કોકરોચ જનતા પાર્ટી (CJP)એ સરકારને ચેતવણી આપી છે કે જો મંગળવાર સુધી વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન ધરપકડ કરાયેલા વિદ્યાર્થીઓને મુક્ત કરવામાં નહીં આવે અને અગાઉ આપવામાં આવેલા આશ્વાસનોને લેખિત સ્વરૂપે અમલમાં મૂકવામાં નહીં આવે, તો સંગઠન ફરી દેશવ્યાપી આંદોલન શરૂ કરશે. પક્ષના પ્રવક્તા સૌરવ દાસે જણાવ્યું કે સરકારે અગાઉ પ્રદર્શનકારીઓ સામે કાર્યવાહી ન કરવાની ખાતરી આપી હતી, પરંતુ હવે અનેક વિદ્યાર્થીઓ અને આયોજકો સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ, આ કારણે વિદ્યાર્થીઓ અને સામાજિક સંગઠનોમાં અસંતોષ વધી રહ્યો છે.
સૌરવ દાસે કહ્યું કે શાંતિપૂર્ણ વિરોધ પ્રદર્શન કરવું લોકશાહીનું મૂળભૂત અધિકાર છે અને જો પ્રશાસન પોતાના વચનથી પાછું હટશે તો CJP ફરી ધરણાં અને વિરોધ પ્રદર્શન શરૂ કરવા માટે મજબૂર થશે.
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ દરમિયાન પ્રદર્શનકારીઓ પર થયેલા કથિત લાઠીચાર્જ સંબંધિત અરજીની સુનાવણી દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું કે શાંતિપૂર્ણ વિરોધ પ્રદર્શન કરવું સંવિધાન દ્વારા આપવામાં આવેલ અધિકાર છે. અદાલતે વધુમાં સ્પષ્ટ કર્યું કે કોઈ પણ આંદોલનનો હવાલો આપીને પોલીસની કથિત અતિશયતા અથવા લાઠીચાર્જને યોગ્ય ઠેરવી શકાય નહીં.
કાનૂની નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ ટિપ્પણી ભવિષ્યમાં આવા કેસોની સુનાવણી દરમિયાન મહત્વપૂર્ણ સંદર્ભ બની શકે છે અને પ્રશાસનિક કાર્યવાહી અંગેની ન્યાયિક સમીક્ષા પર અસર કરી શકે છે.
CJPના પ્રવક્તા સૌરવ દાસે દાવો કર્યો કે વરિષ્ઠ વકીલ અને રાજ્યસભાના સાંસદ કપિલ સિબ્બલ પ્રદર્શનકારીઓને કાનૂની સહાય આપવા માટે આગળ આવ્યા છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ, કાનૂની સહાય ઉપલબ્ધ કરાવવા માટે ₹1 લાખની પ્રારંભિક આર્થિક સહાય આપવામાં આવી છે, જેનો ઉપયોગ ધરપકડ કરાયેલા વિદ્યાર્થીઓ અને અન્ય પ્રદર્શનકારીઓના કેસોમાં કરવામાં આવશે.
સૌરવ દાસના જણાવ્યા અનુસાર, કપિલ સિબ્બલે એવો પણ વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો છે કે જ્યાં જ્યાં પ્રદર્શનકારીઓ સામે કેસ નોંધાશે ત્યાં તેમને કાનૂની સહાય ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે. તેમણે અન્ય લોકોને પણ આ અભિયાન માટે આર્થિક સહયોગ આપવા અપીલ કરી છે.
CJPના નેતાઓએ જણાવ્યું કે 25 જુલાઈએ સરકાર અને દિલ્હી પોલીસ સાથે થયેલી બેઠક દરમિયાન અત્યાર સુધી નોંધાયેલી તમામ એફઆઈઆરની નકલો સંગઠનને ઉપલબ્ધ કરાવવાનું આશ્વાસન આપવામાં આવ્યું હતું. જોકે સંગઠનનો આરોપ છે કે તેમને હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર દસ્તાવેજ મળ્યો નથી.
