नासाच्या Perseverance रोव्हरने मंगळावरील Jezero Crater मधील प्राचीन खडकांमध्ये जटिल सेंद्रिय कार्बन संयुगांची ओळख पटवली आहे. या शोधामुळे अब्जावधी वर्षांपूर्वी मंगळावर जीवनासाठी अनुकूल वातावरण अस्तित्वात असण्याची शक्यता अधिक बळकट झाली आहे. मात्र, जीवनाचे थेट पुरावे अद्याप मिळालेले नाहीत.
Perseverance रोव्हरने Jezero Crater मधील Bright Angel परिसरातून दोन mudstone नमुने गोळा केले. हा परिसर प्राचीन Neretva Vallis नदीचा भाग मानला जातो. SHERLOC या अत्याधुनिक laser spectrometer च्या मदतीने या खडकांचे विश्लेषण करण्यात आले. तपासणीत शेकडो organic signatures आणि मोठ्या carbon-bearing molecules म्हणजेच macromolecular carbon आढळले.
शास्त्रज्ञांच्या मते, Jezero Crater मधील आजपर्यंतची ही सर्वात व्यापक organic detection आहे. अशा प्रकारची carbon compounds पृथ्वीवरील अनेक अतिप्राचीन खडकांमध्येही आढळतात आणि काही प्रकरणांमध्ये त्यांचा संभाव्य प्राचीन microbial activity शी संबंध जोडला जातो.
मंगळावर यापूर्वीही organic compounds आढळले आहेत. मात्र, Jezero Crater मधील नैसर्गिक खडकांच्या पृष्ठभागावर macromolecular carbon ची प्रथमच पुष्टी झाल्यामुळे हा शोध वेगळा मानला जात आहे. Gale Crater नंतर Martian mudstones मधील अशा प्रकारची ही दुसरी मोठी ओळख आहे.
हा शोध त्या ठिकाणाजवळ लागला आहे जिथे गेल्या वर्षी शास्त्रज्ञांनी "Cheyava Falls" नावाचा खडक शोधला होता. त्या खडकावर दिसणाऱ्या leopard-spot सारख्या खुणांनीही शास्त्रज्ञांचे लक्ष वेधले होते. काही संशोधकांच्या मते, त्या रचना प्राचीन जैविक क्रियाकलापांशी संबंधित असू शकतात, मात्र याबाबत अद्याप कोणताही अंतिम निष्कर्ष काढण्यात आलेला नाही.
नासा आणि संशोधकांनी स्पष्ट केले आहे की, जटिल organic molecules केवळ सजीवांमुळेच तयार होत नाहीत. Hydrothermal activity, खडकांमधील रासायनिक प्रक्रिया किंवा meteorites यांच्या माध्यमातूनही अशी compounds तयार होऊ शकतात. त्यामुळे मंगळावर पूर्वी निश्चितपणे जीवन अस्तित्वात होते, असे सध्या म्हणता येत नाही.
Perseverance रोव्हरवरील उपकरणे या compounds ची जैविक किंवा भूवैज्ञानिक उत्पत्ती निश्चित करण्याइतकी सक्षम नाहीत. त्यामुळे या मोहिमेचे प्रमुख उद्दिष्ट भविष्यात पृथ्वीवर आणून आधुनिक प्रयोगशाळांमध्ये सविस्तर तपासणी करता येतील असे नमुने गोळा करणे हे आहे.
भविष्यात मंगळावरून आणलेल्या खडकांच्या नमुन्यांची पृथ्वीवर तपासणी झाली आणि त्यामध्ये जैविक क्रियाकलापांचे स्पष्ट पुरावे आढळले, तर तो मानवी इतिहासातील सर्वात मोठ्या वैज्ञानिक शोधांपैकी एक ठरू शकतो. सध्या नासाच्या या नव्या शोधामुळे अब्जावधी वर्षांपूर्वी मंगळावर जीवन विकसित होण्याची शक्यता असलेले वातावरण अस्तित्वात होते, ही शक्यता अधिक बळकट झाली आहे.
