અયોધ્યાના શ્રીરામ જન્મભૂમિ મંદિરમાં શ્રીકૃષ્ણ જન્માષ્ટમીનો તહેવાર શ્રદ્ધા અને ભક્તિના માહોલમાં ઉજવવામાં આવ્યો. ભગવાન શ્રીરામની નગરીમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના જન્મોત્સવને લઈને રામ મંદિર પરિસરમાં વિશેષ તૈયારીઓ કરવામાં આવી હતી. મધ્યરાત્રિએ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના પ્રાકટ્યનો સમય આવતા મંદિર પરિસર ભક્તિમય બની ગયું. આરતી, ભજન-કીર્તન અને શંખ-ઘંટના નાદ વચ્ચે શ્રદ્ધાળુઓએ ‘જય કન્હૈયા, જય ગોપાલા’ અને ‘જય કન્હૈયા લાલ કી’ના જયઘોષ કર્યા. જન્માષ્ટમી નિમિત્તે મંદિરમાં વિશેષ ધાર્મિક અનુષ્ઠાનોની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી.
આ વખતે રામ મંદિરમાં જન્માષ્ટમીનું આયોજન અનેક રીતે વિશેષ રહ્યું. જન્માષ્ટમી પર મંદિર પરિસરમાં પ્રથમ વખત શ્રીમદ્ ભાગવતના શ્લોકોના પાઠની તૈયારી કરવામાં આવી હતી. મંદિર ટ્રસ્ટ દ્વારા ભગવાન શ્રીકૃષ્ણનો જન્મોત્સવ પરંપરાગત ધાર્મિક વિધિ-વિધાન સાથે ઉજવવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી. જન્માષ્ટમીના પ્રસંગે રાત્રે 12 વાગ્યે મંદિર ખોલીને કૃષ્ણ જન્મોત્સવ ઉજવવામાં આવશે તેવી માહિતી અગાઉ આપવામાં આવી હતી. ભગવાનને વિશેષ ભોગ ધરાવવામાં આવ્યો, જેમાં આશરે દોઢ ક્વિન્ટલ પંજીરી અને 56 ભોગની વ્યવસ્થા મુખ્ય રહી.
જન્માષ્ટમીની રાત્રે રામ મંદિર પરિસરમાં શ્રદ્ધાળુઓ માટે ભક્તિમય વાતાવરણ રહ્યું. મધ્યરાત્રિએ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના જન્મની રાહ જોઈ રહેલા ભક્તોમાં ઉત્સાહ જોવા મળ્યો. જન્મોત્સવનો સમય આવતા આરતી અને પૂજા સાથે ભગવાનના પ્રાકટ્યની ઉજવણી કરવામાં આવી. ભક્તોએ હાથ જોડીને ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ પાસે પરિવારની સુખ-શાંતિ, સમૃદ્ધિ અને મંગળ માટે પ્રાર્થના કરી. ‘જય કન્હૈયા જય ગોપાલા’ના જયઘોષ સાથે સમગ્ર વાતાવરણ કૃષ્ણમય બની ગયું.
જન્માષ્ટમી નિમિત્તે રામ મંદિરમાં ધાર્મિક પરંપરાઓનું વિશેષ ધ્યાન રાખવામાં આવ્યું. ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના જન્મને લઈને મધ્યરાત્રિની પૂજાનું વિશેષ મહત્વ માનવામાં આવે છે. અયોધ્યામાં 4 સપ્ટેમ્બરે જન્માષ્ટમી ઉજવવામાં આવશે તેવી માહિતી આપવામાં આવી હતી. પંચાંગ અનુસાર અષ્ટમી તિથિ અને રોહિણી નક્ષત્રના સંયોગને કારણે આ દિવસે કૃષ્ણ જન્મોત્સવ મનાવવામાં આવ્યો. અયોધ્યાના રામ મંદિર સહિત મુખ્ય મંદિરોમાં મધ્યરાત્રિએ ભગવાનના પ્રાકટ્યનો ઉત્સવ યોજાયો.
