અયોધ્યાના ધન્નીપુરમાં પ્રસ્તાવિત મસ્જિદ પ્રોજેક્ટ અંગે નવી માહિતી સામે આવી છે. પ્રોજેક્ટ સાથે સંકળાયેલા લોકોના જણાવ્યા મુજબ હવે પ્રારંભિક તબક્કામાં માત્ર મસ્જિદના નિર્માણ પર જ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે. અગાઉ પ્રસ્તાવિત હોસ્પિટલ, મ્યુઝિયમ અને અન્ય સુવિધાઓની યોજનાઓને હાલ માટે આગળ વધારવામાં આવશે નહીં. તેનું મુખ્ય કારણ નાણાંની અછત હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે.
ધન્નીપુરમાં મસ્જિદ નિર્માણની યોજના લાંબા સમયથી ચર્ચામાં રહી છે. સુપ્રીમ કોર્ટના અયોધ્યા ચુકાદા બાદ ઉત્તર પ્રદેશ સરકારે સુન્ની સેન્ટ્રલ વકફ બોર્ડને મસ્જિદ નિર્માણ માટે જમીન ફાળવી હતી. ત્યારબાદ આ જમીન પર મસ્જિદ સાથે હોસ્પિટલ, મ્યુઝિયમ, સામુદાયિક રસોડું અને અન્ય જાહેર સુવિધાઓ વિકસાવવાનો પ્રસ્તાવ રજૂ થયો હતો.
પ્રોજેક્ટને વ્યાપક સ્વરૂપ આપવાની યોજના હતી, જેમાં ધાર્મિક સ્થળ સાથે આરોગ્ય અને સામાજિક સુવિધાઓ વિકસાવવાની વાત કરવામાં આવી હતી. જોકે આ તમામ યોજનાઓ માટે મોટી રકમની જરૂરિયાત હતી. પૂરતા ફંડ એકત્ર કરવામાં આવી રહેલી મુશ્કેલીઓને ધ્યાનમાં રાખીને હવે વ્યૂહરચનામાં ફેરફાર કરવામાં આવી રહ્યો છે.
હવે પ્રથમ તબક્કામાં મસ્જિદનું નિર્માણ પૂર્ણ કરવા પર ભાર મૂકવાની યોજના છે. ત્યારબાદ ઉપલબ્ધ સંસાધનો અને ફંડિંગની સ્થિતિના આધારે અન્ય પ્રસ્તાવિત સુવિધાઓ અંગે નિર્ણય લેવામાં આવી શકે છે.
પ્રોજેક્ટ માટે રચાયેલી સંસ્થાએ અગાઉ હોસ્પિટલ અને મ્યુઝિયમ સહિત અનેક સુવિધાઓનો પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો હતો. હોસ્પિટલને આધુનિક આરોગ્યસેવા કેન્દ્ર તરીકે વિકસાવવાની યોજના હતી. મ્યુઝિયમ દ્વારા અયોધ્યા અને ભારતીય ઇસ્લામી વારસાથી જોડાયેલા ઇતિહાસનું પ્રદર્શન કરવાની પણ યોજના હતી.
આ યોજનાઓને અમલમાં મૂકવા માટે મોટા પાયે ફંડની જરૂરિયાત છે. દાન અને અન્ય માધ્યમોથી અપેક્ષિત નાણાં એકત્ર કરવામાં મુશ્કેલી આવતાં પ્રોજેક્ટને તબક્કાવાર આગળ વધારવાનો નિર્ણય લેવામાં આવી રહ્યો છે.
ધન્નીપુરમાં ફાળવાયેલી જમીન અયોધ્યા શહેરથી થોડે અંતરે આવેલી છે. મસ્જિદ માટે જમીન ફાળવાયા બાદ આ પ્રોજેક્ટ દેશભરમાં ચર્ચાનો વિષય બન્યો હતો. પ્રસ્તાવિત પરિસરને માત્ર મસ્જિદ સુધી મર્યાદિત ન રાખીને મોટા સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક કેન્દ્ર તરીકે વિકસાવવાની યોજના રજૂ કરવામાં આવી હતી.
હોસ્પિટલની યોજના પ્રોજેક્ટનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ ભાગ માનવામાં આવી રહી હતી. પ્રસ્તાવિત હોસ્પિટલ દ્વારા આસપાસના વિસ્તારોના લોકોને વધુ સારી આરોગ્યસેવાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવાનો ઉદ્દેશ્ય દર્શાવવામાં આવ્યો હતો. ઉપરાંત મ્યુઝિયમ અને અન્ય સુવિધાઓ દ્વારા પરિસરને સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક પ્રવૃત્તિઓના કેન્દ્ર તરીકે વિકસાવવાની યોજના હતી.
