નવી દિલ્હીના જંતર-મંતર ખાતે કોકરોચ જનતા પાર્ટી (CJP)ના નેતૃત્વ હેઠળ ચાલી રહેલું પ્રદર્શન બુધવારે 33મા દિવસે પણ ચાલુ રહ્યું. દિલ્હીના જંતર-મંતર ખાતે સતત ત્રીજી રાત્રે હજારો પ્રદર્શનકારીઓ સ્થળ પર જ રહ્યા. પ્રદર્શનકારીઓનું કહેવું છે કે તેમની મુખ્ય માંગણીઓ અંગે સરકાર તરફથી હજુ સુધી કોઈ ઠોસ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી. બીજી તરફ, સંગઠને દાવો કર્યો છે કે સંસદ માર્ચ દરમિયાન હિરાસતમાં લેવામાં આવેલા તમામ સમર્થકોને મુક્ત કરવામાં આવ્યા છે. ત્યારબાદ દિલ્હી પોલીસ મુખ્યાલય બહાર ચાલી રહેલું ધરણું સમાપ્ત કરવામાં આવ્યું.
પ્રદર્શન દરમિયાન મોટી સંખ્યામાં વિદ્યાર્થીઓ, યુવાનો, સામાજિક કાર્યકરો અને વિવિધ રાજ્યોમાંથી આવેલા સમર્થકો હાજર રહ્યા. તેમાં 20 જુલાઈના સંસદ માર્ચ દરમિયાન પોલીસ કાર્યવાહી દરમિયાન ઘાયલ થયેલા લોકો પણ સામેલ હતા. પ્રદર્શનકારીઓએ આખી રાત ખુલ્લા આકાશ નીચે વિતાવી અને બુધવારે સવારે પણ જંતર-મંતર પર જ રહ્યા.
20 જુલાઈના સંસદ માર્ચ દરમિયાન પ્રદર્શનકારીઓ અને પોલીસ વચ્ચે અથડામણ થઈ હતી. આ દરમિયાન લાઠીચાર્જ, આંસુ ગેસ અને અન્ય પોલીસ કાર્યવાહીમાં અનેક લોકો ઘાયલ થયાની માહિતી સામે આવી હતી. ત્યારથી આંદોલન વધુ વ્યાપક સ્વરૂપ લેતું જોવા મળી રહ્યું છે.
CJPના સ્થાપક અભિજીત દીપકે જણાવ્યું કે હવે સંગઠન સરકારનો સંપર્ક નહીં કરે. તેમના જણાવ્યા મુજબ, જો ચર્ચા કરવી હોય તો સરકારે જંતર-મંતર પર આવીને પ્રદર્શનકારીઓ સાથે સંવાદ કરવો જોઈએ. સંગઠનનો દાવો છે કે તેમની મુખ્ય માંગણીઓ પર નિર્ણય ન લેવાય ત્યાં સુધી આંદોલન ચાલુ રહેશે.
સંગઠને સોશિયલ મીડિયા મારફતે માહિતી આપી કે સંસદ માર્ચ દરમિયાન હિરાસતમાં લેવામાં આવેલા તમામ પ્રદર્શનકારીઓને મુક્ત કરવામાં આવ્યા છે. ત્યારબાદ દિલ્હી પોલીસ મુખ્યાલય બહાર ચાલી રહેલું ધરણું સમાપ્ત કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો.
તેમ છતાં, જંતર-મંતર પર મુખ્ય પ્રદર્શન યથાવત્ છે અને મોટી સંખ્યામાં લોકો હજુ પણ આંદોલન સ્થળે હાજર છે. પ્રદર્શનકારીઓનું કહેવું છે કે તેમની લડત માત્ર હિરાસતમાં લેવાયેલા લોકોની મુક્તિ સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તેઓ પોતાની મૂળ માંગણીઓને લઈને આંદોલન ચાલુ રાખશે.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, કેન્દ્રીય મંત્રી જે.પી. નડ્ડા અને ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે મંગળવારે મોડી રાત્રે ગુરુગ્રામ સ્થિત મેદાંતા હોસ્પિટલમાં સામાજિક કાર્યકર સોનમ વાંગચુક સાથે મુલાકાત કરી હતી. વાંગચુક 28 જૂનથી અનશન પર છે અને દિલ્હી હાઇકોર્ટના નિર્દેશ બાદ તેમને સફદરજંગ હોસ્પિટલમાંથી મેદાંતા હોસ્પિટલમાં ખસેડવામાં આવ્યા હતા.
જોકે, આ મુલાકાત અંગે સરકાર તરફથી કોઈ સત્તાવાર વિગતવાર નિવેદન જાહેર કરવામાં આવ્યું નથી. બીજી તરફ, પ્રદર્શનકારીઓનું કહેવું છે કે વાંગચુકના આરોગ્ય અને તેમની માંગણીઓ અંગે પણ સ્પષ્ટ નિર્ણય લેવો જોઈએ.
દિલ્હી પોલીસે સંસદ માર્ચ દરમિયાન રેપિડ એક્શન ફોર્સ (RAF)ના એક જવાન પર થયેલા કથિત હુમલા મામલે પ્રથમ માહિતી અહેવાલ (FIR) નોંધ્યો છે. પોલીસના જણાવ્યા મુજબ, વાયરલ વિડિયોમાં કેટલાક લોકોને RAFના કર્મચારીઓ સાથે મારામારી કરતા તેમજ સરકારી વાહન પર પથ્થરમારો અને તોડફોડ કરતા જોવા મળે છે.
