ભારતમાં Android સ્માર્ટફોન ઉપયોગ કરતા યુઝર્સ માટે સાયબર જોખમો સતત વધી રહ્યા છે. Malware અને એડવેર ફોનની કામગીરી અને ડેટા સુરક્ષા માટે ચિંતા ઊભી કરી રહ્યા છે, જોકે સમયસર સેટિંગ્સ અને એપ્સની તપાસથી જોખમ ઘટાડવું શક્ય છે.
ફોનના સંકેતો ઓળખો
જો ફોન અચાનક ધીમો પડી ગયો હોય, વારંવાર હેંગ અથવા ક્રેશ થતો હોય, અથવા કારણ વગર ગરમ થતો હોય તો તેને અવગણવું નહીં. બેટરી ઝડપથી ખાલી થવી, અજાણ્યા પોપ-અપ દેખાવા અને ડેટાનો અસામાન્ય ઉપયોગ પણ Malwareની હાજરીના સંકેતો હોઈ શકે છે. સોફ્ટવેરની નાની ગડબડીઓ પણ જોખમ તરફ ઈશારો કરી શકે છે. આવા સંકેતો મળતા જ સેટિંગ્સમાં જઈ એપ્સ અને ડેટા ઉપયોગની તપાસ કરવી જોઈએ.
એપ્સ અને પરમિશન પર નજર રાખો
Settings > Apps માં જઈને તમામ ઇન્સ્ટોલ થયેલી એપ્સ તપાસો. અજાણી અથવા અજીબ નામ ધરાવતી એપ દેખાય તો તેની વિશ્વસનીયતા તપાસવી જરૂરી છે. Malware ઘણીવાર સામાન્ય ટૂલ અથવા ફ્લેશલાઇટ એપ તરીકે છુપાય છે. ઇન્ટરનેટ પર એપનું નામ શોધીને તેની વિશ્વસનીયતા ચકાસવી જોઈએ.
Permission Manager માં જઈ તપાસો કે કઈ એપ કેમેરા, માઇક્રોફોન અથવા મેસેજ સુધી પહોંચ માગે છે. સામાન્ય એપ આવી પરમિશન માંગે તો તેને તરત દૂર કરવી જોઈએ.
ડેટા અને સુરક્ષા એપ્સ
Settings > Network & Internet > Data Usage માં જોઈ શકાય છે કે કઈ એપ વધુ ડેટાનો ઉપયોગ કરે છે. ઇન્ટરનેટ વગર પણ પોપ-અપ જાહેરાતો દેખાય તો તે એડવેરનો સંકેત હોઈ શકે છે. સુરક્ષા એપ્સ હંમેશા વિશ્વસનીય સ્ત્રોતથી ડાઉનલોડ કરવી જોઈએ અને Google Play Protect ચાલુ રાખવું જોઈએ. અજાણી અથવા થર્ડ-પાર્ટી સુરક્ષા એપ્સ પોતે જોખમ બની શકે છે.
સાવચેતી અને ઉકેલ
જો ફોન પોતે મેસેજ મોકલવા લાગે અથવા બેન્કિંગ એપ કામ ન કરે તો શંકાસ્પદ એપ્સ દૂર કરો, પાસવર્ડ બદલો અને સોફ્ટવેર અપડેટ કરો. સમસ્યા યથાવત રહે તો ડેટાનો બેકઅપ લઈને ફેક્ટરી રીસેટ કરવું સુરક્ષિત પગલું ગણાય છે.
Android ફોનમાં Malware અને એડવેરનું જોખમ હંમેશા રહેલું છે. નિયમિત રીતે એપ્સ, પરમિશન અને ડેટાની તપાસ કરીને અને વિશ્વસનીય એપ્સ ઇન્સ્ટોલ કરીને ફોન સુરક્ષિત રાખી શકાય છે.
