आयुष्मान कार्डधारकांना सूचीबद्ध रुग्णालयांमध्ये निश्चित नियमांनुसार मोफत उपचाराचा अधिकार मिळतो. एखाद्या रुग्णालयाने उपचार नाकारल्यास किंवा जबरदस्तीने पैसे आकारल्यास, रुग्ण घरबसल्या ऑनलाइन पोर्टल किंवा हेल्पलाइनद्वारे तक्रार नोंदवू शकतो आणि तिची स्थितीही तपासू शकतो.
रुग्णालयात आयुष्मान कार्ड स्वीकारले जात नसल्यास किंवा मोफत उपचार देण्यास नकार दिल्यास, तक्रार नोंदवण्यापूर्वी घटनेशी संबंधित आवश्यक पुरावे सुरक्षित ठेवावेत. रुग्णालय प्रशासनाकडून उपचार न देण्याचे किंवा कार्ड नाकारण्याचे कारण लेखी स्वरूपात मागावे. ज्या डॉक्टर किंवा कर्मचाऱ्याने उपचार नाकारले त्याचे नाव, घटनेची तारीख आणि वेळही नोंदवून ठेवावी.
रुग्णालयाची पावती, डॉक्टरांचे प्रिस्क्रिप्शन, चाचणी अहवाल आणि इतर वैद्यकीय कागदपत्रे जपून ठेवावीत. उपचारासाठी कोणतेही पैसे भरले असल्यास त्याची पावती किंवा बिलही सुरक्षित ठेवावे. याशिवाय रुग्णालयाचे अचूक नाव, शाखा आणि ठिकाण तसेच रुग्णाचा आयुष्मान कार्ड क्रमांक आणि आवश्यक ओळखपत्रे जवळ ठेवावीत. तक्रार नोंदवताना ही माहिती उपयुक्त ठरेल.
आयुष्मान कार्डशी संबंधित उपचाराच्या प्रकरणाची तक्रार CGRMS PMJAY पोर्टलवर नोंदवता येते. यासाठी प्रथम cgrms.pmjay.gov.in या संकेतस्थळावर जावे. मुख्यपृष्ठाच्या खाली दिलेल्या Register Your Grievance पर्यायावर क्लिक करावे. त्यानंतर योजनेच्या पर्यायामध्ये PMJAY निवडावे.
यानंतर आपले नाव, पत्ता, मोबाइल क्रमांक आणि आयुष्मान कार्डशी संबंधित माहिती भरावी. तक्रारीच्या श्रेणीमध्ये Hospital हा पर्याय निवडून संबंधित रुग्णालयाचे नाव आणि इतर माहिती भरावी. त्यानंतर Grievance Description मध्ये संपूर्ण घटना स्पष्टपणे लिहावी. यात उपचार नाकारण्याचे कारण, डॉक्टर किंवा कर्मचाऱ्याचे नाव, तारीख आणि वेळ यांसारखी माहिती समाविष्ट करावी.
यानंतर रुग्णालयाची पावती, डॉक्टरांचे प्रिस्क्रिप्शन, लेखी नकार, बिल किंवा इतर संबंधित कागदपत्रे अपलोड करावीत. फॉर्म सबमिट केल्यानंतर स्क्रीनवर मिळणारा तक्रार क्रमांक सुरक्षित ठेवावा. याच क्रमांकाच्या मदतीने नंतर तक्रारीची स्थिती तपासता येते.
ऑनलाइन तक्रार नोंदवण्यासाठी इंटरनेट उपलब्ध नसल्यास आयुष्मान भारताच्या टोल-फ्री हेल्पलाइन 14555 वर कॉल करता येतो. कॉल केल्यानंतर IVRच्या माध्यमातून पसंतीची भाषा निवडून ग्राहक सेवा प्रतिनिधीशी बोलण्याचा पर्याय निवडावा.
प्रतिनिधीला रुग्णाचे नाव, आयुष्मान कार्ड क्रमांक आणि ज्या रुग्णालयाने उपचार नाकारले त्याची संपूर्ण माहिती द्यावी. त्यानंतर घटनेची तारीख, उपचार न करण्याचे कारण आणि संबंधित डॉक्टर किंवा कर्मचाऱ्याची माहिती द्यावी. रुग्णालयाने कोणतेही पैसे घेतले असल्यास किंवा त्याची पावती दिली असल्यास, त्याची माहितीही तक्रारीत नोंदवावी.
तक्रार नोंदवल्यानंतर मिळणारा तक्रार क्रमांक अवश्य नोंदवून ठेवावा. याच क्रमांकाच्या माध्यमातून 14555 वर पुन्हा संपर्क साधून तक्रारीवर झालेली कारवाई आणि तिची स्थिती जाणून घेता येते.
