कानपूरमध्ये सोमवारी उष्णतेची तीव्रता पुन्हा वाढली असून सकाळपासूनच कडक उन्हामुळे नागरिकांना घराबाहेर पडणे कठीण झाले. हवामान विभागाच्या आकडेवारीनुसार, शहराच्या कमाल तापमानात मागील 24 तासांत सुमारे 3.2 अंश सेल्सियसची वाढ नोंदवली गेली आहे.
सकाळी सुमारे आठ वाजल्यापासूनच कडक उन्हाचा परिणाम जाणवू लागला. वेळ जसजसा पुढे सरकत गेला तसतशी सूर्यकिरणांची तीव्रता वाढत गेली. दुपारी 12 नंतर शहरातील अनेक भागांतील रस्ते जवळपास ओस पडले होते. नेहमी वर्दळीचे असणारे चौकही तुलनेने शांत दिसले. कार्यालयीन कर्मचारी बाहेर पडताना सावलीचा आधार घेताना दिसले. रिक्षा आणि ई-रिक्षा चालकांनी सांगितले की दुपारच्या वेळी प्रवाशांची संख्या कमी झाली असून लोक केवळ अत्यावश्यक कामासाठीच घराबाहेर पडत आहेत.
उष्णतेचा सर्वाधिक परिणाम मुले, ज्येष्ठ नागरिक आणि दैनंदिन मजुरी करणाऱ्या कामगारांवर होत आहे. शहरातील सरकारी रुग्णालये आणि खासगी दवाखान्यांमध्ये डोकेदुखी, चक्कर येणे, अशक्तपणा आणि निर्जलीकरणाच्या तक्रारींसह येणाऱ्या रुग्णांची संख्या वाढू लागली आहे. डॉक्टरांच्या मते, वाढते तापमान आणि उकाडा यामुळे शरीरातील पाण्याची कमतरता वेगाने निर्माण होऊ शकते. त्यामुळे अधिक पाणी पिणे आणि शक्यतो उन्हात कमी बाहेर पडणे आवश्यक असल्याचा सल्ला दिला जात आहे. विशेषतः ज्येष्ठ नागरिक आणि मुलांची काळजी घेण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.
शहरातील बाजारपेठांमध्येही उष्णतेचा परिणाम दिसून येत आहे. अनेक दुकानदारांच्या मते, दुपारच्या वेळी ग्राहकांची संख्या लक्षणीयरीत्या कमी होत आहे. दुसरीकडे ज्यूस, शिकंजी, ऊसाचा रस, नारळपाणी आणि थंड पेय विक्रेत्यांच्या विक्रीत वाढ झाली आहे. रस्त्यालगतच्या थंड पेयांच्या दुकानांवर नागरिकांची गर्दी दिसून येत आहे. उष्णतेपासून बचावासाठी लोक वारंवार थंड पाणी आणि इतर पेयांचे सेवन करत आहेत. काही ठिकाणी सामाजिक संस्थांकडून प्रवाशांना मोफत थंड पाणी उपलब्ध करून दिले जात आहे.
हवामान तज्ज्ञांच्या मते, हवेत वाढलेल्या आर्द्रतेमुळे नागरिकांना प्रत्यक्ष तापमानापेक्षा अधिक उष्णता जाणवत आहे. दिवसभराचे ऊन आणि रात्रीचा उकाडा यामुळे नागरिकांची अडचण वाढली आहे. अनेक भागांमध्ये रात्रीदेखील नागरिकांना शांत झोप मिळत नसल्याचे दिसून येत आहे. कूलर आणि पंखेही पूर्ण दिलासा देऊ शकत नाहीत. विजेची मागणी वाढल्याने काही भागांत कमी दाबाने वीजपुरवठा आणि वीज खंडित होण्याच्या तक्रारी समोर आल्या आहेत. वीज विभागाने वाढत्या मागणीच्या पार्श्वभूमीवर अतिरिक्त व्यवस्था करण्यात आल्याचे सांगितले असून अखंड वीजपुरवठ्यासाठी प्रयत्न सुरू असल्याचे म्हटले आहे.
