नवी दिल्ली : राजधानी दिल्लीत आज, ३० ऑक्टोबर रोजी निवडणूक प्रक्रिया आणि लोकशाहीशी संबंधित मुद्द्यांवर दोन स्वतंत्र कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले आहे. सिटिझन्स फॉर डेमोक्रसीच्या वतीने मॉक संसद आयोजित केली जाणार असून, दुसरीकडे INDIA आघाडीकडून मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्याविरोधात प्रतीकात्मक ‘जन महाभियोग’ कार्यक्रम आयोजित केला जाणार आहे.
मतदार यादीचे विशेष सखोल पुनरीक्षण (SIR), इलेक्ट्रॉनिक मतदान यंत्र (EVM) आणि निवडणूक आयोगाची भूमिका या मुद्द्यांवर दोन्ही कार्यक्रमांमध्ये चर्चा होणार आहे. सिटिझन्स फॉर डेमोक्रसीने संसदेच्या कामकाजाच्या धर्तीवर कार्यक्रमाची आखणी केली आहे. तर विरोधी पक्ष निवडणूक आयोगाच्या कार्यपद्धतीवर आणि मतदार यादीतून नावे वगळल्याच्या आरोपांवर प्रश्न उपस्थित करणार आहेत.
सिटिझन्स फॉर डेमोक्रसीच्या वतीने नवी दिल्लीतील NDMC कन्व्हेन्शन सेंटरमध्ये सकाळी १०.३० वाजता मॉक संसदेचे आयोजन करण्यात आले आहे. देशाच्या विविध भागांतून आलेले तरुण सहभागी सत्ताधारी पक्ष आणि विरोधी पक्षातील नेत्यांच्या भूमिका साकारणार आहेत.
या कार्यक्रमासाठी संसदेच्या कामकाजाप्रमाणे व्यवस्था करण्यात आली आहे. सहभागी प्रश्न विचारतील, आपली मते मांडतील आणि विविध मुद्द्यांवर चर्चा करतील.
तरुणांना संसदीय प्रक्रिया समजावून सांगणे आणि लोकशाही संस्थांच्या भूमिकेवर चर्चा घडवून आणणे हा या कार्यक्रमाचा उद्देश असल्याचे आयोजकांनी सांगितले आहे. कार्यक्रमात १५ मिनिटांचे प्रश्नोत्तर सत्र, प्रस्तावित विधेयकावर २६ मिनिटांची चर्चा आणि पाच मिनिटांचे प्रतीकात्मक मतदान आयोजित करण्यात आले आहे.
मॉक संसदेत मतदार यादीच्या विशेष सखोल पुनरीक्षणाच्या (SIR) प्रक्रियेवर चर्चा होणार आहे. याशिवाय EVM ची कार्यपद्धती, निवडणूक आयोगाची निष्पक्षता आणि विरोधकांकडून करण्यात आलेले मतचोरीचे आरोप हे मुद्देही उपस्थित केले जाणार आहेत.
संसदीय मर्यादा, घटनात्मक संस्थांचे स्वातंत्र्य आणि राजकीय उत्तरदायित्व यांनाही या कार्यक्रमात स्थान देण्यात आले आहे. तसेच आंदोलन करण्याचा लोकशाही अधिकार आणि कायदा-सुव्यवस्था यांच्यातील संतुलनावरही सहभागी आपली मते मांडणार आहेत.
मात्र, या कार्यक्रमात भाजपचा कोणताही नेता किंवा खासदार सहभागी होणार असल्याची माहिती नाही. या कार्यक्रमाचे आयोजन सिटिझन्स फॉर डेमोक्रसीच्या वतीने करण्यात आले आहे.
दुसरीकडे, INDIA आघाडीने यापूर्वी प्रस्तावित केलेल्या मॉक संसदेच्या कार्यक्रमाचे स्वरूप बदलले आहे. आता या कार्यक्रमाला ‘जन महाभियोग’ असे नाव देण्यात आले आहे.
काँग्रेस अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खरगे यांच्या १०, राजाजी मार्ग येथील निवासस्थानी हा कार्यक्रम होणार आहे. काँग्रेसने जाहीर केलेल्या वेळापत्रकानुसार, दुपारी ३.३० वाजता कार्यक्रमाला सुरुवात होईल. लोकसभेच्या माजी अध्यक्ष मीरा कुमार या कार्यक्रमाचे कामकाज संचालित करतील.
त्यांना सहकार्य करण्याची जबाबदारी समाजवादी पक्षाच्या एका खासदारावर सोपवण्यात येणार आहे. ही प्रत्यक्ष घटनात्मक महाभियोगाची प्रक्रिया नसून विरोधकांकडून आयोजित करण्यात आलेला प्रतीकात्मक राजकीय कार्यक्रम असेल.
विरोधकांच्या या कार्यक्रमात सुमारे ३० वक्ते सहभागी होण्याची योजना आहे. यामध्ये १९ राजकीय पक्षांच्या प्रतिनिधींना आपली भूमिका मांडण्याची संधी मिळणार आहे.
बहुतेक नेत्यांसाठी प्रत्येकी पाच मिनिटांचा वेळ निश्चित करण्यात आला आहे. तर समाजवादी पक्ष आणि तृणमूल काँग्रेसच्या प्रतिनिधींना प्रत्येकी दहा मिनिटे दिली जाणार आहेत.
कार्यक्रमाची सुरुवात मल्लिकार्जुन खरगे यांच्या भाषणाने आणि समारोप राहुल गांधी यांच्या भाषणाने करण्याची तयारी आहे. मतदार यादीतून आपली नावे वगळण्यात आल्याची तक्रार असलेल्या व्यक्तींनाही या व्यासपीठावर संधी देण्याची योजना आहे.
SIR प्रक्रिया आणि निवडणूक आयोगाच्या काही निर्णयांमुळे मतदारांच्या अधिकारांवर परिणाम झाल्याचा आरोप विरोधकांनी केला आहे. या आरोपांच्या पार्श्वभूमीवर विरोधक मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याची मागणी करत आहेत.
विरोधकांच्या या अभियानादरम्यान भाजपने ‘लोकशाही वाचवा, अराजकता हटवा’ हे अभियान सुरू केले आहे. पक्षाध्यक्ष नितीन नवीन यांनी २८ ऑक्टोबर रोजी दिल्लीतील चांदणी चौक येथे पदयात्रेचे नेतृत्व केले होते.
या पदयात्रेत दिल्लीच्या मुख्यमंत्री रेखा गुप्ता आणि भाजपचे इतर नेतेही सहभागी झाले होते. विरोधकांकडून निवडणुकीतील गैरप्रकारांबाबत करण्यात येणाऱ्या आरोपांना भाजप विरोध करत आहे. तसेच लोकशाही संस्थांवरील विश्वास कायम ठेवण्याची भूमिका पक्षाकडून मांडली जात आहे.
आजच्या जन महाभियोग कार्यक्रमानंतर INDIA आघाडीकडून १ नोव्हेंबर रोजी दिल्लीतील रामलीला मैदानावर रॅली आयोजित करण्याची तयारी सुरू आहे.
या रॅलीमध्ये SIR, कथित मतचोरी आणि निवडणूक आयोगाची भूमिका हे प्रमुख मुद्दे असणार आहेत. त्यामुळे पुढील तीन दिवस दिल्ली निवडणूक प्रक्रियेशी संबंधित राजकीय घडामोडींचे केंद्र राहणार आहे. शुक्रवारी आयोजित करण्यात आलेल्या दोन्ही कार्यक्रमांकडे आणि त्यामध्ये उपस्थित होणाऱ्या प्रश्नांकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
