ઝારખંડ હાઈકોર્ટે JPSC અને JSSCની વિવિધ ભરતી પરીક્ષાઓ રદ કરવાના રાજ્ય સરકારના નિર્ણયને પડકારતી અરજીઓ પર શુક્રવારે સુનાવણી કરી. જસ્ટિસ દીપક રોશનની અદાલતે નિવૃત્ત જસ્ટિસ ગૌતમ કુમાર ચૌધરીને SIT તપાસની દેખરેખ માટે મોનિટર/ઓબ્ઝર્વર તરીકે નિયુક્ત કર્યા છે. અદાલતે ભરતી રદ કરવાના આદેશ સામે અગાઉથી લાગુ કરાયેલી વચગાળાની રોકને પણ આગામી સુનાવણી સુધી યથાવત રાખી છે.
અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું કે નિવૃત્ત જસ્ટિસ ગૌતમ કુમાર ચૌધરીની મોનિટર તરીકેની નિમણૂકથી તપાસ પ્રભાવિત થશે નહીં. આ વ્યવસ્થા મુખ્યત્વે તપાસ દરમિયાન ઉમેદવારો તરફથી કરવામાં આવતી હેરાનગતિ અથવા અનુચિત વર્તન સંબંધિત ફરિયાદો પર નજર રાખવા માટે કરવામાં આવી છે.
કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે કોઈ ઉમેદવારને SIT દ્વારા સમન્સ પાઠવવામાં આવે તે પોતે જ હેરાનગતિ ગણાશે નહીં. તપાસ એજન્સીને કાયદા અનુસાર તપાસ આગળ વધારવાનો અને જરૂરી હોય ત્યારે કોઈ વ્યક્તિને પૂછપરછ માટે બોલાવવાનો અધિકાર છે.
જો કોઈ ઉમેદવારને લાગે કે તપાસ દરમિયાન તેની સાથે અનુચિત વર્તન કરવામાં આવી રહ્યું છે, તો તે પોતાની ફરિયાદ નિવૃત્ત જસ્ટિસ ગૌતમ કુમાર ચૌધરી સમક્ષ રજૂ કરી શકે છે. ફરિયાદની તપાસ બાદ તે યોગ્ય જણાય તો SIT પ્રમુખને જરૂરી સુધારાત્મક કાર્યવાહી અંગે જાણ કરવામાં આવશે.
હાઈકોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે મોનિટરની નિમણૂકનો અર્થ કોઈ ઉમેદવારને SITની તપાસથી અલગ કરવાનો નથી. જો કોઈ નિયુક્ત ઉમેદવારને SITનું સમન્સ મળે છે, તો તેણે તપાસમાં સંપૂર્ણ સહયોગ કરવો પડશે.
અદાલતે આ વ્યવસ્થા એવી રીતે કરી છે કે તપાસ કાયદાકીય પ્રક્રિયા અનુસાર ચાલુ રહે અને ઉમેદવારોની ફરિયાદો માટે પણ સ્વતંત્ર વ્યવસ્થા ઉપલબ્ધ રહે. નિવૃત્ત જજની દેખરેખને SITની તપાસમાં હસ્તક્ષેપ તરીકે ગણવામાં આવશે નહીં.
મોનિટરની મદદ માટે નિવૃત્ત IPS અધિકારી આરકે મલ્લિકને નોડલ અધિકારી બનાવવામાં આવ્યા હોવાની પણ માહિતી સામે આવી છે.
હાઈકોર્ટે રાજ્ય સરકાર દ્વારા વિવિધ ભરતી પરીક્ષાઓ અને નિમણૂકો રદ કરવાના નિર્ણય સામે અગાઉથી જારી કરાયેલા વચગાળાના આદેશને યથાવત રાખ્યો છે.
મામલામાં JPSCની 11મીથી 13મી સંયુક્ત સિવિલ સેવા પરીક્ષા, JSSC-CGL, CDPO અને ફૂડ સેફ્ટી ઓફિસર ભરતી સંબંધિત અરજીઓ પર સુનાવણી ચાલી રહી છે.
અદાલતે આગામી સુનાવણી 7 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ નક્કી કરી છે. રાજ્ય સરકારે સુનાવણી દરમિયાન ભરતી પરીક્ષાઓ રદ કરવાના પોતાના નિર્ણયના સમર્થનમાં જવાબી સોગંદનામું પણ દાખલ કર્યું છે.
રાજ્ય સરકારે પોતાના જવાબમાં JSSC-CGL પરીક્ષા રદ કરવાના નિર્ણયને યોગ્ય ઠેરવ્યો છે. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, પરીક્ષાની સમગ્ર પ્રક્રિયા કથિત અનિયમિતતાઓથી પ્રભાવિત થઈ ગઈ હતી અને આવી સ્થિતિમાં નિષ્પક્ષ રીતે પરીક્ષા પાસ કરનારા ઉમેદવારો તથા અનુચિત રીતે લાભ મેળવનારા ઉમેદવારો વચ્ચે ભેદ કરવો મુશ્કેલ બની ગયો હતો.
સરકારે પોતાના સોગંદનામામાં પરીક્ષા રદ કરવાના સમર્થનમાં સુપ્રીમ કોર્ટના દિશાનિર્દેશોનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો છે. તેમાં વાનશિખા વિરુદ્ધ કેન્દ્ર સરકાર કેસ સાથે સંબંધિત દિશાનિર્દેશનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.
સરકારનો તર્ક છે કે જ્યારે પરીક્ષા પ્રક્રિયા વ્યાપક રીતે પ્રભાવિત થઈ હોય અને નિષ્પક્ષ તથા અનુચિત રીતે સફળ થયેલા ઉમેદવારોને અલગ પાડવું શક્ય ન હોય, ત્યારે સમગ્ર પરીક્ષા રદ કરવાનો નિર્ણય લઈ શકાય છે.
સરકારના સોગંદનામા અનુસાર, JSSC-CGL પરીક્ષા સાથે જોડાયેલા અનેક ગોપનીય કામ ICN Technologyને સોંપવામાં આવ્યા હતા. તેમાં પ્રશ્નપત્રની છપાઈ અને પરીક્ષા કેન્દ્રો સુધી પ્રશ્નપત્ર પહોંચાડવા જેવા મહત્વપૂર્ણ કામ સામેલ હતા.
સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, કથિત પરીક્ષા અનિયમિતતાઓની તપાસ ચાલુ છે. સોગંદનામામાં ICN Technologyના CEO સોમાંશ પ્રકાશ સહિત 28 લોકોની ધરપકડનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત 265 લોકોને નોટિસ જારી કરવામાં આવી હોવાનો પણ ઉલ્લેખ છે.
સરકારે તપાસ દરમિયાન નેપાળ, આસનસોલ, કોલકાતા, બિહાર, ઝરિયા અને બોકારો સહિત અલગ-અલગ સ્થળોએ ઉમેદવારોને પ્રશ્નોના જવાબો ઉપલબ્ધ કરાવવા અથવા રટાવવા સંબંધિત માહિતી સામે આવી હોવાનો દાવો કર્યો છે. મામલાની તપાસ હજુ ચાલુ છે.