રામ મંદિરમાં જન્માષ્ટમી દરમિયાન શ્રીમદ્ ભાગવતનો પાઠ પણ આયોજનનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ રહ્યો. મંદિર પરિસરમાં પ્રથમ વખત શ્રીમદ્ ભાગવતના અમર શ્લોકોના પાઠની તૈયારી કરવામાં આવી હતી. આ ધાર્મિક આયોજનમાં પૂજા અને આરતી સાથે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની લીલાઓ અને તેમના ઉપદેશો સાથે જોડાયેલા આધ્યાત્મિક પ્રસંગો પણ શ્રદ્ધાળુઓ સુધી પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો.
મંદિરમાં ભગવાનને પંજીરી અને 56 ભોગ અર્પણ કરવાની પરંપરા પણ નિભાવવામાં આવી. જન્મોત્સવ બાદ ભગવાનના ભોગ અને પ્રસાદનું શ્રદ્ધાળુઓ વચ્ચે વિતરણ કરવામાં આવ્યું. જન્માષ્ટમી પર પંજીરી, માખણ-મિશ્રી, ફળ, મીઠાઈઓ અને અન્ય પ્રસાદ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણને અર્પણ કરવાની પરંપરા છે. આ જ ધાર્મિક પરંપરા અનુસાર રામ મંદિરમાં પણ વિશેષ ભોગની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી.
અયોધ્યામાં જન્માષ્ટમી નિમિત્તે રામ મંદિર ઉપરાંત શહેરના અન્ય મંદિરોમાં પણ શ્રદ્ધાળુઓની ભીડ જોવા મળી. વિવિધ સ્થળોએ કૃષ્ણ જન્મોત્સવ માટે ઝાંખીઓ સજાવવામાં આવી. મંદિરોમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના બાળ સ્વરૂપનો વિશેષ શૃંગાર કરવામાં આવ્યો. અનેક સ્થળોએ ભજન-કીર્તન અને ધાર્મિક કાર્યક્રમો યોજાયા. રાત્રે 12 વાગ્યાની આસપાસ મંદિરોમાં ઘંટ અને ઘડિયાળના નાદ ગુંજવા લાગ્યા અને ભક્તોએ ભગવાનના જન્મની ખુશીમાં જયઘોષ કર્યા. ઉત્તર પ્રદેશના મથુરા, વૃંદાવન, અયોધ્યા, કાશી, લખનૌ અને અન્ય શહેરોમાં પણ જન્માષ્ટમીનો તહેવાર ધાર્મિક પરંપરાઓ સાથે ઉજવવામાં આવ્યો.
રામ મંદિરમાં જન્માષ્ટમીનું આ આયોજન એ દૃષ્ટિએ પણ નોંધપાત્ર રહ્યું કે અયોધ્યાની ઓળખ ભગવાન શ્રીરામની નગરી તરીકે છે, પરંતુ અહીં શ્રીકૃષ્ણ જન્માષ્ટમી પણ વૈદિક અને પરંપરાગત રીતે ઉજવવામાં આવી. ભગવાન શ્રીરામ અને ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ બંનેને હિંદુ ધાર્મિક પરંપરામાં વિષ્ણુના અવતાર માનવામાં આવે છે. રામ જન્મભૂમિ પરિસરમાં કૃષ્ણ જન્મોત્સવનું આયોજન કરવામાં આવ્યું.
જન્માષ્ટમીના દિવસે શ્રદ્ધાળુઓએ આખો દિવસ ઉપવાસ રાખ્યો અને રાત્રે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના જન્મ બાદ વ્રત ખોલવાની પરંપરા નિભાવી. ઘરોમાં પણ લોકોએ લડ્ડુ ગોપાલને ઝૂલામાં બિરાજમાન કર્યા. મંદિરોમાં બાળ ગોપાલનો અભિષેક કરીને તેમને નવા વસ્ત્રો પહેરાવવામાં આવ્યા અને મુકુટ, મોરપિચ્છ તથા વાંસળીથી શૃંગાર કરવામાં આવ્યો. જન્મ બાદ ભક્તોએ ભગવાનને ઝૂલો ઝુલાવ્યો અને આરતી ઉતારી. દેશભરમાં જન્માષ્ટમી નિમિત્તે મધ્યરાત્રિએ આ જ રીતે કૃષ્ણ જન્મોત્સવ ઉજવવામાં આવ્યો.
