भागलपूर शहरातील रात्रीच्या प्रकाशव्यवस्थेसंदर्भात नगर निगमने दुर्गापूजेपूर्वी नवीन स्ट्रीट लाइट बसवण्याची प्रक्रिया पुढे नेली आहे. शहरातील रस्ते, गल्ली, चौक-चौक आणि प्रमुख सार्वजनिक ठिकाणी नवीन स्ट्रीट लाइट बसवण्यासाठी निविदा प्रक्रिया पूर्ण झाली असून, आता निश्चित केलेल्या ठिकाणी लाइट बसवण्याचे काम पुढे नेले जाणार आहे. विशेषतः रात्री पुरेसा प्रकाश नसलेल्या आणि नागरिकांना ये-जा करताना अडचणींचा सामना करावा लागणाऱ्या भागांना प्राधान्य दिले जाणार आहे.
दुर्गापूजेच्या पार्श्वभूमीवर या योजनेचे महत्त्व वाढले आहे. उत्सवादरम्यान भागलपूर शहरात रात्री उशिरापर्यंत नागरिकांची वर्दळ असते. विविध भागांत पूजा मंडप उभारले जातात आणि मोठ्या संख्येने भाविक रात्रीही रस्त्यावर येतात. त्यामुळे रस्ते आणि गल्लींमध्ये पुरेशी प्रकाशव्यवस्था असल्यास नागरिकांना ये-जा करण्यास सुविधा मिळण्याची अपेक्षा आहे. अंधार असलेल्या आणि संवेदनशील भागांना प्रथम प्रकाशमान करण्यावर नगर निगमच्या योजनेत विशेष भर देण्यात आला आहे.
नगर निगमने अशा ठिकाणांची ओळख पटवली आहे, जिथे स्ट्रीट लाइटची व्यवस्था कमकुवत आहे किंवा जुन्या लाइट खराब झाल्यामुळे रस्ते आणि आजूबाजूचा परिसर रात्री अंधारात राहतो. यामध्ये गल्ल्या-मोहल्ल्यांसह प्रमुख रस्ते, वर्दळीचे चौक आणि धार्मिक तसेच सार्वजनिक ठिकाणांचाही समावेश आहे. नवीन लाइट बसवल्यानंतर या ठिकाणी रात्रीच्या वेळी दृश्यमानता सुधारण्याची अपेक्षा आहे.
या संपूर्ण योजनेत सुरक्षेलाही महत्त्वाचा आधार मानण्यात आला आहे. विशेषतः महिला, ज्येष्ठ नागरिक आणि काम किंवा अन्य कारणांमुळे रात्री घराबाहेर पडणाऱ्या नागरिकांसाठी पुरेसा प्रकाश आवश्यक मानला जात आहे. अंधार असलेल्या ठिकाणी प्रथम लाइट बसवण्याचा उद्देश केवळ शहर प्रकाशमान करणे नसून रात्रीची वाहतूक आणि नागरिकांची ये-जा सुलभ करणे हाही आहे.
दुर्गापूजेच्या काळात शहरातील प्रमुख मार्गांवर सामान्य दिवसांच्या तुलनेत वर्दळ मोठ्या प्रमाणात वाढते. पूजा मंडपांपर्यंत पोहोचण्यासाठी नागरिक पायीही जातात, तर मोठ्या संख्येने दुचाकी आणि चारचाकी वाहनेही रस्त्यावर असतात. अनेक ठिकाणी रात्री उशिरापर्यंत गर्दी राहते. अशा परिस्थितीत प्रमुख मार्ग आणि आसपासच्या गल्लींमध्ये पुरेशी प्रकाशव्यवस्था असल्यास नागरिकांना रस्ता पाहणे सुलभ होईल आणि रात्रीची ये-जा अधिक सुलभ होऊ शकेल.
नगर निगमने कार्यकारी संस्थेला निर्धारित वेळेत काम पूर्ण करण्याचे निर्देश दिले आहेत. उपलब्ध अहवालानुसार, दुर्गापूजा सुरू होण्यापूर्वी निश्चित केलेल्या भागांमध्ये नवीन लाइट बसवण्याचे लक्ष्य आहे. महापौर डॉ. वसुंधरा लाल यांनी संबंधित अधिकारी आणि संस्थेला कामाच्या गुणवत्तेकडे लक्ष देण्यास तसेच निर्धारित वेळेचे पालन करण्याचे निर्देश दिले आहेत.
