अयोध्येतील श्रीराम जन्मभूमी मंदिरात श्रीकृष्ण जन्माष्टमीचा उत्सव श्रद्धा आणि भक्तिमय वातावरणात साजरा करण्यात आला. भगवान श्रीरामांची नगरी असलेल्या अयोध्येत भगवान श्रीकृष्णांच्या जन्मोत्सवासाठी राम मंदिर परिसरात विशेष तयारी करण्यात आली होती. मध्यरात्री भगवान श्रीकृष्णांच्या प्राकट्याची वेळ होताच मंदिर परिसर भक्तिमय झाला. आरती, भजन-कीर्तन आणि शंख-घंटांच्या निनादात श्रद्धाळूंनी ‘जय कन्हैया, जय गोपाला’ आणि ‘जय कन्हैया लाल की’च्या जयघोषांनी परिसर दुमदुमून टाकला. जन्माष्टमीनिमित्त मंदिरात विशेष धार्मिक अनुष्ठानांची व्यवस्था करण्यात आली होती.
यंदा राम मंदिरातील जन्माष्टमी आयोजनात प्रथमच श्रीमद्भागवताच्या श्लोकांचे पठण करण्याची तयारी करण्यात आली होती. मंदिर ट्रस्टकडून भगवान श्रीकृष्णांचा जन्मोत्सव पारंपरिक धार्मिक विधी-विधानानुसार साजरा करण्याची व्यवस्था करण्यात आली. जन्माष्टमीनिमित्त रात्री 12 वाजता मंदिर खुले करून कृष्ण जन्मोत्सव साजरा केला जाणार असल्याची माहिती यापूर्वीच देण्यात आली होती. भगवान श्रीकृष्णांना विशेष नैवेद्य अर्पण करण्यात आला. यामध्ये सुमारे दीड क्विंटल पंजीरी आणि 56 भोगांची व्यवस्था करण्यात आली होती.
जन्माष्टमीच्या रात्री राम मंदिर परिसरात श्रद्धाळूंसाठी भक्तिमय वातावरण होते. मध्यरात्री भगवान श्रीकृष्णांच्या जन्माची प्रतीक्षा करणाऱ्या भक्तांमध्ये उत्साह दिसून आला. जन्मोत्सवाची वेळ होताच आरती आणि पूजेसह भगवान श्रीकृष्णांच्या प्राकट्याचा उत्सव साजरा करण्यात आला. भक्तांनी हात जोडून भगवान श्रीकृष्णांकडे कुटुंबाच्या सुख-शांती, समृद्धी आणि मंगलाची प्रार्थना केली. ‘जय कन्हैया जय गोपाला’च्या जयघोषाने परिसर कृष्णमय झाला.
जन्माष्टमीनिमित्त राम मंदिरात धार्मिक परंपरांचे पालन करण्यात आले. भगवान श्रीकृष्णांच्या जन्मानिमित्त मध्यरात्रीच्या पूजेला विशेष महत्त्व मानले जाते. अयोध्येत 4 सप्टेंबर रोजी जन्माष्टमी साजरी करण्यात येणार असल्याची माहिती देण्यात आली होती. पंचांगानुसार अष्टमी तिथी आणि रोहिणी नक्षत्राच्या संयोगामुळे या दिवशी कृष्ण जन्मोत्सव साजरा करण्यात आला. अयोध्येतील राम मंदिरासह प्रमुख मंदिरांमध्ये मध्यरात्री भगवान श्रीकृष्णांच्या प्राकट्याचा उत्सव आयोजित करण्यात आला.
राम मंदिरातील जन्माष्टमीदरम्यान श्रीमद्भागवताचे पठणही करण्यात आले. मंदिर परिसरात प्रथमच श्रीमद्भागवताच्या अमर श्लोकांचे पठण करण्याची तयारी करण्यात आली होती. त्यामुळे जन्माष्टमीचा धार्मिक कार्यक्रम पूजा आणि आरतीपुरता मर्यादित न राहता भगवान श्रीकृष्णांच्या लीलांशी आणि त्यांच्या उपदेशांशी संबंधित आध्यात्मिक प्रसंग श्रद्धाळूंपर्यंत पोहोचवण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.
मंदिरात भगवान श्रीकृष्णांना पंजीरी आणि 56 भोग अर्पण करण्याची परंपराही पाळण्यात आली. जन्मोत्सवानंतर भगवानांना अर्पण केलेला भोग आणि प्रसाद श्रद्धाळूंमध्ये वितरित करण्यात आला. जन्माष्टमीनिमित्त पंजीरी, माखन-मिश्री, फळे, मिठाई आणि इतर प्रसाद भगवान श्रीकृष्णांना अर्पण करण्याची परंपरा आहे. याच धार्मिक परंपरेनुसार राम मंदिरातही विशेष भोगाची व्यवस्था करण्यात आली.
अयोध्येत जन्माष्टमीनिमित्त राम मंदिरासोबतच शहरातील इतर मंदिरांमध्येही श्रद्धाळूंची गर्दी दिसून आली. विविध ठिकाणी कृष्ण जन्मोत्सवानिमित्त झांक्या सजवण्यात आल्या. मंदिरांमध्ये भगवान श्रीकृष्णांच्या बालस्वरूपाचा विशेष शृंगार करण्यात आला. अनेक ठिकाणी भजन-कीर्तन आणि धार्मिक कार्यक्रम आयोजित करण्यात आले. रात्री 12 वाजण्याच्या सुमारास मंदिरांमध्ये घंटे आणि घडियाळांचे निनाद सुरू झाले आणि भक्तांनी भगवान श्रीकृष्णांच्या जन्माचा आनंद जयघोष करत व्यक्त केला. उत्तर प्रदेशातील मथुरा, वृंदावन, अयोध्या, काशी, लखनऊ आणि इतर शहरांमध्येही जन्माष्टमीचा उत्सव धार्मिक वातावरणात साजरा करण्यात आला.
