जयपूरमध्ये यूजीसी रोलबॅक आणि सवर्ण समाजाशी संबंधित विविध मागण्यांसाठी श्री राष्ट्रीय राजपूत करणी सेनेने काढलेल्या रॅलीदरम्यान पोलिस आणि आंदोलकांमध्ये तणाव निर्माण झाला. जमावावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी पोलिसांनी लाठीचार्ज आणि वॉटर कॅननचा वापर केला. या घटनेत अनेक आंदोलक जखमी झाल्याची माहिती समोर आली असून पोलिस अधिकारी आणि आंदोलकांमध्ये धक्काबुक्कीही झाली.
श्री राष्ट्रीय राजपूत करणी सेनेचे अध्यक्ष महिपाल सिंह मकराना यांच्या नेतृत्वाखाली निघालेली रॅली कालवाड रोडवरील रावण गेट येथून सुरू होऊन कलेक्टरेट सर्कलपर्यंत पोहोचली. आंदोलकांचा उद्देश जिल्हा प्रशासनाला निवेदन देण्याचा होता. मात्र, त्यानंतर काही आंदोलक पुढे जात भाजप कार्यालयाकडे जाण्याचा प्रयत्न करू लागले. पोलिसांनी खासाकोठी पुलियाजवळ बॅरिकेडिंग करून त्यांना रोखण्याचा प्रयत्न केला. याचदरम्यान पोलिस आणि आंदोलकांमध्ये धक्काबुक्की झाली.
पोलिसांच्या म्हणण्यानुसार, जमावावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी आणि कायदा-सुव्यवस्था कायम राखण्यासाठी प्रथम बॅरिकेडिंग करण्यात आली. आंदोलकांनी बॅरिकेड हटवून पुढे जाण्याचा प्रयत्न केल्यानंतर वॉटर कॅननचा वापर करण्यात आला. त्यानंतरही काही आंदोलक पुढे सरकू लागल्याने पोलिसांनी लाठीचार्ज केला. प्रत्यक्षदर्शींच्या माहितीनुसार, या कारवाईत अनेक आंदोलक जखमी झाले. पोलिस अधिकारी आणि करणी सेनेच्या कार्यकर्त्यांमध्ये धक्काबुक्कीही झाली.
रॅलीचे नेतृत्व करणारे श्री राष्ट्रीय राजपूत करणी सेनेचे अध्यक्ष महिपाल सिंह मकराना यांनी शांततापूर्ण आंदोलन असूनही पोलिसांनी बळाचा वापर केल्याचा आरोप केला. त्यांनी महिलांवर आणि युवकांवरही वॉटर कॅननचा वापर करण्यात आल्याचा तसेच अनेक कार्यकर्ते जखमी झाल्याचा दावा केला. संघटना आपल्या मागण्या लोकशाही मार्गाने प्रशासनापर्यंत पोहोचवू इच्छित होती, असेही त्यांनी म्हटले. आंदोलकांना आधी पुढे जाण्याचे आश्वासन देण्यात आले होते, मात्र नंतर त्यांना रोखण्यात आल्याचा आरोपही त्यांनी केला.
लाठीचार्जनंतर मोठ्या संख्येने आंदोलक कलेक्टरेट सर्कलवर बसले आणि रस्ता रोखून आंदोलन केले. यावेळी महिपाल सिंह मकराना यांनी उपस्थितांना आगामी स्थानिक स्वराज्य संस्था आणि पंचायत निवडणुकांमध्ये भारतीय जनता पक्षाला (भाजप) मतदान न करण्याची शपथ दिली. त्यांनी समर्थकांना निवडणूक प्रक्रियेद्वारे विरोध नोंदवण्याचे आणि संघटनेच्या मागण्यांच्या समर्थनार्थ एकजूट राखण्याचे आवाहन केले.रॅलीदरम्यान एक रुग्णवाहिका गर्दीत अडकली होती. मात्र आंदोलकांनी तत्काळ मार्ग मोकळा करून रुग्णवाहिकेला विलंब न होता पुढे जाऊ दिले. या घटनेचे स्थानिक नागरिकांनीही कौतुक केले.
यूजीसी रोलबॅक आणि सवर्ण समाजाच्या मागण्यांसाठी महिपाल सिंह मकराना यांनी सुमारे 24 दिवसांपूर्वी जयपूरहून यात्रा सुरू केली होती. ही यात्रा बिकानेर जिल्ह्यातील देशनोकपर्यंत पोहोचली आणि तेथून 'सवर्ण न्याय यात्रा' म्हणून पुढे सुरू राहिली. यात्रेदरम्यान त्यांची प्रकृती बिघडल्याची माहिती समोर आली होती. मात्र त्यांनी व्हीलचेअरवरून यात्रा सुरू ठेवली. जयपूरमध्ये पोहोचल्यानंतर रविवारी मशाल मोर्चा काढण्यात आला आणि सोमवारी कलेक्टरेटपर्यंत रॅलीचे आयोजन करण्यात आले.
संभाव्य कायदा-सुव्यवस्थेची परिस्थिती लक्षात घेऊन जयपूर पोलिसांनी पूर्वतयारी म्हणून व्यापक सुरक्षा व्यवस्था केली होती. कालवाड पुलिया, चौमूं पुलिया, पाणीपेच आणि खासाकोठी परिसरात बॅरिकेडिंग करण्यात आली होती. अतिरिक्त पोलिस बंदोबस्त आणि विशेष सुरक्षा पथकेही तैनात करण्यात आली होती. संवेदनशील भागात जमावावर नियंत्रण ठेवणे आवश्यक असल्याचे पोलिस अधिकाऱ्यांनी सांगितले.
रॅलीदरम्यान अनेकदा आंदोलकांनी बॅरिकेड ओलांडून पुढे जाण्याचा प्रयत्न केला. चौमूं पुलिया आणि कलेक्टरेट परिसरात पोलिस आणि आंदोलकांमध्ये धक्काबुक्की झाली. काही व्हिडिओंमध्ये एका पोलिस कर्मचाऱ्याने महिपाल सिंह मकराना यांची कॉलर पकडल्याचे दिसून आले, त्यानंतर आंदोलन अधिक तीव्र झाले. लाठीचार्जच्या निषेधार्थ आंदोलक खासाकोठी पुलियाखाली रस्त्यावर बसले आणि अनेक तास आंदोलन सुरू ठेवले. सायंकाळी सुमारे साडेपाच वाजता आंदोलन संपल्यानंतर लोक शांततेत परतले.
या आंदोलनामुळे राजस्थानच्या राजकारणात नवीन वाद निर्माण झाला आहे. करणी सेनेच्या म्हणण्यानुसार त्यांच्या मागण्या सामाजिक न्याय आणि युवकांच्या हिताशी संबंधित आहेत. तर प्रशासनाचे म्हणणे आहे की कायदा-सुव्यवस्था राखणे ही त्यांची प्राथमिक जबाबदारी आहे. येत्या काळात हा मुद्दा राजकीय चर्चेचा विषय राहू शकतो, विशेषतः राज्यातील स्थानिक स्वराज्य संस्था आणि पंचायत निवडणुका जवळ आल्याच्या पार्श्वभूमीवर. सध्या प्रशासन संपूर्ण घटनाक्रमाचा आढावा घेत असून परिस्थिती सामान्य असल्याचे सांगण्यात आले आहे.