भागलपूरमध्ये स्ट्रीट लाइट बसवण्याची ही योजना अचानक सुरू झालेली नाही. शहरात मोठ्या प्रमाणावर नवीन स्ट्रीट लाइट बसवण्याची योजना गेल्या काही काळापासून प्रक्रियेत होती. 26 सप्टेंबरच्या अहवालानुसार, नगर निगमच्या योजनेत सुमारे 5,000 स्ट्रीट लाइट बसवण्याचे नियोजन आहे. निविदा मिळवलेल्या संस्थेकडून बँक गॅरंटी जमा करणे आणि नगर निगमसोबत कराराची प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर पहिल्या टप्प्यात 1,700 लाइट खरेदी करण्याचा आदेश जारी करण्यात आला होता. पुरवठ्यानंतर या लाइट प्रमुख मार्गांवर आणि विविध वॉर्डांमध्ये बसवण्याचे काम सुरू केले जाणार आहे.
यापूर्वीही शहरातील प्रकाशव्यवस्था सुधारण्यासाठी नगर निगम स्तरावर योजना आखल्या जात होत्या. काही प्रमुख चौकांवर सजावटीच्या आणि तिरंगा लाइट बसवण्याच्या योजनांनाही मंजुरी देण्यात आली होती. शहराची वाढती लोकसंख्या आणि सातत्याने वाढणारी वाहतूक लक्षात घेता रात्रीची प्रकाशव्यवस्था सुधारणे ही नगर निकायासाठी महत्त्वाची नागरी सुविधा ठरली आहे.
नवीन स्ट्रीट लाइट बसवल्यामुळे सध्या रात्री पुरेसा प्रकाश नसलेल्या मोहल्ले आणि रस्त्यांवरील नागरिकांना सर्वाधिक फायदा होण्याची अपेक्षा आहे. अनेक भागांत खराब लाइटमुळे नागरिकांना मोबाइलच्या प्रकाशावर किंवा दुकाने आणि घरांतून येणाऱ्या प्रकाशावर अवलंबून राहावे लागते. मुख्य रस्त्यापासून आत जाणाऱ्या गल्लींमध्ये ही समस्या अधिक जाणवते. नवीन लाइट बसवल्यानंतर या ठिकाणी रात्रीची परिस्थिती सुधारण्याची अपेक्षा आहे.
दुर्गापूजेच्या पार्श्वभूमीवर अधिक गर्दी होणाऱ्या ठिकाणांना निगमकडून प्राधान्य दिले जाणार आहे. प्रमुख पूजा स्थळे, धार्मिक स्थळे, सार्वजनिक ठिकाणे आणि वर्दळीच्या चौकांमध्ये प्रकाशव्यवस्था मजबूत केल्यास भाविकांनाही सुविधा मिळेल. रात्री पूजा मंडप पाहण्यासाठी बाहेर पडणाऱ्या कुटुंबांसाठी आसपासचा रस्ता स्पष्ट दिसणे महत्त्वाचे असते. विशेषतः मुले आणि ज्येष्ठ नागरिकांसोबत बाहेर पडणाऱ्या नागरिकांसाठी पुरेशी प्रकाशव्यवस्था उपयुक्त ठरू शकते.
शहरात पुरेशी स्ट्रीट लाइट असण्याचा परिणाम केवळ उत्सवादरम्यानच नव्हे तर संपूर्ण वर्षभर दिसू शकतो. रात्री बाजारातून परतणारे नागरिक, नोकरी किंवा व्यवसायाच्या कारणामुळे उशिरा घरी पोहोचणारे कर्मचारी, रुग्णालय किंवा रेल्वे स्थानकाकडे जाणारे प्रवासी आणि इतर नागरिकांना सुधारित प्रकाशव्यवस्थेचा लाभ मिळू शकतो. सार्वजनिक ठिकाणी प्रकाश असल्यास रात्रीच्या वेळी शहरातील सामान्य हालचालींनाही सुविधा मिळते.
