पतंजली सिव्हिल सेवा अकादमीच्या उद्घाटनासह संस्थेने नागरी सेवा स्पर्धा परीक्षांच्या उमेदवारांसाठी नव्या प्रशिक्षण मॉडेलची घोषणा केली आहे. भारतीय संस्कृती, आधुनिक शिक्षण आणि योगाधारित प्रशिक्षण यांच्या माध्यमातून सक्षम व जबाबदार प्रशासकीय अधिकारी घडविण्यावर अकादमीचा भर राहणार आहे.
हरिद्वार येथील पतंजली विद्यापीठ परिसरात सुरू करण्यात आलेली पतंजली सिव्हिल सेवा अकादमी ही एक विशेष शैक्षणिक पुढाकार म्हणून पाहिली जात आहे. संस्थेच्या दाव्यानुसार, येथे नागरी सेवा उमेदवारांना पारंपरिक कोचिंग मॉडेलच्या पलीकडे जाऊन सर्वसमावेशक प्रशिक्षण दिले जाईल. अकादमीचा अभ्यासक्रम राष्ट्रीय शिक्षण धोरण (NEP) आणि भारतीय ज्ञान परंपरा (IKS) यांच्या अनुरूप तयार करण्यात आला आहे.
या प्रशिक्षण मॉडेलमध्ये भारतीय सांस्कृतिक वारसा आणि आधुनिक वैज्ञानिक दृष्टिकोन यांच्यात संतुलन निर्माण करण्यावर भर दिला जाईल. अकादमीच्या मते, प्रशासकीय सेवांमध्ये यशासाठी केवळ विषयज्ञान पुरेसे नसून व्यापक दृष्टीकोन आणि सामाजिक समजही आवश्यक आहे. याच उद्देशाने विद्यार्थ्यांमध्ये चिंतनक्षमता, नेतृत्व कौशल्ये आणि जनहिताबाबत संवेदनशीलता विकसित करण्यावर विशेष लक्ष दिले जाईल.
अकादमीत “त्रि-शिक्षा” मॉडेल लागू करण्यात येणार असून त्यामध्ये आध्यात्मिक ज्ञान, प्रशासकीय उत्कृष्टता आणि शैक्षणिक कठोरता यांचा समावेश असेल. योगगुरू स्वामी रामदेव यांनी सांगितले की, प्रशासकीय अधिकाऱ्यांसाठी मजबूत चारित्र्य आणि नैतिक मूल्ये ही शैक्षणिक पात्रतेइतकीच महत्त्वाची आहेत.
या दृष्टिकोनातून विद्यार्थ्यांच्या दैनंदिन दिनचर्येत योग, प्राणायाम आणि प्रार्थना यांचा समावेश केला जाईल. संस्थेचे उद्दिष्ट विद्यार्थ्यांच्या मानसिक आणि शारीरिक विकासाला बळकटी देणे आहे, जेणेकरून ते कठीण परिस्थितीतही संतुलित निर्णय घेऊ शकतील. अकादमीच्या मते, प्रशासकीय जबाबदाऱ्या प्रभावीपणे पार पाडण्यासाठी आत्मविश्वास, शिस्त आणि सकारात्मक दृष्टिकोन आवश्यक आहेत.
देशातील प्रख्यात शिक्षक आणि नागरी सेवा मार्गदर्शक अवध ओझा अकादमीच्या शैक्षणिक नेतृत्वाची जबाबदारी सांभाळतील. त्यांनी सांगितले की, संस्थेचे उद्दिष्ट केवळ माहिती उपलब्ध करून देणे नसून विद्यार्थ्यांची विवेकबुद्धी आणि विश्लेषण क्षमता विकसित करणे आहे. प्रारंभीच्या टप्प्यात ते इतिहास आणि प्रेरणादायी विषयांवरील विशेष सत्रांचे संचालन करतील.
अकादमीच्या माहितीनुसार, दिल्ली आणि देशातील इतर प्रमुख शैक्षणिक केंद्रांतील अनुभवी शिक्षकांनाही अध्यापन प्रक्रियेत सहभागी केले जाईल. याशिवाय विद्यार्थ्यांना करिअर समुपदेशन, पर्यायी करिअर पर्यायांची माहिती आणि स्पर्धा परीक्षांसाठी अतिरिक्त शैक्षणिक सहाय्य उपलब्ध करून दिले जाईल.
संस्थेने गुणवंत विद्यार्थ्यांसाठी शिष्यवृत्ती तसेच उत्कृष्ट कामगिरी करणाऱ्यांसाठी विशेष पुरस्कारांची घोषणाही केली आहे. आधुनिक शैक्षणिक साधने, निवासी सुविधा आणि क्रीडा पायाभूत सुविधांनी सुसज्ज असलेली ही अकादमी आगामी वर्षांत नागरी सेवा तयारीच्या क्षेत्रातील एक महत्त्वाचे केंद्र बनण्याच्या दिशेने कार्य करणार आहे.
