जलवायू कार्यकर्ते, शिक्षणतज्ज्ञ आणि लडाखशी संबंधित सामाजिक प्रश्नांवरील प्रमुख आवाज म्हणून ओळखले जाणारे सोनम वांगचुक यांना 20 दिवसांच्या उपोषणानंतर दिल्ली पोलिसांनी शनिवारी पहाटे जंतर-मंतर येथून हलवून सफदरजंग रुग्णालयात दाखल केले. त्यांच्या प्रकृतीत सातत्याने बिघाड होत असल्याने आणि दिल्ली उच्च न्यायालयाच्या निर्देशांनंतर ही कारवाई करण्यात आली.
सोनम वांगचुक 28 जूनपासून नवी दिल्लीतील जंतर-मंतर येथे बेमुदत उपोषणावर बसले होते. त्यांचे आंदोलन लडाखशी संबंधित विविध सामाजिक, पर्यावरणीय आणि घटनात्मक प्रश्नांवर केंद्रित होते. गेल्या 20 दिवसांत मोठ्या संख्येने समर्थक आंदोलनस्थळी उपस्थित राहिले आणि त्यांच्या आंदोलनाकडे देश-विदेशात व्यापक लक्ष वेधले गेले.
दिल्ली पोलिसांच्या माहितीनुसार, वांगचुक यांच्या सातत्याने खालावत चाललेल्या प्रकृतीमुळे त्यांना तातडीने वैद्यकीय सुविधा उपलब्ध करून देणे आवश्यक झाले होते. अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, ही कारवाई दिल्ली उच्च न्यायालयाच्या निर्देशांनुसार करण्यात आली असून, त्यांच्या प्रकृतीवर नियमित देखरेख ठेवणे आणि आवश्यकता भासल्यास तातडीने रुग्णालयात दाखल करणे असे निर्देश देण्यात आले होते.
शनिवारी पहाटे पोलिसांचे पथक जंतर-मंतर येथे पोहोचले आणि वैद्यकीय पथकाच्या मदतीने सोनम वांगचुक यांना सफदरजंग रुग्णालयात नेण्यात आले. रुग्णालयात तज्ज्ञ डॉक्टरांच्या देखरेखीखाली त्यांच्यावर उपचार सुरू आहेत.
शुक्रवारी जारी करण्यात आलेल्या वैद्यकीय बुलेटिननुसार, दीर्घ उपवासामुळे सोनम वांगचुक यांचे वजन सुमारे 9 किलोग्रॅमने घटून 56.55 किलोग्रॅम झाले होते. डॉक्टरांनी सांगितले की, दीर्घकाळ उपोषणामुळे शरीरावर गंभीर परिणाम होऊ शकतात आणि वेळेत वैद्यकीय हस्तक्षेप आवश्यक होता. तज्ज्ञांच्या मते, दीर्घकाळ अन्न न घेतल्यामुळे शरीरात पोषणाची कमतरता, इलेक्ट्रोलाइट असंतुलन, स्नायूंची कमजोरी आणि इतर गुंतागुंतीच्या आरोग्य समस्यांचा धोका वाढतो. त्यामुळे वैद्यकीय तज्ज्ञ सातत्याने त्यांच्या प्रकृतीवर देखरेख ठेवण्याची शिफारस करत होते.
दिल्ली पोलिसांनी सांगितले की, न्यायालयाच्या आदेशानुसार वांगचुक यांना रुग्णालयात हलविण्याची प्रक्रिया सुरू करण्यात आली तेव्हा काही आंदोलनकर्त्यांनी त्याला विरोध केला. त्यामुळे काही काळ किरकोळ गोंधळाची परिस्थिती निर्माण झाली. मात्र, पोलिसांच्या म्हणण्यानुसार संपूर्ण कारवाई शांततेत आणि अत्यंत संयमाने पूर्ण करण्यात आली. कोणत्याही मोठ्या संघर्षाची माहिती नाही. प्रशासनाने आंदोलनकर्त्यांना कायदा व सुव्यवस्था कायम ठेवण्याचे आणि शांततेने आंदोलनस्थळ रिकामे करण्याचे आवाहन केले.
सोनम वांगचुक हिमालयीन प्रदेशातील पर्यावरण संरक्षण, शाश्वत विकास आणि लडाखच्या अधिकारांशी संबंधित प्रश्न राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर सातत्याने मांडत आहेत. त्यांच्या उपोषणाला भारतातील विविध भागांसह परदेशातील भारतीय समुदाय आणि पर्यावरण समर्थकांचाही पाठिंबा मिळाला.
तज्ज्ञांच्या मते, हा विषय केवळ एका व्यक्तीच्या आरोग्यापुरता मर्यादित नसून लोकशाही पद्धतीने होणारे आंदोलन, पर्यावरणीय प्रश्न आणि प्रशासकीय जबाबदाऱ्या यांतील संतुलनाशीही संबंधित आहे.
सध्या सोनम वांगचुक यांच्यावर सफदरजंग रुग्णालयात उपचार सुरू असून डॉक्टर त्यांच्या प्रकृतीवर सातत्याने लक्ष ठेवून आहेत. रुग्णालयात दाखल झाल्यानंतर त्यांचे उपोषण अधिकृतरीत्या संपले असे मानले जाईल की नाही, हे अद्याप स्पष्ट झालेले नाही. दरम्यान, त्यांच्या समर्थकांकडून आंदोलनाच्या पुढील रणनीतीवर विचार सुरू आहे. प्रशासनाने वांगचुक यांच्या आरोग्याची सुरक्षितता सुनिश्चित करणे ही प्राथमिकता असल्याचे सांगितले असून, त्यांच्या समर्थकांनी आंदोलनाशी संबंधित मुद्द्यांवर अर्थपूर्ण संवाद सुरू करण्याची मागणी केली आहे.
