गौतम अदाणी यांचा 2008 मध्ये पहिल्यांदाच फोर्ब्सच्या जागतिक अब्जाधीशांच्या यादीत समावेश झाला होता. त्यावेळी त्यांची एकूण संपत्ती 9.3 अब्ज अमेरिकी डॉलर होती. दुसरीकडे, मुकेश अंबानी 43 अब्ज अमेरिकी डॉलरच्या संपत्तीसह जगातील पाचव्या क्रमांकाचे सर्वात श्रीमंत व्यक्ती होते. त्यावेळी दोघांच्या संपत्तीत सुमारे 33.7 अब्ज अमेरिकी डॉलरची तफावत होती.
2008 मध्ये अदाणी पहिल्यांदाच जागतिक अब्जाधीशांच्या यादीत
अमेरिकन व्यावसायिक नियतकालिक फोर्ब्सने 2008 मध्ये प्रसिद्ध केलेल्या जगातील अब्जाधीशांच्या यादीत गौतम अदाणी यांचा पहिल्यांदाच समावेश झाला होता. त्यावेळी त्यांच्या एकूण संपत्तीचे मूल्य सुमारे 9.3 अब्ज अमेरिकी डॉलर होते.
अदाणी यांच्या व्यावसायिक प्रवासातील हा महत्त्वाचा टप्पा होता. त्यांनी छोट्या स्तरावर ट्रेडिंग व्यवसायातून आपल्या व्यावसायिक कारकिर्दीची सुरुवात केली होती. त्यानंतर बंदरे आणि इतर पायाभूत सुविधा प्रकल्पांमध्ये गुंतवणूक करून व्यवसायाचा विस्तार केला.
मात्र, 2008 पूर्वीच अदाणी यांनी भारतातील श्रीमंत व्यावसायिकांमध्ये आपले स्थान निर्माण केले होते. नोव्हेंबर 2007 मध्ये फोर्ब्सने भारतातील 40 सर्वात श्रीमंत व्यक्तींची यादी प्रसिद्ध केली होती. या यादीत गौतम अदाणी 6.7 अब्ज अमेरिकी डॉलरच्या संपत्तीसह 13व्या स्थानावर होते.
यावरून जागतिक अब्जाधीशांच्या यादीत स्थान मिळवण्यापूर्वीच त्यांनी भारतीय व्यावसायिक क्षेत्रात महत्त्वपूर्ण ओळख निर्माण केली होती.
मुकेश अंबानी यांची संपत्ती गौतम अदाणींपेक्षा किती अधिक होती?
गौतम अदाणी पहिल्यांदा फोर्ब्सच्या जागतिक यादीत समाविष्ट झाले, त्याच वर्षी मुकेश अंबानी जगातील पाचव्या क्रमांकाचे सर्वात श्रीमंत व्यक्ती होते.
फोर्ब्सच्या 2008 च्या अहवालानुसार, मुकेश अंबानी यांची एकूण संपत्ती 43 अब्ज अमेरिकी डॉलर होती. दुसरीकडे, गौतम अदाणी यांची संपत्ती 9.3 अब्ज अमेरिकी डॉलर होती. त्यानुसार, दोघांच्या संपत्तीत सुमारे 33.7 अब्ज अमेरिकी डॉलरचा फरक होता.
त्यावेळी मुकेश अंबानी रिलायन्स इंडस्ट्रीजचे प्रमुख होते. पेट्रोकेमिकल्स आणि इतर मोठ्या व्यवसायांमध्ये रिलायन्सची महत्त्वपूर्ण उपस्थिती होती. कंपनीच्या बाजारमूल्यात झालेल्या वाढीचा परिणाम अंबानी यांच्या एकूण संपत्तीवरही दिसून येत होता.
2008 च्या जागतिक क्रमवारीत स्टील उद्योगपती लक्ष्मी मित्तल 45 अब्ज अमेरिकी डॉलरच्या संपत्तीसह चौथ्या स्थानावर होते. मुकेश अंबानी पाचव्या स्थानावर, तर अनिल अंबानी 42 अब्ज अमेरिकी डॉलरच्या संपत्तीसह सहाव्या स्थानावर होते.
