अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डॉनल्ड ट्रम्प यांनी दावा केला की, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी वर्षाच्या अखेरपर्यंत रशियाकडून तेलाची आयात कमी करण्याचे आश्वासन दिले आहे. रशियाच्या दोन मोठ्या तेल कंपन्यांवर अमेरिकेने निर्बंध घातल्यानंतर हे विधान आले आहे. अमेरिकेचे म्हणणे आहे की, रशियाकडून तेल खरेदी केल्याने युक्रेनमधील युद्धाला पाठिंबा मिळतो आणि भारतावर आर्थिक दबाव कायम ठेवला जात आहे.
रशियाकडून तेलाची आयात: व्हाईट हाऊसमध्ये दिवाळी समारंभादरम्यान, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डॉनल्ड ट्रम्प यांनी सांगितले की, भारत या वर्षाच्या अखेरपर्यंत रशियाकडून तेलाची आयात कमी करेल. त्यांनी सांगितले की, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी त्यांना आश्वासन दिले आहे की रशियाकडून तेलाची खरेदी सुमारे 40 टक्के कमी होईल. अमेरिकेने रशियाच्या दोन मोठ्या तेल कंपन्यांवर निर्बंध लादले असतानाच हे विधान आले आहे. ट्रम्प यांनी हे देखील सूचित केले की, रशिया-युक्रेन युद्धातील सहकार्य कमी करण्यासाठी अमेरिका भारतावर आर्थिक दबाव कायम ठेवण्यासाठी कर धोरण आणि निर्बंधांचा वापर करू शकतो.
ट्रम्प मोदींना काय म्हणाले?
डॉनल्ड ट्रम्प म्हणाले, “पंतप्रधान मोदींनी मला आश्वासन दिले आहे की ते रशियाकडून तेलाची खरेदी कमी करतील. ही एक क्रमिक प्रक्रिया आहे. मी काल पंतप्रधान मोदींशी बोललो, आणि ते खूप सहकार्य करणारे होते.” या वर्षाच्या अखेरपर्यंत भारत रशियाकडून तेलाची खरेदी जवळपास बंद करेल, असेही त्यांनी सांगितले.
ट्रम्प म्हणाले की, हा निर्णय एकाएकी घेतला जाऊ शकत नाही आणि तो हळूहळू लागू केला जाईल. त्यांचा दावा आहे की, हे पाऊल रशिया आणि युक्रेन दरम्यान सुरू असलेल्या युद्धावर परिणाम करू शकते आणि जागतिक ऊर्जा बाजारालाही स्थिरता देऊ शकते.
चीन आणि अमेरिकेच्या संबंधांवर ट्रम्प यांची भूमिका
ट्रम्प यांनी चीन आणि रशियाच्या संबंधांवरही आपले मत मांडले. ते म्हणाले की, जर 1 नोव्हेंबरपर्यंत अमेरिका आणि चीन यांच्यात कोणताही व्यापार करार झाला नाही, तर चीनवर 155 टक्क्यांपर्यंत कर लावला जाऊ शकतो.
ते म्हणाले, “चीनचे रशियासोबतचे नाते थोडे वेगळे आहे. आधी हे नाते चांगले नव्हते, पण मागील धोरणांमुळे दोघे एकमेकांच्या जवळ आले. मला वाटते की ते मित्र राहू शकत नाहीत. मला ते चांगले राहावे असे वाटते, पण ते शक्य नाही.”
रशिया आणि युक्रेनमधील युद्धावर चर्चा
ट्रम्प म्हणाले की, ते रशिया आणि युक्रेन दरम्यान सुरू असलेले युद्ध संपवण्यासाठी चर्चा करतील. या मुद्द्यावर त्यांनी पंतप्रधान मोदींशीही बोलणे केले आहे, असे त्यांनी सांगितले. ते म्हणाले, “मी पंतप्रधान मोदींशी रशिया आणि युक्रेनचे युद्ध कसे संपवायचे, मग ते तेलाद्वारे असो किंवा ऊर्जेद्वारे, यावर चर्चा करत आहे. मला वाटते की पंतप्रधान मोदी यावर सकारात्मक भूमिका घेतील.”
दिवाळीला मोदी-ट्रम्प यांच्यात चर्चा
व्हाईट हाऊसमध्ये आयोजित दिवाळी समारंभादरम्यान, ट्रम्प यांनी सांगितले की, त्यांनी पंतप्रधान मोदींशी व्यापार आणि ऊर्जा या मुद्द्यांवर चर्चा केली आहे. ते म्हणाले, “आम्ही अनेक विषयांवर बोललो, पण बहुतांश चर्चा व्यापाराशी संबंधित होती.”
ट्रम्प यांचा दावा आहे की, यावेळी मोदींनी आश्वासन दिले की भारत रशियाकडून तेलाची खरेदी कमी करेल. ते म्हणाले, “भारत आता जास्त तेल खरेदी करणार नाही आणि त्यांनाही रशिया-युक्रेन युद्ध लवकर संपवावे असे वाटते.”
रशियन तेलावर अमेरिकेचा दबाव
रशियन तेल हा दीर्घकाळापासून अमेरिका आणि भारतादरम्यान वादाचा विषय राहिला आहे. अमेरिकेचे म्हणणे आहे की, रशियाकडून तेल खरेदी केल्याने युक्रेनमधील युद्धाला मदत मिळते. अमेरिकेच्या आकडेवारीनुसार, भारतावर लादलेल्या 50 टक्के करापैकी जवळपास निम्मा भाग रशियाकडून तेल खरेदी सुरू ठेवल्यामुळे आहे.
यादरम्यान, भारतीय सरकारी तेल कंपन्या त्यांच्या रशियन पुरवठादारांसोबतच्या करारांची समीक्षा करत आहेत, जेणेकरून रोसनेफ्ट आणि लुकोइल यांसारख्या प्रतिबंधित कंपन्यांकडून तेल खरेदी करत नाहीत याची खात्री करता येईल. रॉयटर्सच्या अहवालानुसार, कंपन्या आता त्यांचे व्यापार आणि शिपिंग कागदपत्रे तपासत आहेत.
नवीन अमेरिकन निर्बंधांचा परिणाम
ट्रम्प सरकारने आपल्या दुसऱ्या कार्यकाळात रशियावर यापूर्वीही मोठे निर्बंध लादले आहेत. या निर्बंधांचे उद्दीष्ट मॉस्कोवरील दबाव वाढवणे आणि युक्रेनमधील युद्ध समाप्त करणे आहे. लुकोइल आणि रोसनेफ्टसारख्या मोठ्या तेल कंपन्यांवर लादलेले निर्बंध याचाच भाग आहेत.
तज्ञांनुसार, या पावलामुळे जागतिक तेल बाजारात अस्थिरता निर्माण होऊ शकते आणि भारतासारख्या मोठ्या आयातदार देशांवर अमेरिकेचा दबाव वाढू शकतो.