नवीन लाइट बसवण्यासोबतच त्यांची नियमित देखभालही आवश्यक राहणार आहे. अनेक शहरांमध्ये नवीन लाइट बसवल्यानंतर काही काळाने बल्ब, वायरिंग किंवा अन्य उपकरणे खराब झाल्याच्या तक्रारी समोर येतात. त्यामुळे भागलपूरमध्येही नवीन व्यवस्था प्रभावी ठेवण्यासाठी खराब झालेल्या लाइटची वेळेवर दुरुस्ती आणि नियमित तपासणी आवश्यक राहील. ज्या ठिकाणी लाइट बसवले जात आहेत, त्या ठिकाणी दीर्घकाळ प्रकाशव्यवस्था कायम राहील, याची खात्री नगर निगमला करावी लागेल.
या योजनेचा महत्त्वाचा भाग म्हणजे अंधार असलेल्या आणि संवेदनशील ठिकाणांना प्रथम प्राधान्य देण्यात येत आहे. त्यामुळे मर्यादित वेळेत नागरिकांना सर्वाधिक अडचणींचा सामना करावा लागणाऱ्या भागांना कव्हर करता येईल. त्यानंतर इतर निश्चित केलेल्या ठिकाणीही लाइट बसवण्याची प्रक्रिया पुढे नेली जाईल. शहरातील सर्व प्रमुख भागांमध्ये प्रकाशव्यवस्था मजबूत करण्याचे लक्ष्य नगर निगमने ठेवले आहे.
भागलपूरसारख्या वेगाने विकसित होणाऱ्या शहरात रस्ते, नाले, वाहतूक आणि प्रकाशव्यवस्था यांसारख्या मूलभूत सुविधांचे महत्त्व वाढत आहे. शहरातील अनेक भागांत नवीन वसाहती विकसित झाल्या आहेत, तर जुन्या भागांतही लोकसंख्या आणि व्यवसाय वाढला आहे. यासोबतच रात्री प्रवास करणाऱ्या नागरिकांची संख्याही वाढली आहे. त्यामुळे पुरेशी स्ट्रीट लाइट आता केवळ सुविधा न राहता शहरी पायाभूत सुविधांचा महत्त्वाचा भाग बनली आहे.
दुर्गापूजेपूर्वी नवीन लाइट बसवण्याच्या प्रयत्नाकडे याच दृष्टिकोनातून पाहिले जात आहे. उत्सवादरम्यान मोठ्या संख्येने भाविक पूजा मंडप आणि धार्मिक स्थळांपर्यंत पोहोचतील. प्रमुख मार्ग आणि आसपासचा परिसर प्रकाशमान राहिल्यास नागरिकांना रात्री ये-जा करताना कमी अडचणींचा सामना करावा लागेल. तसेच अंधार असलेल्या ठिकाणांना प्राधान्य दिल्यामुळे खराब किंवा अपुऱ्या स्ट्रीट लाइटच्या समस्येला दीर्घकाळ सामोरे जाणाऱ्या भागांतील नागरिकांनाही सुविधा मिळण्याची अपेक्षा आहे.
नगर निगमने कामाच्या गुणवत्तेशी तडजोड होऊ नये, असेही स्पष्ट केले आहे. निर्धारित वेळेत काम पूर्ण करण्यासोबतच बसवल्या जाणाऱ्या लाइट मानकांनुसार असतील आणि योग्य पद्धतीने कार्य करतील, याची खात्री संस्थेला करावी लागेल. उत्सवापूर्वी घाईने काम पूर्ण करण्याऐवजी टिकाऊ व्यवस्था तयार करणेही आवश्यक राहणार आहे.
भागलपूर शहरातील नवीन स्ट्रीट लाइट बसवण्याची प्रक्रिया आता पुढील टप्प्यात पोहोचली आहे. निविदा प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर निश्चित केलेल्या भागांमध्ये लाइट बसवण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे. सुमारे 5,000 लाइटची व्यापक योजना आणि पहिल्या टप्प्यात 1,700 लाइट खरेदी करण्याचे आदेश यामुळे शहरातील प्रकाशव्यवस्थेत मोठ्या प्रमाणावर बदल करण्याची प्रक्रिया सुरू असल्याचे दिसून येते. दुर्गापूजेपूर्वी अंधार असलेल्या आणि संवेदनशील भागांना प्राधान्य दिल्यामुळे उत्सवादरम्यान रात्री बाहेर पडणाऱ्या भाविक आणि सामान्य नागरिकांना सुविधा मिळण्याची अपेक्षा आहे.