ફંડની અછતને કારણે હાલ આ યોજનાઓ સ્થગિત થતાં પ્રોજેક્ટનું કદ નાનું બનશે. મસ્જિદના નિર્માણને પ્રાથમિકતા આપવાથી ઉપલબ્ધ સંસાધનોને એક જ પ્રોજેક્ટ પર કેન્દ્રિત કરી શકાશે.
પ્રોજેક્ટ સાથે જોડાયેલા લોકો માટે સૌથી મોટો પડકાર નિર્માણ માટે પૂરતા નાણાં એકત્ર કરવાનો છે. મોટા પ્રોજેક્ટ હોવાથી માત્ર નિર્માણ ખર્ચ જ નહીં પરંતુ જમીનનો વિકાસ, વીજળી, પાણી, માર્ગ, પાર્કિંગ અને અન્ય આધારભૂત સુવિધાઓ પર પણ ખર્ચ થવાનો છે.
મસ્જિદના નિર્માણ માટે પણ વિગતવાર યોજના અને બજેટની જરૂર રહેશે. નિર્માણ શરૂ થાય તે પહેલાં ડિઝાઇન, મંજૂરી, ટેક્નિકલ મંજૂરી અને અન્ય પ્રક્રિયાઓ પૂર્ણ કરવી પડશે.
હોસ્પિટલ અને મ્યુઝિયમની યોજનાઓ સંપૂર્ણપણે રદ કરવામાં આવી છે કે ભવિષ્ય માટે સ્થગિત કરવામાં આવી છે, તે પ્રોજેક્ટની આગળની ફંડિંગ પર નિર્ભર રહેશે. ભવિષ્યમાં પૂરતા નાણાં ઉપલબ્ધ થાય તો આ યોજનાઓને ફરી શરૂ કરવામાં આવી શકે છે.
ધન્નીપુર પ્રોજેક્ટમાં અગાઉ પણ ડિઝાઇન અને નિર્માણને લઈને અનેક ફેરફારો સામે આવ્યા હતા. શરૂઆતના પ્રસ્તાવમાં મસ્જિદને પરંપરાગત ગુંબજ અને મીનારવાળી રચના બદલે આધુનિક સ્થાપત્ય શૈલીમાં બનાવવાની વાત કરવામાં આવી હતી. સમય જતાં પ્રોજેક્ટના સ્વરૂપ અને અમલીકરણ અંગે વિવિધ સ્તરે ચર્ચાઓ થઈ હતી.
હાલ પ્રોજેક્ટની પ્રાથમિકતા સ્પષ્ટ છે—સૌપ્રથમ મસ્જિદનું નિર્માણ અને ત્યારબાદ અન્ય સુવિધાઓ. ફંડની ઉપલબ્ધતા આધારે હોસ્પિટલ, મ્યુઝિયમ અને અન્ય પ્રસ્તાવિત યોજનાઓને આગળ વધારવા અંગે નિર્ણય લેવામાં આવી શકે છે.
આ ફેરફારથી એ પણ સંકેત મળે છે કે મોટા બહુહેતુક પ્રોજેક્ટને એકસાથે પૂર્ણ કરવાની જગ્યાએ હવે તેને તબક્કાવાર આગળ વધારવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે. તેના કારણે નિર્માણ શરૂ કરવા માટે જરૂરી પ્રારંભિક નાણાકીય દબાણ ઘટી શકે છે.
મસ્જિદના નિર્માણની સમયમર્યાદા, અંતિમ ડિઝાઇન અને નિર્માણ શરૂ થવાની તારીખ અંગે સ્પષ્ટ માહિતી પ્રોજેક્ટની આગામી સત્તાવાર જાહેરાત બાદ જ ઉપલબ્ધ થશે.
હાલ ધન્નીપુરમાં પ્રસ્તાવિત પ્રોજેક્ટ મસ્જિદ કેન્દ્રિત બની ગયો છે. હોસ્પિટલ અને મ્યુઝિયમ જેવી યોજનાઓને ફંડની અછતને કારણે હાલ માટે મુલતવી રાખવામાં આવી છે. ભવિષ્યમાં પૂરતા સંસાધનો ઉપલબ્ધ થાય તો આ સુવિધાઓને ફરીથી પ્રોજેક્ટમાં સામેલ કરવાની શક્યતા રહેશે.
