આ વર્ષે ભારતીય રૂપિયો 3.54% ગગડ્યો છે, જેના કારણે તે એશિયાની બીજી સૌથી નબળી કરન્સી બની ગયો છે. ડોલરની મજબૂતી, વિદેશી રોકાણકારો દ્વારા વેચવાલી અને ક્રૂડ તેલના ઊંચા ભાવે રૂપિયા પર દબાણ વધાર્યું છે.
ડોલર વિ રુપિયો: આ વર્ષે ભારતીય રૂપિયો અત્યાર સુધીમાં 3.54% ગગડ્યો છે. તે એશિયાની બીજી સૌથી ખરાબ પ્રદર્શન કરનારી કરન્સી બની ગઈ છે. ડોલર સામે રૂપિયો સતત દબાણમાં છે, જેના મુખ્ય કારણો વિદેશી રોકાણકારો દ્વારા વેચવાલી, અમેરિકી ડોલરની મજબૂતી અને ક્રૂડ તેલના ભાવમાં થતા ઉતાર-ચઢાવ માનવામાં આવી રહ્યા છે.
આજે પણ રૂપિયો નબળો પડ્યો
બુધવારે શરૂઆતી કારોબારમાં રૂપિયો 15 પૈસા ગગડીને પ્રતિ ડોલર 88.65 પર પહોંચ્યો. ઇન્ટરબેંક ફોરેન એક્સચેન્જ માર્કેટમાં તે 88.61 પર ખુલ્યો અને ઝડપથી 88.65 સુધી પહોંચી ગયો. મંગળવારે રૂપિયો પ્રતિ ડોલર 88.50 પર બંધ થયો હતો. ફોરેન એક્સચેન્જ ડીલરોનું કહેવું છે કે યુએસ-ઈન્ડિયા ટ્રેડ ડીલની અપેક્ષાઓએ થોડો ટેકો આપ્યો, પરંતુ ડોલરની મજબૂતીએ દબાણ જાળવી રાખ્યું.
ડોલર ઇન્ડેક્સ, જે છ મુખ્ય કરન્સીની સરખામણીમાં અમેરિકી ડોલરની સ્થિતિ દર્શાવે છે, તે 0.06% વધીને 99.50 પર પહોંચ્યો. આનાથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ડોલર મજબૂત થઈ રહ્યો છે અને રૂપિયા સહિતના ઉભરતા બજારોની કરન્સી દબાણમાં છે.
નિષ્ણાતોનો મત
મિરાય એસેટ શેરખાનના રિસર્ચ એનાલિસ્ટ અનુજ ચૌધરીએ જણાવ્યું કે મંગળવારે રૂપિયામાં જે હળવો ઉછાળો જોવા મળ્યો હતો, તેનું કારણ ગ્લોબલ માર્કેટમાં જોખમ લેવાની વૃત્તિમાં વધારો અને ડોલરની નબળાઈ હતી. અમેરિકી સરકારનું શટડાઉન સમાપ્ત થવાની અપેક્ષાઓએ બજારનો મૂડ સુધાર્યો છે, જેનાથી કરન્સીમાં થોડી રાહત જોવા મળી.
અનુજ ચૌધરીનું માનવું છે કે આવનારા સત્રોમાં જો વૈશ્વિક બજાર સકારાત્મક રહેશે અને ડોલર નબળો પડશે, તો રૂપિયો થોડો સુધારો દર્શાવી શકે છે. જોકે, ક્રૂડ ઓઈલના ઊંચા ભાવ અને આયાતકારોની ડોલરની માંગ રૂપિયાની તેજીને મર્યાદિત કરી શકે છે. બીજી તરફ, HDFC સિક્યોરિટીઝના રિસર્ચ એનાલિસ્ટ દિલીપ પરમારે જણાવ્યું કે તાજેતરની મજબૂતીનું એક મોટું કારણ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના નિવેદનો છે, જેમણે બજારમાં થોડી સ્થિરતા આપી.
શેરબજારમાં તેજીથી વિશ્વાસ વધ્યો
રૂપિયાની નબળાઈ છતાં શેરબજારમાં તેજી જોવા મળી. અમેરિકી સરકારનું શટડાઉન સમાપ્ત થવાની અપેક્ષાઓએ રોકાણકારોનો વિશ્વાસ વધાર્યો છે. બુધવારે સેન્સેક્સ 502.82 અંકની છલાંગ લગાવીને 84,374.14ના સ્તરે પહોંચ્યો, જ્યારે નિફ્ટી 50માં 144.05 અંકના વધારા સાથે 25,839 પર કારોબાર થયો.
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ 0.26% ઘટીને 65 ડોલર પ્રતિ બેરલ પર રહ્યું. જોકે, વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FIIs) એ મંગળવારે ₹803 કરોડના ભારતીય શેર વેચ્યા, જેનાથી રૂપિયા પર વધુ દબાણ વધ્યું.
રૂપિયા પર દબાણ શા માટે વધ્યું?
રૂપિયાની નબળાઈ ઘણા પરિબળોને કારણે જોવા મળી રહી છે. સૌથી પહેલું કારણ અમેરિકી ડોલરની સતત મજબૂતી છે. જેમ જેમ ડોલર ઇન્ડેક્સ ઉપર જઈ રહ્યો છે, તેમ તેમ ઉભરતા બજારોની કરન્સી પર દબાણ વધી રહ્યું છે. બીજું મોટું કારણ વિદેશી રોકાણકારો દ્વારા વેચવાલી છે, જેમણે તાજેતરમાં ભારતીય ઇક્વિટીમાંથી ભંડોળ ઉપાડ વધાર્યું છે.
આ ઉપરાંત, વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતા અને ક્રૂડ તેલના ભાવમાં થતા ઉતાર-ચઢાવ પણ રૂપિયાના ઘટાડામાં ફાળો આપી રહ્યા છે. ભારત આયાત-આધારિત અર્થતંત્ર છે, તેથી ક્રૂડના ઊંચા ભાવ સીધા કરન્સી પર અસર કરે છે.
બજાર નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે હાલમાં રૂપિયો દબાણમાં રહેશે, પરંતુ આવનારા અઠવાડિયામાં થોડી સ્થિરતા પાછી આવી શકે છે. યુએસ-ઈન્ડિયા ટ્રેડ ડીલની પ્રગતિ અને સ્થાનિક શેરબજારની મજબૂતી રૂપિયાને ટેકો આપી શકે છે. જો ડોલર ઇન્ડેક્સમાં ઘટાડો થાય છે અને વિદેશી રોકાણકારોની વેચવાલી ઘટે છે, તો રૂપિયો 88 ના સ્તરથી નીચે પણ જઈ શકે છે.
