त्रिपुराचे राज्यपाल इंद्रसेना रेड्डी नल्लू यांनी शनिवारी ओल्ड अगरतला आरडी ब्लॉक आणि जिरानिया आरडी ब्लॉक येथे भेट देऊन त्रिपुरा रूरल लाइव्हलिहूड मिशन (TRLM) अंतर्गत कार्यरत स्वयं सहाय्यता गट (SHG) महिलांशी संवाद साधला. महिला सक्षमीकरण आणि ग्रामीण विकासाला चालना देण्याच्या उद्देशाने आयोजित या भेटीदरम्यान त्यांनी प्रगतिशील SHG सदस्यांच्या घरी जाऊन त्यांच्या जीवनमान आणि उपजीविकेच्या उपक्रमांची माहिती घेतली.
भेटीदरम्यान राज्यपालांनी SHG सदस्य आणि त्यांच्या कुटुंबीयांशी थेट संवाद साधला. महिलांच्या परिश्रम, समर्पण आणि उद्योजकतेचे कौतुक करत त्यांनी सांगितले की ग्रामीण भागातील महिला आत्मनिर्भरतेच्या दिशेने ठोस पावले उचलत आहेत. लहान व्यवसायांच्या माध्यमातून त्या आपल्या कुटुंबांची आर्थिक स्थिती सुधारत असून समाजात स्वतःची नवी ओळख निर्माण करत असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
राज्यपालांनी सांगितले की स्वयं सहाय्यता गटांचे मॉडेल ग्रामीण अर्थव्यवस्था बळकट करण्याचे प्रभावी माध्यम बनले आहे. महिलांच्या सहभागामुळे कुटुंबांचे उत्पन्न वाढले असून ग्रामीण समाजात सामाजिक बदलही दिसून येत असल्याचे त्यांनी म्हटले. राज्याच्या दीर्घकालीन विकासासाठी महिलांना उद्योजकतेसाठी प्रोत्साहित करणे आवश्यक असल्यावर त्यांनी भर दिला.
TRLM हा राज्यातील ग्रामीण महिलांना आत्मनिर्भर बनविण्यासाठी राबविण्यात येणारा कार्यक्रम असून त्याचा उद्देश महिलांना आर्थिक समावेशन, कौशल्य विकास आणि शाश्वत उपजीविकेच्या संधी उपलब्ध करून देणे हा आहे. या कार्यक्रमांतर्गत हजारो SHG स्थापन करण्यात आले असून त्यांद्वारे महिला शेती, हस्तकला, पशुपालन, शिवणकाम-भरतकाम आणि लघुउद्योगांच्या माध्यमातून उत्पन्न मिळवत आहेत.#
भेटीदरम्यान SHG महिलांच्या जीवनमानात सकारात्मक बदल झाल्याचे राज्यपालांनी पाहिले. अनेक महिला लघुउद्योग चालवत असून कुटुंबाच्या आर्थिक जबाबदाऱ्यांमध्ये योगदान देत आहेत. स्थानिक संसाधनांचा वापर करून स्वयंरोजगाराला चालना दिली जात असल्याने ग्रामीण अर्थव्यवस्थेलाही बळ मिळत असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
TRLM अंतर्गत महिलांना बँकिंग सेवा, कर्ज सुविधा आणि प्रशिक्षण कार्यक्रमांशी जोडले जात आहे. त्यामुळे त्यांना व्यवसाय सुरू करण्यास आणि विस्तार करण्यास मदत होत असल्याचे सांगण्यात आले. शासकीय योजनांचा लाभ थेट SHG पर्यंत पोहोचविण्याच्या प्रयत्नांमुळे ग्रामीण महिला आर्थिकदृष्ट्या अधिक सक्षम होत असल्याचेही नमूद करण्यात आले.
राज्यपाल इंद्रसेना रेड्डी नल्लू यांनी आपल्या संबोधनात आत्मनिर्भरताच विकासाचा खरा पाया असल्याचे सांगितले. महिला आर्थिकदृष्ट्या सक्षम झाल्यास संपूर्ण समाजाची प्रगती होते, असे त्यांनी म्हटले. SHG सदस्यांनी आपले प्रयत्न पुढेही सुरू ठेवून इतरांसाठी प्रेरणास्थान बनावे, असे आवाहन त्यांनी केले.
TRLM च्या उपक्रमांमुळे ग्रामीण भागात उद्योजकतेला प्रोत्साहन मिळाले असून महिला घरगुती कामांपुरत्या मर्यादित न राहता व्यावसायिक उपक्रमांमध्येही सक्रिय सहभाग घेत आहेत. त्यामुळे त्यांच्या आर्थिक स्थितीत सुधारणा झाली असून सामाजिक स्तरावरही त्यांची ओळख अधिक बळकट झाली आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, SHG मॉडेल हे केवळ आर्थिक विकासापुरते मर्यादित नसून सामाजिक परिवर्तनाचेही माध्यम बनत आहे. यामुळे महिलांचा आत्मविश्वास वाढला असून निर्णयप्रक्रियेत त्यांचा सहभाग अधिक वाढत असल्याचे ते मानतात.
