ભારતીય ચૂંટણી આયોગ આજે, મંગળવારે, નવી દિલ્હીમાં સ્થિત ભારત મંડપમ ખાતે ‘રાષ્ટ્રીય ગોળમેજ પરિષદ’નું આયોજન કરી રહ્યો છે. આ પરિષદમાં તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના રાજ્ય ચૂંટણી આયુક્તો ભાગ લેશે. આ પ્રકારનું આયોજન છેલ્લે વર્ષ 1999માં થયું હતું. લગભગ 27 વર્ષના અંતરાલ બાદ યોજાતી આ બેઠક રાષ્ટ્રીય અને રાજ્ય સ્તરની ચૂંટણી સંસ્થાઓ વચ્ચેના સમન્વયને મજબૂત બનાવવા માટે આયોજન કરવામાં આવી છે.
આ ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકની અધ્યક્ષતા મુખ્ય ચૂંટણી આયુક્ત જ્ઞાનેશ કુમાર કરશે. તેમની સાથે ચૂંટણી આયુક્ત સુખબીર સિંહ સંધૂ અને વિવેક જોશી હાજર રહેશે. પરિષદમાં તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના રાજ્ય ચૂંટણી આયુક્તો ઉપરાંત તેમના કાનૂની અને તકનીકી નિષ્ણાતો હાજર રહેવાની શક્યતા છે. તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીઓ પણ તેમાં ભાગ લેશે.
ચૂંટણી આયોગ મુજબ, પરિષદનો મુખ્ય હેતુ રાષ્ટ્રીય ચૂંટણી સંસ્થા અને રાજ્ય ચૂંટણી આયોગો વચ્ચે વધુ સુમેળ સ્થાપિત કરવાનો છે. ચૂંટણી વ્યવસ્થાપન પ્રક્રિયામાં વહીવટી, કાનૂની અને તકનીકી સમન્વય જરૂરી છે. બેઠક દરમિયાન ચૂંટણી સંચાલનમાં ‘સહકારી સંઘવાદ’ની ભાવનાને મજબૂત બનાવવા પર ભાર મૂકવામાં આવશે.
નિયમિત સંવાદ અને અનુભવોના આદાન-પ્રદાનથી ચૂંટણી પ્રક્રિયાની પારદર્શિતા અને વિશ્વસનીયતા વધારવા અંગે ચર્ચા થશે. પરિષદ રાષ્ટ્રીય અને રાજ્ય સ્તરની સંસ્થાઓ માટે સાંઝા પડકારો અને નવી પહેલો પર ચર્ચા કરવા માટે એક મંચ પૂરું પાડશે.
પરિષદના એજન્ડામાં તકનીકી પ્રક્રિયાઓના આદાન-પ્રદાનને મહત્વ આપવામાં આવ્યું છે. ઇલેક્ટ્રોનિક મતદાન મશીન (EVM)ના ઉપયોગ, તેની સુરક્ષા અને પારદર્શિતા સંબંધિત મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થશે. ચૂંટણી આયોગના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ તાજેતરમાં શરૂ કરાયેલા ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ ‘ઈસીઆઈનેટ’ (ECINET) અંગે પ્રસ્તુતિ આપશે.
‘ઈસીઆઈનેટ’નો હેતુ ચૂંટણી વ્યવસ્થાપનને વધુ ડિજિટલ, કાર્યક્ષમ અને ડેટા આધારિત બનાવવાનો છે. રાજ્યો વચ્ચે માહિતી વહેંચણીની પ્રક્રિયા વધુ ઝડપી અને પારદર્શક બનાવવા અંગે ચર્ચા કરવામાં આવશે. મતદાર યાદીની સચોટતા અને સમયસર સુધારાને સુનિશ્ચિત કરવા માટે અપનાવવામાં આવતા ઉપાયો પર પણ વિચારણા થશે.
ભારતમાં રાજ્ય ચૂંટણી આયોગોની રચના બંધારણના 73મા અને 74મા સુધારાઓ હેઠળ કરવામાં આવી હતી. આ સુધારાઓનો હેતુ પંચાયતો અને નગરપાલિકાઓ જેવી સ્થાનિક સ્વરાજ સંસ્થાઓની ચૂંટણી સ્વતંત્ર અને નિષ્પક્ષ રીતે યોજાય તે સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. રાષ્ટ્રીય સ્તરે લોકસભા અને વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ યોજવાની જવાબદારી ભારતીય ચૂંટણી આયોગ પાસે છે, જ્યારે સ્થાનિક સ્વરાજ સંસ્થાઓની ચૂંટણી રાજ્ય ચૂંટણી આયોગોના અધિકારક્ષેત્રમાં આવે છે.
આ પરિષદ દ્વારા બંને સ્તરની સંસ્થાઓ વચ્ચે સુમેળ અને કાર્યક્ષમતામાં વધારો લાવવા માટે પ્રયત્ન કરવામાં આવી રહ્યો છે.