राम मंदिरातील जन्माष्टमीचे आयोजन अयोध्येची ओळख भगवान श्रीरामांची नगरी म्हणून असतानाही येथे श्रीकृष्ण जन्माष्टमी वैदिक आणि पारंपरिक पद्धतीने साजरी करण्यात आल्याने विशेष ठरले. भगवान श्रीराम आणि भगवान श्रीकृष्ण हे दोघेही हिंदू धार्मिक परंपरेनुसार विष्णूचे अवतार मानले जातात. राम जन्मभूमी परिसरात कृष्ण जन्मोत्सवाचे आयोजन करण्यात आले.
जन्माष्टमीच्या दिवशी श्रद्धाळूंनी दिवसभर उपवास केला आणि रात्री भगवान श्रीकृष्णांच्या जन्मानंतर उपवास सोडण्याची परंपरा पाळली. घरांमध्येही लोकांनी लड्डू गोपालांना झोक्यात विराजमान केले. मंदिरांमध्ये बाल गोपालांचा अभिषेक करून त्यांना नवीन वस्त्रे परिधान करण्यात आली आणि मुकुट, मोरपिसे तसेच बासरीने शृंगार करण्यात आला. जन्मानंतर भक्तांनी भगवान श्रीकृष्णांना झोका दिला आणि आरती केली. देशभरात जन्माष्टमीनिमित्त मध्यरात्री अशाच प्रकारे कृष्ण जन्मोत्सव साजरा करण्यात आला.
अयोध्येत जन्माष्टमीदरम्यान श्रद्धाळूंमध्ये उत्साह दिसून आला. राम मंदिरातील दर्शन आणि धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये भक्त सहभागी झाले. मंदिर परिसरात भगवान श्रीकृष्णांच्या जन्माशी संबंधित धार्मिक प्रसंगांचे स्मरण करण्यात आले. भक्तांनी भगवान श्रीकृष्णांच्या बालस्वरूपाचे दर्शन घेतले आणि आपल्या मनोकामनांसाठी पूजा-अर्चना केली.
जन्माच्या वेळी मंदिरात आरती करण्यात आली. शंख आणि घंटांच्या निनादात भगवान श्रीकृष्णांच्या प्राकट्याचा उत्सव साजरा करण्यात आला. भक्तांनी एकमेकांना जन्माष्टमीच्या शुभेच्छा दिल्या. मंदिर परिसरातील श्रद्धाळूंनी या प्रसंगात सहभाग घेतला.
भगवान श्रीकृष्णांच्या जन्माशी संबंधित मान्यतेनुसार त्यांचा जन्म भाद्रपद कृष्ण पक्षातील अष्टमी तिथीला मध्यरात्री झाला होता. त्यामुळे जन्माष्टमीनिमित्त रात्री विशेष पूजा आणि जन्मोत्सव आयोजित केला जातो. यंदाही अष्टमी तिथी आणि रोहिणी नक्षत्राच्या संयोगामुळे 4 सप्टेंबर रोजी जन्माष्टमी साजरी करण्यात आली. अयोध्येतील राम मंदिरासह इतर मंदिरांमध्ये मध्यरात्री कृष्ण जन्मोत्सवाची तयारी याच धार्मिक परंपरेनुसार करण्यात आली होती.
राम मंदिरातील जन्माष्टमीनिमित्त भगवान श्रीकृष्णांप्रती श्रद्धेसोबत भगवान श्रीरामांच्या नगरीची आध्यात्मिक परंपराही दिसून आली. मंदिरातील श्रद्धाळूंनी कृष्णभक्तीत सहभाग घेतला. जन्मोत्सवादरम्यान जयघोष करण्यात आला. ‘जय कन्हैया, जय गोपाला’च्या उद्घोषासह भक्तांनी भगवान श्रीकृष्णांप्रती श्रद्धा व्यक्त केली.
मध्यरात्रीनंतरही धार्मिक वातावरण कायम राहिले. भगवान श्रीकृष्णांच्या जन्माचा आनंद व्यक्त करण्यासाठी भक्तांनी भजन आणि कीर्तन केले. मंदिरातील आरतीमध्ये श्रद्धाळू सहभागी झाले. जन्मोत्सवानंतर भगवान श्रीकृष्णांना भोग अर्पण करण्यात आला आणि प्रसादाचे वितरण करण्यात आले.
अयोध्येतील जन्माष्टमी उत्सवात राम मंदिर परिसरात प्रथमच श्रीमद्भागवताच्या श्लोकांचे पठण, विशेष भोग, मध्यरात्री कृष्ण जन्मोत्सव आणि आरतीचे आयोजन करण्यात आले. मंदिर प्रशासन आणि ट्रस्टकडून करण्यात आलेल्या तयारीदरम्यान श्रद्धाळूंनी भगवान श्रीकृष्णांचा जन्मोत्सव साजरा केला.
भगवान श्रीरामांची नगरी अयोध्येत श्रीकृष्ण जन्माष्टमीचा उत्सव धार्मिक परंपरांनुसार साजरा करण्यात आला. मध्यरात्री भगवान श्रीकृष्णांच्या जन्मावेळी मंदिरात आरती करण्यात आली आणि भक्तांनी ‘जय कन्हैया जय गोपाला’चा जयघोष केला. भगवान श्रीकृष्णांना विशेष भोग अर्पण करण्यात आला आणि श्रद्धाळूंनी बाल गोपालांच्या जन्मोत्सवात सहभाग घेतला.