પોલીસ મામલાની તપાસ કરી રહી છે અને વિડિયો ફૂટેજ સહિતના અન્ય પુરાવાના આધારે આગળની કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે. બીજી તરફ, પ્રદર્શનકારીઓ પોલીસ કાર્યવાહી અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવી રહ્યા છે અને નિષ્પક્ષ તપાસની માંગ કરી રહ્યા છે.
CJPના પ્રવક્તા આશુતોષ રાંકાએ આરોપ લગાવ્યો કે 20 જુલાઈએ સરકાર દ્વારા ચર્ચા માટે બોલાવવામાં આવ્યા છતાં તેમને અનેક કલાકો સુધી રાહ જોવડાવવામાં આવી. તેમના જણાવ્યા મુજબ, તેમને અને સંગઠનના અન્ય પ્રતિનિધિઓને ફોનનો ઉપયોગ કરવાની પણ મંજૂરી આપવામાં આવી નહોતી.
રાંકાના જણાવ્યા અનુસાર, સરકાર સાથેની બેઠકમાં સંગઠને ત્રણ મુખ્ય માંગણીઓ રજૂ કરી હતી—સોનમ વાંગચુકને સ્વતંત્ર રીતે સારવાર અને આંદોલન ચાલુ રાખવાની મંજૂરી, શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનનું રાજીનામું અને કથિત રીતે આત્મહત્યા કરનાર NEET ઉમેદવારોના પરિવારોને આર્થિક સહાય. સરકાર તરફથી આ માંગણીઓ અંગે કોઈ અંતિમ નિર્ણય જાહેર કરવામાં આવ્યો નથી.
જંતર-મંતર પર ચાલી રહેલા પ્રદર્શનમાં અનેક વિરોધ પક્ષોના નેતાઓ પહોંચ્યા હતા. તેમાં ઉદ્ધવ ઠાકરે, શરદ પવાર, સુપ્રિયા સુલે, અખિલેશ યાદવ, અરવિંદ કેજરીવાલ, સંજય સિંહ અને મહુઆ મોઇત્રા સહિતના અનેક નેતાઓ સામેલ રહ્યા.
ઉદ્ધવ ઠાકરેએ પ્રદર્શનકારીઓને સંબોધિત કરતાં યુવાનોને સમર્થન આપવાની વાત કરી અને પોલીસ કાર્યવાહીની ટીકા કરી. મહુઆ મોઇત્રાએ પણ આંદોલન સ્થળેથી સરકારની ટીકા કરતાં જણાવ્યું કે પ્રદર્શનકારીઓ પાછા હટવાના નથી. વિરોધ પક્ષોની વધતી હાજરી બાદ આ આંદોલન હવે માત્ર વિદ્યાર્થી આંદોલન ન રહીને વ્યાપક રાજકીય ચર્ચાનો વિષય બન્યું છે.
આંદોલન સાથે જોડાયેલા અનેક લોકો ઘાયલ થયાની માહિતી સામે આવી છે. કેટલાક વિદ્યાર્થી સંગઠનોએ દાવો કર્યો કે પોલીસ કાર્યવાહીમાં ઘાયલ થયેલા અનેક પ્રદર્શનકારીઓ વિવિધ હોસ્પિટલોમાં સારવાર હેઠળ છે. તેમાં કેટલાકની સ્થિતિ ગંભીર હોવાનું જણાવાયું છે. જોકે, તમામ મામલાઓમાં આ દાવાઓની સ્વતંત્ર સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ નથી. આરોગ્ય વિભાગ અને સંબંધિત હોસ્પિટલો સમયાંતરે તબીબી માહિતી જાહેર કરી રહ્યા છે.
દિલ્હી પોલીસે સંસદ ભવન અને આસપાસના વિસ્તારોમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થા વધુ મજબૂત કરી છે. રફી માર્ગ સહિતના અનેક મુખ્ય માર્ગો પર વધારાની બેરિકેડિંગ કરવામાં આવી છે અને વધારાનો પોલીસ બંદોબસ્ત તૈનાત કરવામાં આવ્યો છે. વહીવટીતંત્રનું કહેવું છે કે કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવા તથા કોઈપણ અપ્રિય ઘટના અટકાવવા માટે આ સુરક્ષા વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે.
જંતર-મંતર પર પ્રદર્શન ચાલુ રહેતાં સરકાર અને પ્રદર્શનકારીઓ વચ્ચે આગામી દિવસોમાં ચર્ચાની શક્યતા પર નજર છે. હાલ સંગઠને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેમની મુખ્ય માંગણીઓ અંગે સંતોષજનક નિર્ણય ન લેવાય ત્યાં સુધી આંદોલન ચાલુ રહેશે. બીજી તરફ, પોલીસ સંસદ માર્ચ દરમિયાન થયેલી હિંસા અને જાહેર સંપત્તિને થયેલા નુકસાન સંબંધિત મામલાઓની તપાસ આગળ ધપાવી રહી છે.
