ઈરાનના વિદેશ મંત્રી સઈદ અબ્બાસ અરાઘચીએ ભારતના વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર સાથે ફોન પર વાતચીત કરી. બંને નેતાઓએ પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા તણાવ, યુદ્ધવિરામની સંભાવનાઓ, પ્રાદેશિક સુરક્ષા અને દ્વિપક્ષીય સંબંધો સહિતના મુદ્દાઓ પર વિસ્તૃત ચર્ચા કરી અને સંપર્કમાં રહેવા પર સહમતિ વ્યક્ત કરી.
પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલુ તણાવ અને કૂટનીતિક પ્રવૃત્તિઓ વચ્ચે આ વાતચીત થઈ હતી. ચર્ચા દરમિયાન પ્રાદેશિક સંઘર્ષને ઘટાડવાના પ્રયાસો, કૂટનીતિક ઉકેલની સંભાવનાઓ અને ભારત-ઈરાન દ્વિપક્ષીય સંબંધોને મજબૂત બનાવવાના મુદ્દાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું.
ભારતના વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે સોશિયલ મીડિયા મારફતે જણાવ્યું કે ઈરાનના વિદેશ મંત્રીએ તેમની સાથે સંપર્ક કર્યો હતો અને વર્તમાન આંતરરાષ્ટ્રીય પરિસ્થિતિ અંગે વિગતવાર ચર્ચા થઈ હતી.
સૂત્રો મુજબ ચર્ચાના મુખ્ય મુદ્દાઓમાં પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ અને સુરક્ષા સ્થિતિ, સંઘર્ષ ઘટાડવાના પ્રયાસો, યુદ્ધવિરામની સંભાવનાઓ, દ્વિપક્ષીય સંબંધોને મજબૂત બનાવવાની ચર્ચા અને આંતરરાષ્ટ્રીય કૂટનીતિમાં સહકાર અને સંવાદ જાળવી રાખવાની સહમતિ સામેલ હતી. બંને નેતાઓએ વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં સતત સંવાદ જાળવી રાખવાની આવશ્યકતા પર ભાર મૂક્યો.
નવી દિલ્હીમાં સ્થિત ઈરાનના દૂતાવાસે પણ આ વાતચીત અંગે સત્તાવાર નિવેદન જાહેર કર્યું. નિવેદન મુજબ બંને દેશોના વિદેશ મંત્રીઓએ પ્રાદેશિક અને વૈશ્વિક મુદ્દાઓ પર વિચારોનું આદાન-પ્રદાન કર્યું. દૂતાવાસ અનુસાર ચર્ચામાં સંભવિત યુદ્ધવિરામ, દ્વિપક્ષીય સહકારના નવા અવસરો, આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં બદલાતા પરિસ્થિતિઓ અને પ્રાદેશિક સ્થિરતાની જરૂરિયાત જેવા મુદ્દાઓ સામેલ હતા.
ચર્ચામાં સમુદ્રી વેપાર માર્ગો અને ઊર્જા પુરવઠા સંબંધિત મુદ્દાઓ પર પણ ધ્યાન આપવામાં આવ્યું હોવાનું જણાવાયું, ખાસ કરીને હોર્મુઝ જળમાર્ગની આસપાસની પરિસ્થિતિ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી.
છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી પશ્ચિમ એશિયા ક્ષેત્ર અસ્થીરતાની સ્થિતિમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેનો તણાવ, પ્રતિબંધો અને સૈન્ય પ્રવૃત્તિઓએ પરિસ્થિતિને વધુ જટિલ બનાવી છે. અહેવાલો મુજબ ઈરાન તણાવ ઘટાડવા માટે વિવિધ દેશો સાથે કૂટનીતિક સંપર્ક જાળવી રહ્યું છે અને આ પ્રક્રિયામાં ઈરાનના વિદેશ મંત્રીએ ઓમાન, પાકિસ્તાન અને રશિયાનો તાજેતરમાં પ્રવાસ કર્યો હતો.
મોસ્કો મુલાકાત પછી થયેલી આ ફોન ચર્ચા ઈરાન દ્વારા પ્રાદેશિક અને વૈશ્વિક સ્તરે સંવાદ આગળ વધારવાના પ્રયાસોનું સંકેત આપે છે.
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલી શાંતિ ચર્ચાઓ અંગે પરિસ્થિતિ અસ્પષ્ટ રહી છે. કેટલાક અહેવાલો મુજબ ઇસ્લામાબાદમાં થયેલી પ્રારંભિક ચર્ચાનો પ્રથમ તબક્કો સંઘર્ષ સમાપ્ત કરવામાં સફળ રહ્યો નહોતો. અમેરિકાની તરફથી તાત્કાલિક યુદ્ધવિરામ આગળ વધારવાના પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા હતા અને ઈરાનને નવું કૂટનીતિક પ્રસ્તાવ તૈયાર કરવા માટે સમય આપવાની વાત કરવામાં આવી હતી. આ વચ્ચે પ્રદેશમાં રાજકીય અને સૈન્ય તણાવ યથાવત રહ્યો છે.
કેટલાક મીડિયા અહેવાલોમાં તાજેતરના સંઘર્ષ દરમિયાન સૈન્ય કાર્યવાહીથી મોટા પ્રમાણમાં નુકસાન થયાના દાવાઓ કરવામાં આવ્યા છે, જોકે આ દાવાઓની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ થઈ નથી. અહેવાલોમાં પ્રાદેશિક સંઘર્ષ દરમિયાન ટોચના નેતૃત્વ અને સૈન્ય અધિકારીઓને નુકસાન પહોંચ્યાની માહિતીનો પણ ઉલ્લેખ થયો છે, પરંતુ આ મુદ્દે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વિવિધ પ્રતિક્રિયાઓ જોવા મળી છે.
ભારત આ સમગ્ર વિસ્તારમાં મહત્વપૂર્ણ કૂટનીતિક ભૂમિકા ભજવે છે. ઈરાન સાથે ઊર્જા, વેપાર અને વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીનો ભારતનો લાંબો ઇતિહાસ રહ્યો છે. એસ. જયશંકરની આ તાજેતરની ચર્ચા દર્શાવે છે કે ભારત પ્રાદેશિક સ્થિરતા અને શાંતિ માટે સક્રિય રીતે કાર્યરત છે.
ભારતનો અભિગમ હંમેશા સંવાદ અને કૂટનીતિ દ્વારા ઉકેલ શોધવાનો રહ્યો છે, ખાસ કરીને ત્યારે જ્યારે પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ વધે છે.