2007 मध्येही श्रीमंतांच्या यादीत अंबानी आघाडीवर
एक वर्ष आधीची परिस्थिती पाहिल्यास, नोव्हेंबर 2007 मध्ये मुकेश अंबानी यांची संपत्ती सुमारे 49 अब्ज अमेरिकी डॉलर होती. फोर्ब्सच्या भारतातील 40 सर्वात श्रीमंत व्यक्तींच्या यादीत त्यांना दुसरे स्थान मिळाले होते.
या यादीत स्टील उद्योगपती लक्ष्मी मित्तल 51 अब्ज अमेरिकी डॉलरच्या संपत्तीसह पहिल्या स्थानावर होते. गौतम अदाणी या यादीत 13व्या स्थानावर होते.
फोर्ब्सची भारतीय श्रीमंतांची यादी आणि जागतिक अब्जाधीशांची यादी यांचा आवाका तसेच संपत्तीच्या मूल्यांकनाचा कालावधी वेगवेगळा होता. त्यामुळे 2007 आणि 2008 मधील आकडेवारी एकाच तारखेच्या संपत्तीचे मूल्यांकन असल्याचे समजू नये.
गौतम अदाणी यांच्या व्यावसायिक प्रवासाची सुरुवात कशी झाली?
गौतम अदाणी यांनी 1988 मध्ये अदाणी एक्सपोर्ट्स या नावाने कमोडिटी ट्रेडिंग व्यवसाय सुरू केला होता. पुढे याच कंपनीला अदाणी एंटरप्रायझेस म्हणून ओळखले जाऊ लागले.
सुरुवातीच्या काळात त्यांचा व्यवसाय प्रामुख्याने वस्तूंच्या आयात आणि निर्यातीवर केंद्रित होता. त्यानंतर त्यांनी बंदरे आणि पायाभूत सुविधा क्षेत्रात प्रवेश केला. गुजरातमधील मुंद्रा बंदराचा विकास हा त्यांच्या व्यावसायिक विस्ताराचा महत्त्वाचा भाग ठरला.
कालांतराने अदाणी समूहाने वीज, ऊर्जा, लॉजिस्टिक्स आणि इतर क्षेत्रांमध्येही आपली उपस्थिती वाढवली. या व्यवसायांच्या विस्तारामुळे समूहाला भारतातील प्रमुख व्यावसायिक समूहांमध्ये स्थान मिळवण्यात मदत झाली.
2008 मधील संपत्तीची आकडेवारी का महत्त्वाची आहे?
2008 मधील अब्जाधीशांच्या यादीतून त्या काळातील दोन्ही उद्योगपतींच्या व्यावसायिक प्रवासातील फरक स्पष्ट होतो. मुकेश अंबानी त्यावेळी जगातील सर्वाधिक श्रीमंत पाच व्यक्तींमध्ये स्थान मिळवून होते, तर गौतम अदाणी जागतिक अब्जाधीशांच्या क्रमवारीत पहिल्यांदाच प्रवेश करत होते.
मात्र, कोणत्याही उद्योगपतीची एकूण संपत्ती कायमस्वरूपी एकसारखी राहत नाही. शेअर बाजारातील चढ-उतार, कंपन्यांचे मूल्यांकन आणि व्यावसायिक मालकी हक्कांमधील बदलांमुळे संपत्तीच्या मूल्यात बदल होत असतो.
त्यामुळे ऐतिहासिक संपत्ती आणि क्रमवारीचा अभ्यास करताना संबंधित वर्ष आणि यादीचा आवाका लक्षात घेणे आवश्यक आहे. गौतम अदाणी आणि मुकेश अंबानी यांच्या ऐतिहासिक संपत्तीविषयी अधिक माहितीसाठी फोर्ब्सचे अधिकृत अहवाल आणि ताजी अब्जाधीशांची क्रमवारी पाहता येईल.
