ब्राझीलच्या राष्ट्राध्यक्षपदाच्या निवडणुकीत लुईझ इनासिओ लुला दा सिल्वा यांनी दुसऱ्या फेरीत फ्लाविओ बोल्सोनारो यांचा पराभव केला. २५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी झालेल्या मतदानात लुला यांना सुमारे ५१.८ टक्के, तर फ्लाविओ यांना ४८.२ टक्के मते मिळाली. या निकालामुळे ८० वर्षीय लुला चौथ्यांदा राष्ट्राध्यक्षपदाची सूत्रे स्वीकारणार आहेत. त्यांचा नवा कार्यकाळ ५ जानेवारी २०२७ पासून सुरू होणार आहे.
ब्राझीलमध्ये ४ ऑक्टोबर रोजी झालेल्या पहिल्या फेरीच्या मतदानात फ्लाविओ बोल्सोनारो यांना ४७.०३ टक्के मते मिळाली होती, तर लुला यांना ४५.१६ टक्के मते मिळाली होती. पहिल्या फेरीत दोन्ही उमेदवारांमध्ये सुमारे २२ लाख मतांचे अंतर होते.
दुसऱ्या फेरीत लुला यांनी हे अंतर भरून काढत सुमारे ४४ लाख मतांच्या फरकाने विजय मिळवला. १९८० च्या दशकात ब्राझीलमध्ये लोकशाही पुनर्स्थापित झाल्यानंतर पहिल्या फेरीत पिछाडीवर असूनही राष्ट्राध्यक्षपदाची निवडणूक जिंकणारे लुला हे पहिले उमेदवार ठरले आहेत.
ब्राझीलमध्ये राष्ट्राध्यक्षपदाची निवडणूक दोन टप्प्यांत होते. पहिल्या फेरीत कोणत्याही उमेदवाराला ५० टक्क्यांपेक्षा अधिक वैध मते मिळाली नाहीत, तर सर्वाधिक मते मिळवणाऱ्या दोन उमेदवारांमध्ये दुसऱ्या फेरीचे मतदान घेतले जाते.
दुसऱ्या फेरीपूर्वी लुला यांनी तरुण मतदार, गरीब कुटुंबे आणि आपल्या जुन्या समर्थकांना एकत्र आणण्यासाठी प्रचाराची तीव्रता वाढवली. पहिल्या फेरीत २१.०८ टक्के मतदारांनी मतदान केले नव्हते. दुसऱ्या फेरीत हा आकडा कमी होऊन १९.२१ टक्क्यांवर आला. देशाच्या ईशान्येकडील भागातून मिळालेल्या पाठिंब्यानेही त्यांच्या विजयात महत्त्वाची भूमिका बजावली.
फ्लाविओ बोल्सोनारो हे ब्राझीलचे माजी राष्ट्राध्यक्ष जायर बोल्सोनारो यांचे पुत्र आहेत. २०२२ च्या राष्ट्राध्यक्षपदाच्या निवडणुकीत लुला यांनी जायर बोल्सोनारो यांचा पराभव केला होता. त्या निवडणुकीत लुला यांना ५०.९० टक्के, तर जायर यांना ४९.१० टक्के मते मिळाली होती.
बोल्सोनारो कुटुंबाला अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांचे निकटचे राजकीय सहकारी मानले जाते. त्यामुळे या निवडणुकीकडे अमेरिका आणि इतर देशांचेही लक्ष होते. लुला यांनी प्रचारादरम्यान ब्राझीलचे सार्वभौमत्व आणि स्वतंत्र परराष्ट्र धोरण यांवर भर दिला.
लुला यांच्या राजकीय कारकिर्दीची सुरुवात कामगार चळवळीतून झाली. त्यांनी २००२ मध्ये पहिल्यांदा राष्ट्राध्यक्षपदाची निवडणूक जिंकली आणि २००६ मध्ये पुन्हा विजय मिळवला. सलग दोन कार्यकाळ पूर्ण केल्यानंतर त्यांनी २०१० मध्ये राष्ट्राध्यक्षपद सोडले.
२०१८ मध्ये भ्रष्टाचाराशी संबंधित प्रकरणांमध्ये त्यांना तुरुंगात जावे लागले. त्यानंतर न्यायालयाने त्यांच्यावरील दोषसिद्धी रद्द केली. २०२२ मध्ये राष्ट्राध्यक्षपदाची निवडणूक जिंकून त्यांनी राजकारणात पुनरागमन केले. २०२६ मधील विजयामुळे त्यांच्या राजकीय कारकिर्दीत आणखी एका महत्त्वाच्या टप्प्याची नोंद झाली आहे.
राष्ट्राध्यक्षपदाच्या निवडणुकीच्या दुसऱ्या फेरीत मतदानाची वेळ वाढवण्याच्या निर्णयावरूनही वाद निर्माण झाला. मतदान संपण्याच्या काही वेळ आधी सर्वोच्च न्यायालयाच्या एका न्यायाधीशांनी काही मतदान केंद्रांवर अतिरिक्त दोन तास मतदान घेण्याची परवानगी दिली.
फ्लाविओ बोल्सोनारो यांनी या निर्णयावर प्रश्न उपस्थित करत निवडणुकीचा निकाल स्वीकारण्यास नकार दिला. त्यांनी मतदान रद्द करण्याची मागणीही केली आहे. मात्र, ब्राझीलच्या निवडणूक प्राधिकरणाने लुला यांच्या विजयाला दुजोरा दिला आहे.
लुला यांनी निवडणूक प्रचारात महागाईमुळे आर्थिक अडचणींचा सामना करणारी कुटुंबे आणि कामगारांच्या आर्थिक परिस्थितीत सुधारणा करण्यावर भर दिला. निवडणुकीपूर्वी त्यांच्या सरकारने गरीब कुटुंबांसाठी सुरू असलेल्या बोल्सा फॅमिलिया योजनेतील आर्थिक मदत १५ टक्क्यांनी वाढवली होती.
याशिवाय, आठवड्याच्या शेवटच्या दोन दिवसांत सार्वजनिक वाहतूक मोफत करण्याची आणि कर्जाच्या ओझ्याखाली असलेल्या कुटुंबांना मदत देण्याची आश्वासनेही देण्यात आली. मात्र, मोफत सार्वजनिक वाहतुकीसारख्या घोषणांची अंमलबजावणी करण्यासाठी अतिरिक्त अर्थसंकल्पीय तरतूद आणि राजकीय पाठिंबा आवश्यक असेल.
लुला यांच्यासमोरील चौथा कार्यकाळ आव्हानात्मक ठरणार आहे. ब्राझीलच्या संसदेत दक्षिणपंथी पक्षांचा प्रभाव वाढला आहे. फ्लाविओ यांचा लिबरल पक्ष कनिष्ठ सभागृह आणि सिनेटमध्ये सर्वात मोठा पक्ष म्हणून पुढे आला आहे. त्यामुळे महत्त्वाचे निर्णय घेण्यासाठी लुला यांना इतर पक्षांचा पाठिंबा मिळवावा लागेल.
देशावरील सरकारी कर्जाचे प्रमाण सकल देशांतर्गत उत्पादनाच्या (जीडीपी) ८२ टक्क्यांपेक्षा अधिक झाले आहे. व्याजदर उच्च पातळीवर असून महागाईचाही प्रश्न कायम आहे. अशा परिस्थितीत सामाजिक योजनांवरील खर्च वाढवताना सरकारी वित्तीय स्थिती सांभाळणे हे लुला यांच्यासमोरील प्रमुख आव्हान असेल.