પ્રવક્તા આશુતોષ રાંકાએ જણાવ્યું કે પારદર્શિતા જાળવવા માટે નોંધાયેલા તમામ કેસોની માહિતી જાહેર કરવી જોઈએ, જેથી અસરગ્રસ્ત વિદ્યાર્થીઓ અને તેમના પરિવારોને કાનૂની પ્રક્રિયા અંગે સ્પષ્ટ માહિતી મળી શકે.
વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન પોલીસ કાર્યવાહી સંબંધિત કથિત ઘટનાઓના પુરાવા એકત્ર કરવા માટે CJPએ 'સાક્ષી' નામનું ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી છે. સંગઠને લોકોને અપીલ કરી છે કે જો તેમની પાસે વિરોધ પ્રદર્શન સંબંધિત વીડિયો, ફોટા અથવા અન્ય ડિજિટલ પુરાવા હોય તો તે આ પ્લેટફોર્મ પર અપલોડ કરે.
CJPનું કહેવું છે કે આ પુરાવાના આધારે એવા પોલીસકર્મીઓ સામે કાનૂની કાર્યવાહી કરવામાં આવશે જેમના પર પ્રદર્શનકારીઓ સાથે કથિત મારપીટ અથવા દુર્વ્યવહારના આરોપ છે. સંગઠનનો દાવો છે કે આ પ્લેટફોર્મનો હેતુ ન્યાયિક પ્રક્રિયામાં પુરાવા રજૂ કરવાનો અને પીડિતોને સહાય પહોંચાડવાનો છે.
સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, સરકારનું કહેવું છે કે શાંતિપૂર્ણ રીતે વિરોધ પ્રદર્શન કરનારા લોકો સામે કોઈ કાર્યવાહી કરવામાં આવશે નહીં. જો આવા કોઈ વ્યક્તિ સામે કેસ નોંધાયો હશે તો તેની સમીક્ષા કરવામાં આવશે અને જરૂર પડશે તો એફઆઈઆર પાછી ખેંચવાની શક્યતા પર વિચાર કરવામાં આવશે.
સરકારે સાથે જ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો કોઈ વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન હિંસા, જાહેર સંપત્તિને નુકસાન અથવા કાયદો અને વ્યવસ્થા ભંગ થવાની ઘટનાઓ બની હોય તો આવા કેસોમાં કાનૂની કાર્યવાહી ચાલુ રહેશે.
CJPએ સરકારને મંગળવાર સુધીનો સમય આપ્યો છે. સંગઠનનું કહેવું છે કે જો તે સમય સુધી ધરપકડ કરાયેલા વિદ્યાર્થીઓની મુક્તિ, લેખિત સમજૂતી અને બાકી રહેલા કેસો અંગે સ્પષ્ટ નિર્ણય લેવામાં નહીં આવે તો દેશભરમાં ફરી વિરોધ પ્રદર્શન શરૂ કરવામાં આવશે.
કાનૂની અને રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે જો બંને પક્ષો ચર્ચા દ્વારા ઉકેલ લાવે તો પરિસ્થિતિ સામાન્ય બની શકે છે. જો કે, સહમતિ ન બન્યે વિદ્યાર્થી આંદોલન ફરી રાષ્ટ્રીય સ્તરે તેજ થઈ શકે છે.
આ મુદ્દો હવે માત્ર ધરપકડ કરાયેલા વિદ્યાર્થીઓ સુધી મર્યાદિત રહ્યો નથી, પરંતુ અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા, શાંતિપૂર્ણ વિરોધના અધિકાર અને પોલીસ કાર્યવાહી ની વૈધાનિકતા જેવા વ્યાપક સંવિધાનિક પ્રશ્નો સાથે પણ જોડાયેલો છે. સુપ્રીમ કોર્ટની તાજેતરની ટિપ્પણીએ આ ચર્ચાને વધુ મહત્વપૂર્ણ બનાવી છે.