અયોધ્યામાં જન્માષ્ટમી દરમિયાન શ્રદ્ધાળુઓમાં ઉત્સાહ જોવા મળ્યો. રામ મંદિરમાં દર્શન અને ધાર્મિક કાર્યક્રમો દરમિયાન ભક્તોએ પૂજા-અર્ચના કરી. મંદિર પરિસરમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના જન્મ સાથે જોડાયેલા ધાર્મિક પ્રસંગોનું સ્મરણ કરવામાં આવ્યું. ભક્તોએ ભગવાનના બાળ સ્વરૂપના દર્શન કર્યા અને પોતાની મનોકામનાઓ સાથે પૂજા-અર્ચના કરી.
જન્મના સમયે મંદિરમાં આરતી સાથે શંખ અને ઘંટના નાદ વચ્ચે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના પ્રાકટ્યનો ઉત્સવ મનાવવામાં આવ્યો. ભક્તોએ એકબીજાને જન્માષ્ટમીની શુભેચ્છાઓ પાઠવી.
ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના જન્મ સાથે જોડાયેલી માન્યતા અનુસાર તેમનો જન્મ ભાદ્રપદ કૃષ્ણ પક્ષની અષ્ટમી તિથિએ મધ્યરાત્રિએ થયો હતો. આ કારણે જન્માષ્ટમી પર રાત્રે વિશેષ પૂજા અને જન્મોત્સવ યોજવામાં આવે છે. આ વર્ષે પણ અષ્ટમી તિથિ અને રોહિણી નક્ષત્રના સંયોગને કારણે 4 સપ્ટેમ્બરે જન્માષ્ટમી ઉજવવામાં આવી. અયોધ્યામાં રામ મંદિર સહિત અન્ય મંદિરોમાં મધ્યરાત્રિએ કૃષ્ણ જન્મોત્સવની તૈયારીઓ આ ધાર્મિક પરંપરા અનુસાર કરવામાં આવી હતી.
રામ મંદિરમાં જન્માષ્ટમી દરમિયાન ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ પ્રત્યેની શ્રદ્ધા સાથે ભગવાન શ્રીરામની નગરીની આધ્યાત્મિક પરંપરા પણ જોવા મળી. જન્મોત્સવ દરમિયાન જયઘોષ કરવામાં આવ્યા અને ‘જય કન્હૈયા, જય ગોપાલા’ના ઉદ્ઘોષ સાથે ભક્તોએ ભગવાન પ્રત્યે પોતાની શ્રદ્ધા વ્યક્ત કરી.
મધ્યરાત્રિ બાદ પણ ધાર્મિક કાર્યક્રમો ચાલુ રહ્યા. ભક્તોએ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના જન્મની ખુશીમાં ભજન અને કીર્તન કર્યા. મંદિરમાં યોજાયેલી આરતીમાં શ્રદ્ધાળુઓએ ભાગ લીધો. જન્મોત્સવ બાદ ભગવાનને ભોગ ધરાવવામાં આવ્યો અને પ્રસાદનું વિતરણ કરવામાં આવ્યું.
અયોધ્યામાં જન્માષ્ટમીના આ આયોજનમાં રામ મંદિર પરિસરમાં પ્રથમ વખત શ્રીમદ્ ભાગવતના શ્લોકોનું પાઠ, વિશેષ ભોગ, મધ્યરાત્રિએ કૃષ્ણ જન્મોત્સવ અને આરતીનો સમાવેશ થયો. મંદિર પ્રશાસન અને ટ્રસ્ટ દ્વારા કરવામાં આવેલી તૈયારીઓ વચ્ચે શ્રદ્ધાળુઓએ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના જન્મનો ઉત્સવ મનાવ્યો.
ભગવાન શ્રીરામની નગરી અયોધ્યામાં શ્રીકૃષ્ણ જન્માષ્ટમીનો તહેવાર ભક્તિ અને ધાર્મિક પરંપરાઓ સાથે સંપન્ન થયો. મધ્યરાત્રિએ કૃષ્ણ જન્મના સમયે મંદિરમાં આરતી કરવામાં આવી અને ભક્તોએ ‘જય કન્હૈયા જય ગોપાલા’ના જયઘોષ કર્યા. ભગવાનને વિશેષ ભોગ અર્પણ કરવામાં આવ્યો અને શ્રદ્ધાળુઓએ બાળ ગોપાલના જન્મોત્સવમાં ભાગ લીધો.
