अमेरिका आणि इराण यांच्यातील तणाव वेगाने वाढला असून हवाई हल्ले आणि ड्रोन हल्ल्यांच्या दाव्यांदरम्यान बहरीनमधील अमेरिकन तळांवरही हल्ले झाल्याच्या बातम्या समोर आल्या आहेत. दोन्ही देशांनी एकमेकांविरुद्ध प्रत्युत्तरात्मक कारवाईचा इशारा दिला आहे.
पश्चिम आशियातील परिस्थिती पुन्हा एकदा तणावपूर्ण बनली असून अमेरिका आणि इराण यांच्यातील लष्करी संघर्ष तीव्र झाला आहे. अहवालांनुसार, या वादाची सुरुवात होर्मुझ सामुद्रधुनीजवळ झाली, जी जगातील सर्वात महत्त्वाच्या तेल वाहतूक मार्गांपैकी एक मानली जाते. या भागात अमेरिकन अपाचे हेलिकॉप्टर आणि इराणी ड्रोन हालचालींविषयी दोन्ही देशांमध्ये आरोप-प्रत्यारोप सुरू झाले.
अमेरिकन लष्कराच्या सेंट्रल कमांड (CENTCOM) ने दावा केला की त्यांच्या AH-64 अपाचे हेलिकॉप्टरचे इराणी कारवाईमुळे नुकसान झाले. त्यानंतर परिस्थिती अधिक चिघळली. दुसरीकडे, इराणने या घटनेबाबत वेगळे स्पष्टीकरण देत ती तांत्रिक धडक किंवा ड्रोनशी संबंधित अपघाताचा परिणाम असू शकते, असे म्हटले.
तणाव वाढल्यानंतर अमेरिकेने इराणवर हवाई हल्ले केल्याचे अमेरिकन लष्कराने सांगितले. त्यांच्या मते, ही कारवाई प्रत्युत्तरात्मक स्वरूपाची होती आणि अमेरिकन लष्करी तसेच व्यापारी जहाजांना धोका निर्माण करणाऱ्या ठिकाणांना लक्ष्य करण्यासाठी करण्यात आली.
अहवालांनुसार, अमेरिकन लढाऊ विमानांनी इराणच्या हवाई संरक्षण प्रणाली, ग्राउंड कंट्रोल केंद्रे आणि देखरेख रडार तळांवर अचूक हल्ले केले. ही कारवाई प्रामुख्याने होर्मुझ सामुद्रधुनी परिसरात केंद्रित होती, ज्याला जागतिक तेल पुरवठ्याच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचे धोरणात्मक स्थान मानले जाते.
माजी राष्ट्राध्यक्ष Donald Trump यांनी दावा केला की अमेरिकन हेलिकॉप्टरवरील हल्ला हा इराणच्या कारवाईचा भाग होता आणि अमेरिकेला त्याला प्रत्युत्तर देणे आवश्यक होते. त्यांनी येत्या काही दिवसांत अमेरिका आपली लष्करी भूमिका आणखी मजबूत करू शकते, असेही संकेत दिले.
इराणच्या रिव्होल्युशनरी गार्ड (IRGC) ने दावा केला की त्यांनी प्रत्युत्तरात्मक कारवाईत बहरीनमधील अमेरिकन लष्करी तळ आणि नौदलाच्या महत्त्वाच्या तळांवर ड्रोनद्वारे हल्ले केले.
इराणने एका अमेरिकन MQ-9 Reaper ड्रोनला पाडल्याचाही दावा केला आहे. मात्र, अमेरिकन लष्कराने या दाव्याला अद्याप अधिकृत दुजोरा दिलेला नाही. इराणच्या म्हणण्यानुसार, त्यांच्या प्रादेशिक तळांवर झालेल्या हल्ल्यांना उत्तर म्हणून ही कारवाई करण्यात आली.
इराणचे परराष्ट्र मंत्री अब्बास अराघची यांनी इशारा दिला की अमेरिकन हल्ले सुरू राहिल्यास इराण अधिक कठोर प्रत्युत्तर देईल. प्रादेशिक सार्वभौमत्वाचे उल्लंघन कोणत्याही परिस्थितीत स्वीकारले जाणार नाही, असेही त्यांनी म्हटले.
तणावाच्या पार्श्वभूमीवर बहरीनमध्ये एअर रेड सायरन वाजवण्यात आले आणि नागरिकांना सुरक्षित स्थळी जाण्याचा सल्ला देण्यात आला. इराणने बहरीनमध्ये तैनात अमेरिकन नौदलाच्या फिफ्थ फ्लीटला ड्रोनद्वारे लक्ष्य केल्याचा दावा केल्यानंतर हे पाऊल उचलण्यात आले.
बहरीनमधील अमेरिकन फिफ्थ फ्लीट ही पश्चिम आशियातील अमेरिकेची सर्वात महत्त्वाची सागरी लष्करी तैनाती मानली जाते. ती फारसच्या आखातासह आसपासच्या महत्त्वाच्या जलमार्गांवर देखरेख ठेवते. तथापि, अमेरिकेच्या संरक्षण विभागाने या हल्ल्यांची अद्याप पुष्टी केलेली नाही.
या संपूर्ण संघर्षात होर्मुझ सामुद्रधुनी केंद्रस्थानी राहिली आहे. हा जलमार्ग जगातील कच्च्या तेलाच्या वाहतुकीतील मोठा हिस्सा नियंत्रित करतो आणि येथे निर्माण होणारा कोणताही लष्करी तणाव जागतिक ऊर्जा बाजारावर थेट परिणाम करू शकतो.
अलीकडे कच्च्या तेलाच्या किंमतींमध्ये सुमारे 1 टक्क्यांची वाढ नोंदवली गेली आहे. ब्रेंट क्रूड आणि WTI या दोन्ही तेल निर्देशांकांमध्ये वाढ दिसून आली असून प्रादेशिक स्थैर्याबाबत गुंतवणूकदारांमध्ये चिंता असल्याचे त्यातून सूचित होते.
या घडामोडींमध्ये Israel ची भूमिकाही महत्त्वाची राहिली आहे. इस्रायली लष्कर प्रमुखांनी आवश्यक असल्यास इराणवर आणखी मोठे हल्ले केले जाऊ शकतात, असे म्हटले. अलीकडील कारवाई ही व्यापक लष्करी धोरणाची केवळ सुरुवात असल्याचे त्यांनी सांगितले.
दरम्यान, अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष JD Vance यांनी इराण चर्चेसाठी इच्छुक असल्याचे संकेत दिले असून भविष्यात राजनैतिक तोडग्याची शक्यता कायम असल्याचे म्हटले आहे.
Donald Trump यांनी एका राजकीय सभेत दावा केला की अमेरिका येत्या दोन आठवड्यांत इराणविरुद्ध “पूर्ण विजय” घोषित करू शकते. त्यांच्या या विधानामुळे आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील चर्चेला अधिक चालना मिळाली आहे.
तज्ज्ञांचे मत आहे की अशा प्रकारची विधाने जागतिक राजनैतिक वातावरणावर परिणाम करू शकतात आणि आधीच तणावपूर्ण असलेली परिस्थिती अधिक गुंतागुंतीची बनवू शकतात.
