मणिपूरच्या कांगपोकपी जिल्ह्यात राष्ट्रीय महामार्ग-37 (NH-37) वर कुकी आंदोलक आणि सुरक्षा दलांमध्ये सोमवारी झालेल्या चकमकीत किमान तीन जण गंभीर जखमी झाल्याची माहिती समोर आली आहे. कुकी संघटनांनी दिलेल्या आपत्कालीन महामार्ग बंदच्या दुसऱ्या दिवशी मोठ्या संख्येने आंदोलक रस्त्यावर उतरले असताना ही घटना घडली.
स्थानिक अहवालांनुसार, आंदोलक सुरक्षा मोहिमांविरोधात निषेध नोंदवत होते. अलीकडील शोध आणि सुरक्षा मोहिमा प्रामुख्याने कुकी-जो समुदायाच्या गावांना लक्ष्य करत असल्याचा आरोप आंदोलकांनी केला आहे. या मुद्द्यावर विविध नागरी संघटनांनी महामार्ग बंदचे आवाहन केले होते.
ही घटना मणिपूरमधील न्यू केथेलमानबी परिसरात घडली, जो धोरणात्मकदृष्ट्या महत्त्वाच्या इम्फाल-जिरीबाम महामार्गाचा भाग आहे. राज्याच्या पुरवठा आणि वाहतूक व्यवस्थेसाठी हा मार्ग महत्त्वाचा मानला जातो.
सोमवारी सकाळपासून मोठ्या संख्येने आंदोलक रस्त्यावर जमले होते. त्यांनी वाहनांची वाहतूक रोखत सुरक्षा मोहिमा तात्काळ थांबविण्याची मागणी केली. त्यांच्या मागण्यांवर तोडगा निघेपर्यंत आंदोलन सुरू ठेवण्याचा इशाराही देण्यात आला. महामार्ग बंदमुळे अनेक ठिकाणी वाहतुकीवर परिणाम झाला असून अत्यावश्यक वस्तूंच्या पुरवठ्यावरही परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली.
प्रत्यक्षदर्शींच्या माहितीनुसार, सुरक्षा दलांनी आंदोलकांना हटवून वाहतूक पूर्ववत करण्याचा प्रयत्न केल्यानंतर परिस्थिती बिघडली. त्यानंतर दोन्ही बाजूंमध्ये तणाव वाढला.
अहवालांनुसार, जमाव नियंत्रणासाठी सुरक्षा दलांनी विविध उपाययोजना केल्या. यामध्ये कथितपणे हवेत गोळीबार, धूर बॉम्ब आणि इतर दंगलनियंत्रण तंत्रांचा वापर करण्यात आला.
या कारवायांनंतर आंदोलकांमध्ये गोंधळ उडाला आणि परिस्थिती हिंसक चकमकीत परिवर्तित झाली. स्थानिक सूत्रांच्या माहितीनुसार, या घटनेत किमान तीन जण गंभीर जखमी झाले असून त्यांना उपचारासाठी रुग्णालयात दाखल करण्यात आले.
घटनेनंतर कुकी समुदायाशी संबंधित Kuki Inpi South West Sadar Hills या संघटनेने सुरक्षा दलांच्या कारवाईवर टीका केली. संघटनेने आरोप केला की शांततापूर्ण आंदोलनात सहभागी झालेल्या लोकांना पांगवण्यासाठी अश्रुधूराचे गोळे, हवेत गोळीबार आणि लाठीचार्जचा वापर करण्यात आला.
संघटनेच्या मते, ही कारवाई आवश्यकता पेक्षा अधिक कठोर होती आणि लोकशाही पद्धतीने आंदोलन करण्याच्या अधिकाराचे उल्लंघन करणारी होती. आंदोलकांच्या चिंता ऐकून घेण्याऐवजी प्रशासनाने बळाचा वापर केल्यामुळे परिस्थिती आणखी चिघळल्याचा दावा कुकी नेत्यांनी केला.
अलीकडील सुरक्षा मोहिमांमुळेच हे आंदोलन उभे राहिल्याचे सांगितले जात आहे. कुकी संघटनांचा आरोप आहे की सुरक्षा दलांच्या शोध आणि कॉम्बिंग मोहिमा मुख्यतः कुकी-जो समुदायाच्या भागांमध्ये केंद्रित आहेत.
या संदर्भात प्रशासनाकडून कोणतीही सविस्तर सार्वजनिक प्रतिक्रिया समोर आलेली नसली तरी सर्व समुदायांशी समान वागणूक देण्याची मागणी आंदोलक सातत्याने करत आहेत.
मणिपूरमध्ये गेल्या अनेक वर्षांपासून जातीय आणि सामाजिक तणावाचे वातावरण आहे. विविध समुदायांमधील अविश्वास आणि राजकीय मतभेद अनेकदा हिंसक घटनांमध्ये परिवर्तित झाले आहेत.
कांगपोकपी जिल्हा हा संवेदनशील भागांपैकी एक मानला जातो, जिथे कुकी समुदायाची मोठी लोकसंख्या आहे. अलीकडील महिन्यांत रस्ते बंद, आंदोलन आणि सुरक्षा दलांशी संघर्षाच्या अनेक घटना समोर आल्या आहेत.
कुकी संघटनांनी त्यांच्या मागण्यांकडे लक्ष दिले गेले नाही तर आंदोलन अधिक तीव्र करण्याचा इशारा दिला आहे. सुरक्षा मोहिमांचे निष्पक्ष पुनरावलोकन, जबाबदारी निश्चित करणे आणि कथित भेदभावपूर्ण कारवाया थांबविण्याची मागणी आंदोलकांनी केली आहे.
प्रशासनाने त्यांच्या तक्रारींवर गांभीर्याने विचार करेपर्यंत आंदोलन सुरू राहील, असे संघटनांनी म्हटले आहे.
राष्ट्रीय महामार्ग-37 हा मणिपूरसाठी जीवनवाहिनी मानला जातो. या मार्गाद्वारे राज्याच्या विविध भागांत अन्नधान्य, इंधन, औषधे आणि इतर अत्यावश्यक वस्तूंचा पुरवठा केला जातो.
महामार्ग दीर्घकाळ बंद राहिल्यास नागरिकांना अडचणींचा सामना करावा लागू शकतो. व्यापार आणि वाहतूक व्यवस्थेवरही त्याचा थेट परिणाम होऊ शकतो. स्थानिक व्यापारी आणि वाहतूक व्यावसायिकांनी परिस्थिती लवकर सुरळीत करण्याची मागणी प्रशासनाकडे केली आहे.
राजकीय आणि सुरक्षा विषयातील तज्ज्ञांच्या मते, मणिपूरसारख्या संवेदनशील भागांमध्ये केवळ सुरक्षा उपाय पुरेसे नसतात. समुदायांमधील विश्वास पुनर्स्थापित करणे, संवाद आणि राजकीय सहभाग यांनाही तितकेच महत्त्व आहे.
स्थानिक संघटना आणि प्रशासन यांच्यात नियमित संवाद राहिल्यास अनेक वाद सुरुवातीच्या टप्प्यातच सोडवता येऊ शकतात, असे तज्ज्ञांचे मत आहे.
