મધ્ય પ્રદેશ સરકાર બાંધકામ શ્રમિકોના પ્રતિભાશાળી બાળકોને ઉચ્ચ શિક્ષણ અને સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓની તૈયારી માટે આર્થિક સહાય આપવા ‘ભવન એવમ અન્ય સન્નિર્માણ શ્રમિક શ્રી મેધા વિદ્યાર્થી ઉન્નયન યોજના’ શરૂ કરવાની તૈયારી કરી રહી છે. યોજનાના પાત્ર વિદ્યાર્થીઓને દર મહિને ₹7,500ની આર્થિક સહાય આપવામાં આવશે.
યોજનાનો ડ્રાફ્ટ તૈયાર થઈ ગયો છે અને તેને ગેઝેટ નોટિફિકેશન માટે મોકલવાનો છે. સરકારનો પ્રસ્તાવ આ યોજનાને આ જ વર્ષે લાગુ કરવાનો છે.
શ્રમ મંત્રી પ્રહલાદ સિંહ પટેલના જણાવ્યા અનુસાર, ભવન સન્નિર્માણ બોર્ડ અને શ્રમિક કલ્યાણ બોર્ડની બેઠકોમાં શ્રમિક પરિવારોના પ્રતિભાશાળી બાળકોને અભ્યાસ અને સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓની તૈયારીમાં સહાય આપવા અંગે ચર્ચા થઈ હતી. ત્યારબાદ આ યોજના તૈયાર કરવામાં આવી છે.
યોજના હેઠળ પાત્ર વિદ્યાર્થીઓને દર મહિને ₹7,500ની સહાય આપવામાં આવશે. આ રકમનો ઉપયોગ કોચિંગ ફી, આવવા-જવા અને અભ્યાસ સાથે જોડાયેલી અન્ય જરૂરિયાતો માટે કરી શકાશે.
પ્રથમ તબક્કામાં યોજનાને પરીક્ષણના ધોરણે લાગુ કરવાની તૈયારી છે. શ્રમ મંત્રીના જણાવ્યા અનુસાર, ભવન સન્નિર્માણ બોર્ડના 500 અને શ્રમિક કલ્યાણ બોર્ડના 100 બાળકોને સહાય આપવાનો પ્રસ્તાવ છે. જોકે, યોજનાની વિગતવાર જોગવાઈઓ અનુસાર દર વર્ષે મહત્તમ 500 વિદ્યાર્થીઓની પસંદગી કરવામાં આવશે.
પ્રારંભિક તબક્કાનું પરિણામ સારું રહે તો ભવિષ્યમાં કટઓફ અને લાભાર્થીઓની સંખ્યા વધારવા અંગે વિચાર કરવામાં આવશે.
યોજનાનો લાભ મેળવવા માટે વિદ્યાર્થીઓએ નિર્ધારિત પાત્રતા શરતો પૂરી કરવી પડશે. વિદ્યાર્થીના માતા અથવા પિતાનું સંબંધિત મંડળમાં નોંધાયેલ બાંધકામ શ્રમિક હોવું જરૂરી રહેશે. ઉપરાંત, નિર્ધારિત સમયગાળાથી શ્રમિકનું નોંધણીકરણ થયેલું હોવું અને ઓછામાં ઓછા 90 દિવસ કામ કરવાનો રેકોર્ડ પણ જરૂરી રહેશે.
વિદ્યાર્થીએ ધોરણ 10માં ઓછામાં ઓછા 80 ટકા ગુણ મેળવેલા હોવા જરૂરી રહેશે. મધ્ય પ્રદેશ બોર્ડ અને સીબીએસઈના વિદ્યાર્થીઓની સંયુક્ત મેરિટના આધારે પસંદગી કરવામાં આવશે. યોજનામાં દર વર્ષે મહત્તમ 500 વિદ્યાર્થીઓની પસંદગી થશે અને 20 ટકા બેઠકો વિદ્યાર્થીનીઓ માટે અનામત રહેશે.
યોજનામાં પસંદગી થયા બાદ સહાય ચાલુ રાખવા માટે વિદ્યાર્થીઓએ અભ્યાસમાં નિર્ધારિત પ્રદર્શન જાળવી રાખવું પડશે. ધોરણ 12માં ઓછામાં ઓછા 75 ટકા ગુણ મેળવવા જરૂરી રહેશે. આગળનો લાભ મેળવવા માટે દર વર્ષે સમયસર ઓનલાઇન અરજી કરવી પણ જરૂરી રહેશે.
પસંદ થયેલા વિદ્યાર્થીઓને માસિક આર્થિક સહાય ઉપરાંત ઉચ્ચ શિક્ષણ દરમિયાન થતા વિવિધ શૈક્ષણિક ખર્ચમાં પણ સહાય આપવામાં આવશે. તેમાં ટ્યુશન ફી, પુસ્તકો, હોસ્ટેલ અને અન્ય શૈક્ષણિક ખર્ચનો સમાવેશ થશે.
NEET, JEE અને CLAT જેવી પ્રવેશ પરીક્ષાઓની તૈયારી માટે કોચિંગ ફીમાં પણ સહાય આપવામાં આવશે.
યોજનાની શરૂઆત હાલમાં મર્યાદિત સંખ્યામાં વિદ્યાર્થીઓ સાથે કરવાની તૈયારી છે. પસંદગી સંયુક્ત મેરિટના આધારે થશે, તેથી માત્ર પાત્રતા પૂર્ણ કરવાથી કોઈ વિદ્યાર્થીને યોજનાનો લાભ મળવો નિશ્ચિત રહેશે નહીં.
શ્રમ મંત્રીએ આ યોજનાને પ્રયોગના ધોરણે શરૂ કરવાની વાત કરી છે. યોજનાથી વિદ્યાર્થીઓને સારા પરિણામો મળે તો ભવિષ્યમાં લાભાર્થીઓની સંખ્યા વધારી શકાય છે.
