प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले फिलिपिन्सको मनिलामा भएको दुईदिने भ्रमणका क्रममा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प, जापानकी प्रधानमन्त्री साने ताकाइची र अस्ट्रेलियाका प्रधानमन्त्री एन्थनी अल्बानीजसहित विभिन्न देशका नेताहरूलाई भारतीय परम्परागत हस्तकला तथा कलाकृति उपहार दिएका छन्। राजस्थानको पिछवाई चित्रकलादेखि कश्मीरको रेशमी गलैँचासम्मका यी उपहारमा भारतका विभिन्न क्षेत्रका परम्परागत कला र शिल्पकला समेटिएका छन्।
प्रधानमन्त्री मोदी नोभेम्बर १६ र १७, २०२६ मा भएको फिलिपिन्सको दुईदिने भ्रमण पूरा गरी बुधबार बिहान भारत फर्किएका हुन्। मनिलामा उनले क्वाड तथा आसियान देशका विभिन्न प्रमुख नेताहरूसँग भेटवार्ता गरेका थिए। यस क्रममा उनले भारतीय कारीगरहरूले परम्परागत विधिबाट तयार गरेका कलाकृति विभिन्न देशका नेताहरूलाई प्रदान गरे।
मनिलामा भारतीय परम्परागत हस्तकलाको प्रस्तुति
प्रधानमन्त्री मोदीले मनिलामा आयोजित २३औँ भारत–आसियान शिखर सम्मेलन, २१औँ पूर्वी एसिया शिखर सम्मेलन तथा क्वाड नेताहरूको बैठकमा सहभागिता जनाएका थिए। यी बैठकका क्रममा उनले राजस्थान, उत्तर प्रदेश, जम्मू–कश्मीर, तमिलनाडु र गुजरातलगायत भारतीय राज्यका परम्परागत कलाकृति विदेशी नेताहरूलाई उपहार दिएका थिए।
यी उपहारमा भारतका विभिन्न क्षेत्रका स्थानीय कला, बुनाइ तथा हस्तशिल्प परम्परा झल्किएका छन्।
डोनाल्ड ट्रम्पलाई राजस्थानको सुनौलो पिछवाई चित्रकला
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलाई प्रधानमन्त्री मोदीले राजस्थानको नाथद्वाराको प्रसिद्ध गोल्डेन पिछवाई चित्रकला उपहार दिएका छन्।
पिछवाई राजस्थानको परम्परागत चित्रकला शैली हो, जसमा विशेष रूपमा तयार गरिएको कपडामा चित्र बनाइन्छ। कलाकारहरूले यसका लागि खनिज रङ प्रयोग गर्छन् भने चित्रका विभिन्न भागमा सुनौलो सजावटसमेत गरिन्छ।
यस चित्रकलामा कमलका फूल, गाई, रूख तथा परम्परागत आकृतिहरू समावेश हुन्छन्। सूक्ष्म डिजाइन र चम्किला रङका कारण नाथद्वाराको पिछवाई चित्रकलाले राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पहिचान बनाएको छ।
साने ताकाइचीलाई बनारसी रेशमी स्टोल
जापानकी प्रधानमन्त्री साने ताकाइचीलाई प्रधानमन्त्री मोदीले वाराणसीमा तयार गरिएको रोयल ब्लु बनारसी कतान सिल्क स्टोल उपहार दिएका छन्। उक्त स्टोललाई परम्परागत सधेली बाकसमा राखेर प्रदान गरिएको थियो।
बनारसी कतान रेशम यसको मुलायम बुनाइ र आकर्षक डिजाइनका लागि परिचित छ। यसलाई तयार गर्न बुनकरहरूले सूक्ष्म र जटिल प्रक्रियामार्फत काम गर्छन्।
ताकाइचीलाई प्रदान गरिएको स्टोल गाढा नीलो अर्थात् रोयल ब्लु रङको थियो। यो रङलाई गरिमा, बुद्धिमत्ता र आपसी सद्भावसँग जोडिन्छ। उक्त उपहारले बनारसको परम्परागत बुनाइ कलालाई प्रतिनिधित्व गर्छ।
एन्थनी अल्बानीजलाई जयपुरको ब्लु पोटरी
