ज्येष्ठ पौर्णिमेनिमित्त जमशेदपूरसह विविध जगन्नाथ मंदिरांमध्ये देव स्नान महोत्सव श्रद्धापूर्वक साजरा करण्यात आला. भगवान जगन्नाथ, बलभद्र आणि देवी सुभद्रा यांचा वैदिक मंत्रोच्चार, शंखनाद आणि हरिनाम संकीर्तनाच्या वातावरणात १०८ कलशांतील पवित्र जलाने महास्नान करण्यात आले. त्यानंतर भगवानांना ५६ प्रकारच्या नैवेद्याचा भोग अर्पण करण्यात आला. परंपरेनुसार आता महाप्रभू पुढील १५ दिवस अनवसर (एकांतवास) कालावधीत राहतील.
आषाढ महिन्यातील जागतिक प्रसिद्ध रथयात्रेपूर्वी आयोजित करण्यात येणारा देव स्नान महोत्सव सोमवारी जमशेदपूरमधील विविध जगन्नाथ मंदिरे आणि इस्कॉन केंद्रांमध्ये श्रद्धापूर्वक पार पडला. भगवान जगन्नाथ, त्यांचे ज्येष्ठ बंधू बलभद्र आणि भगिनी सुभद्रा यांचा १०८ कलशांतील पवित्र जलाने राजसी अभिषेक करण्यात आला. संपूर्ण विधीदरम्यान वैदिक मंत्रोच्चार, शंखनाद तसेच भजन-कीर्तनामुळे मंदिर परिसर भक्तिमय वातावरणाने भारावून गेला. मोठ्या संख्येने भाविकांनी उपस्थित राहून पूजा-अर्चना केली.
देव स्नान महोत्सवात भगवानांचा अभिषेक केवळ पाण्याने नव्हे, तर धार्मिक आणि आयुर्वेदिक महत्त्व असलेल्या विविध द्रव्यांनी करण्यात आला. अभिषेकासाठी गंगाजल, पंचामृत, चंदन, अश्वगंधा, नारळाचे पाणी आणि विविध फळांचे रस यांचा उपयोग करण्यात आला. धार्मिक मान्यतेनुसार या पवित्र आणि शीतल द्रव्यांनी अभिषेक केल्याने प्रकृती, आरोग्य आणि आध्यात्मिक ऊर्जेचा समन्वय साधला जातो.
महास्नानानंतर भगवान जगन्नाथांना परंपरेनुसार ५६ प्रकारच्या पदार्थांचा विशेष नैवेद्य अर्पण करण्यात आला. या वेळी मंदिरांमध्ये मोठ्या संख्येने भाविक उपस्थित राहून धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये सहभागी झाले.
देव स्नान महोत्सवानंतर भगवान जगन्नाथांशी संबंधित विशेष धार्मिक परंपरा म्हणून अनवसर कालावधी सुरू होतो. धार्मिक मान्यतेनुसार ज्येष्ठ पौर्णिमेला सलग महास्नान झाल्यानंतर भगवान अस्वस्थ होतात आणि त्यांना विश्रांतीची आवश्यकता असते. त्यामुळे भगवान जगन्नाथ, बलभद्र आणि सुभद्रा यांना मंदिरातील विशेष कक्षात १५ दिवस एकांतवासात ठेवले जाते.
या कालावधीत भाविकांना प्रत्यक्ष दर्शन होत नाही. मंदिर परंपरेनुसार भगवानांना औषधी काढा आणि विशेष उपचार अर्पण केले जातात. अनवसर समाप्त झाल्यानंतर महाप्रभू नवयौवन स्वरूपात भाविकांना दर्शन देतात. या परंपरेला नवयौवन दर्शन असे म्हटले जाते.
देव स्नान महोत्सवानंतर भगवान जगन्नाथांच्या जागतिक प्रसिद्ध रथयात्रेच्या तयारीलाही वेग आला आहे. अनवसर कालावधी पूर्ण झाल्यानंतर आषाढ शुक्ल द्वितीयेच्या दिवशी भगवान जगन्नाथ, बलभद्र आणि सुभद्रा भव्य रथांवर आरूढ होऊन नगरभ्रमणासाठी प्रस्थान करतील. धार्मिक मान्यतेनुसार या यात्रेदरम्यान महाप्रभू आपल्या मावशीच्या घरी असलेल्या गुंडिचा मंदिरात जातात.
जमशेदपूरमधील इस्कॉन मंदिर, खासमहल जगन्नाथ मंदिर, गांधी आश्रम, बेल्डीह कालीबाडी तसेच इतर प्रमुख मंदिरांमध्ये दिवसभर विशेष पूजा, कलशयात्रा, कीर्तन आणि धार्मिक विधींचे आयोजन करण्यात आले. मोठ्या संख्येने भाविकांनी दर्शन घेऊन सुख, समृद्धी आणि मंगलासाठी प्रार्थना केली.