हवामान विभागाने दिलेल्या माहितीनुसार, राज्यात मान्सूनची प्रगती हळूहळू वाढत असून 20 जूनपर्यंत तो कानपूरमध्ये पोहोचण्याची शक्यता आहे. हवामान अनुकूल राहिल्यास त्यापूर्वीच पूर्व-मान्सून हालचाली सुरू होऊ शकतात. पुढील काही दिवसांत ढगाळ वातावरण, हलका पाऊस आणि वेगवान वाऱ्यांची शक्यता वर्तविण्यात आली आहे. त्यामुळे तापमानात काहीशी घट होऊ शकते, मात्र उकाड्याचा परिणाम कायम राहण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे.
कानपूर आणि आसपासच्या ग्रामीण भागांत खरीप हंगामाच्या तयारीला सुरुवात झाली आहे. शेतकरी शेतजमिनीची मशागत आणि बियाण्यांची व्यवस्था करण्यात व्यस्त आहेत. मात्र पाऊस न झाल्यामुळे मोठ्या प्रमाणावर पेरणी सुरू करता आलेली नाही. शेतकऱ्यांच्या मते, वेळेवर मान्सून आल्यास भातासह इतर खरीप पिकांच्या लागवडीला गती मिळेल. चांगला पाऊस झाल्यास सिंचनावरील खर्च कमी होईल आणि उत्पादनात सुधारणा होण्याची अपेक्षा आहे.
उष्णतेमुळे शहरात पाण्याची मागणी वाढली आहे. अनेक भागांमध्ये नागरिक सकाळी आणि सायंकाळी पाणी भरण्यासाठी रांगा लावत आहेत. महापालिकेने पाणीपुरवठा सुरळीत ठेवण्यासाठी विशेष देखरेख सुरू असल्याचे सांगितले आहे. तथापि काही भागांत कमी दाबाने पाणीपुरवठा होत असल्याच्या तक्रारी समोर आल्या आहेत. स्थानिक नागरिकांच्या मते, वाढत्या उष्णतेदरम्यान पाणीपुरवठ्यावर परिणाम झाल्यास अडचणी आणखी वाढू शकतात.
शाळेतून परतणाऱ्या विद्यार्थ्यांनाही उष्णतेचा सामना करावा लागत आहे. पालकांच्या मते, दुपारच्या वेळी मुलांना शाळेतून घरी आणणे कठीण होत आहे. अनेक शाळांनी विद्यार्थ्यांना पुरेसे पाणी पिणे आणि उन्हापासून संरक्षणासाठी आवश्यक उपाय करण्याचा सल्ला दिला आहे. दुपारच्या वेळी खेळाच्या मैदानांवरही वर्दळ कमी दिसून येत असून मुले संध्याकाळनंतरच बाहेर पडत आहेत.
शहरातील नागरिकांच्या मते, यंदा जूनच्या मध्यापर्यंतही उष्णतेचा प्रभाव कमी झालेला नाही. दरवर्षी या काळात मान्सूनची चाहूल लागते, मात्र यावेळी प्रतीक्षा अधिक वाढली आहे. त्यामुळे हवामान विभागाच्या अंदाजाकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. 20 जूनच्या आसपास मान्सून दाखल झाल्यानंतर हवामानात बदल होऊन उष्णता आणि उकाड्यातून दिलासा मिळेल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
सध्या कानपूरमध्ये कडक ऊन, गरम वारे आणि उकाड्याचा प्रभाव कायम आहे. दिवसा नागरिक घरात राहण्यास प्राधान्य देत असून संध्याकाळची प्रतीक्षा करत आहेत. बाजारपेठांपासून रस्त्यांपर्यंत उष्णतेचा परिणाम स्पष्टपणे दिसून येत आहे. हवामान विभागाच्या अंदाजामुळे आणि मान्सून आगमनाच्या शक्यतेमुळे अपेक्षा वाढल्या असल्या तरी तोपर्यंत नागरिकांना उष्णता आणि उकाड्याचा सामना करावा लागणार आहे.