अस्ट्रेलियाका प्रधानमन्त्री एन्थनी अल्बानीजलाई राजस्थानको जयपुरको प्रसिद्ध ब्लु पोटरी कलाकृति उपहार दिइएको छ।
जयपुरको ब्लु पोटरी सामान्य माटोका भाँडाभन्दा फरक प्रविधिबाट तयार गरिन्छ। यसमा मुख्य रूपमा क्वार्ट्जमा आधारित मिश्रण प्रयोग हुन्छ। यसको सतहमा सेतो र गाढा नीलो रङको संयोजन देखिन्छ।
कारीगरहरूले फूल, पात, चराचुरुङ्गी तथा ज्यामितीय आकृतिहरू हातैले बनाउँछन्। जयपुरमा यस कलासँग सम्बन्धित कारीगरहरूले पुस्तौँदेखि यो परम्परा कायम राख्दै आएका छन्। ब्लु पोटरी राजस्थानको पहिचानसँग जोडिएको हस्तशिल्प हो।
प्रबोवो सुबियांतोलाई चोलकालीन परम्पराबाट प्रेरित नटराज प्रतिमा
इन्डोनेसियाका राष्ट्रपति प्रबोवो सुबियांतोलाई प्रधानमन्त्री मोदीले चोलकालीन परम्पराबाट प्रेरित कांस्य नटराज प्रतिमा उपहार दिएका छन्।
चोल राजवंशको शासनकालमा दक्षिण भारतमा कांस्य मूर्ति निर्माण कलाको विकास भएको थियो। नवौँदेखि १३औँ शताब्दीको अवधिमा तमिलनाडुमा यस कलाले विशेष पहिचान प्राप्त गरेको थियो।
यस्ता मूर्ति निर्माणमा परम्परागत ‘लस्ट वाक्स’ प्रविधि प्रयोग गरिन्छ। यस प्रक्रियामा सुरुमा मैनबाट प्रतिरूप तयार गरिन्छ र त्यसपछि धातु ढालेर मूर्ति बनाइन्छ।
नटराज प्रतिमाले भगवान् शिवको नृत्य स्वरूपलाई चित्रण गर्छ। यो भारतीय संस्कृति तथा दक्षिण भारतको धातु मूर्तिकला परम्परासँग सम्बन्धित महत्वपूर्ण कलाकृति हो।
फर्डिनान्ड मार्कोस जुनियरलाई कश्मीरको रेशमी गलैँचा
फिलिपिन्सका राष्ट्रपति फर्डिनान्ड मार्कोस जुनियरलाई प्रधानमन्त्री मोदीले कश्मीरमा हातले बुनेको रेशमी गलैँचा उपहार दिएका छन्।
कश्मीरी रेशमी गलैँचा यसको मुलायम बनावट, चमक र सूक्ष्म कारीगरीका लागि प्रसिद्ध छ। यसको निर्माणमा हजारौँ गाँठाहरू हातैले बाँधिन्छन्। डिजाइनमा फूल, चिनारका पात तथा ज्यामितीय आकृतिहरू प्रयोग गरिन्छ। केही विशेष गलैँचा तयार गर्न धेरै महिना वा त्योभन्दा बढी समय लाग्न सक्छ।
यसैगरी, फिलिपिन्सकी प्रथम महिला लिजा अरनेटा–मार्कोसलाई कश्मीरी पश्मिना सल प्रदान गरिएको थियो। उक्त सल हातले सजाइएको पेपर माशे बाकसमा राखेर उपहार दिइएको थियो।
अन्य एसियाली नेताहरूलाई पनि भारतीय कलाकृति
प्रधानमन्त्री मोदीले थाइल्यान्डका प्रधानमन्त्री अनुतिन चार्नवीराकुललाई गुजरातको कच्छ क्षेत्रको रोगन आर्ट चित्रकला उपहार दिएका छन्। यो परम्परागत कलामा कपडामाथि विशेष रङ प्रयोग गरी हातैले चित्र बनाइन्छ।
कम्बोडियाका प्रधानमन्त्री हुन मानेटलाई ढोकरा कलाबाट तयार गरिएको डुङ्गाको आकृति प्रदान गरिएको छ।
ब्रुनाईका सुल्तान हसनल बोल्कियालाई कर्नाटकको बीदरमा प्रचलित बिदरी कलाबाट तयार गरिएको फूलदानी उपहार दिइएको छ।
भियतनामका प्रधानमन्त्रीलाई परम्परागत छालाबाट तयार गरिएको भित्ते सजावटको कलाकृति प्रदान गरिएको छ। त्यस्तै, तिमोर–लेस्तेका प्रधानमन्त्रीलाई गुजरातको खम्भातमा एगेट पत्थरबाट तयार गरिएको कचौरा उपहार दिइएको छ।






