાબદારી સંભાળવી પડી શકે છે. વિધાનસભાની સંસદીય વ્યવસ્થામાં આ પદ ગૃહના સંચાલન સાથે જોડાયેલા બંધારણીય માળખાનો ભાગ છે.
પશ્ચિમ બંગાળમાં ડેપ્યુટી સ્પીકરના પદની સ્થિતિની સરખામણી રાષ્ટ્રીય સ્તરે લોકસભાના ડેપ્યુટી સ્પીકર પદ સાથે પણ કરવામાં આવી રહી છે. જાગરણના અહેવાલમાં ઉલ્લેખ છે કે લોકસભામાં પણ ડેપ્યુટી સ્પીકરનું પદ લાંબા સમયથી ખાલી રહ્યું છે. જોકે, બંને ગૃહો અને તેમની ચૂંટણીની પરિસ્થિતિ અલગ છે.
હાલ પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભામાં સરકાર પાસે બહુમતી છે અને ગૃહની કાર્યવાહી અન્ય પદાધિકારીઓ દ્વારા ચાલી રહી છે. ડેપ્યુટી સ્પીકરની ચૂંટણી ક્યારે થશે તે અંગે હજુ કોઈ સ્પષ્ટ કાર્યક્રમ સામે આવ્યો નથી. આગામી દિવસોમાં ભાજપ ધારાસભ્ય દળની બેઠક અથવા વિધાનસભા સચિવાલય તરફથી પ્રક્રિયા શરૂ થાય તો આ પદ અંગે સ્થિતિ સ્પષ્ટ થઈ શકે છે.
હાલ એ પણ સ્પષ્ટ નથી કે ડેપ્યુટી સ્પીકર પદ માટે વિમાન ઘોષનું નામ આગળ વધારવામાં આવશે કે પાર્ટી અન્ય કોઈ ધારાસભ્યને પસંદ કરશે. ભાજપ તરફથી સત્તાવાર જાહેરાત ન થાય ત્યાં સુધી કોઈ સંભવિત ઉમેદવારના નામને અંતિમ માનવામાં આવી શકે નહીં.
નવી સરકારની રચના બાદ પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભામાં અનેક સંસદીય પ્રક્રિયાઓ પૂર્ણ થઈ રહી છે. ડેપ્યુટી સ્પીકર પદની ચૂંટણી પણ આગામી સમયમાં એજન્ડામાં સામેલ થઈ શકે છે. જોકે, વર્તમાન સ્થિતિમાં વિધાનસભા સચિવાલયના સ્તરે ચૂંટણીની કોઈ નિશ્ચિત સમયસૂચિ નથી. તેથી હાલમાં ડેપ્યુટી સ્પીકરનું પદ ખાલી રહેવાની સ્થિતિ યથાવત છે.
આ પદ માટે ચૂંટણી ત્યારે જ આગળ વધશે જ્યારે સરકાર અને વિધાનસભા તરફથી ઔપચારિક પ્રક્રિયા શરૂ કરવામાં આવશે. ઉમેદવારના નામ પર સહમતિ, નામાંકન અને ચૂંટણી સંબંધિત જરૂરી પ્રક્રિયાઓ પૂર્ણ થયા બાદ જ નવા ડેપ્યુટી સ્પીકરની પસંદગી થઈ શકશે. હાલમાં આમાંથી કોઈ તબક્કો શરૂ થયાની સત્તાવાર માહિતી ઉપલબ્ધ નથી.
આ રીતે પશ્ચિમ બંગાળમાં સત્તા પરિવર્તન બાદ નવી સરકાર અને નવી વિધાનસભાની સંસદીય વ્યવસ્થા આગળ વધી રહી છે, પરંતુ ડેપ્યુટી સ્પીકરનું પદ હજુ ખાલી છે. ઓગસ્ટમાં વિમાન ઘોષનું નામ ચર્ચામાં આવ્યા બાદ પણ ચૂંટણી પ્રક્રિયા આગળ વધી શકી નથી. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ વર્ષે ચૂંટણી યોજાવાની સંભાવના ઓછી છે, જોકે અંતિમ નિર્ણય સરકાર અને વિધાનસભાની આગામી પ્રક્રિયા પર નિર્ભર રહેશે.
