કેન્દ્ર સરકારે IndiaAI Mission હેઠળ 20 સ્વદેશી AI મોડલની પસંદગી કરવાની જાહેરાત કરી છે. કેન્દ્રિય ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને માહિતી પ્રૌદ્યોગિકી મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે સંસદમાં જણાવ્યું કે આ મોડલને ટેકનિકલ, કમ્પ્યુટિંગ અને અન્ય જરૂરી સંસાધનોની સહાય આપવામાં આવશે. સરકારના જણાવ્યા મુજબ, આ પગલાથી દેશમાં AI સંશોધન, સ્ટાર્ટઅપ્સ અને રોજગારના નવા અવસરોને પ્રોત્સાહન મળશે.
પસંદ કરાયેલા 20 મોડલમાં 12 મોટા લેંગ્વેજ મોડલ (LLMs) અને 8 નાના લેંગ્વેજ મોડલ (SLMs) સામેલ છે. તેમાં Sarvam AI, BharatGen, Gnani.ai અને Avataar AI જેવા ભારતીય પ્રોજેક્ટ્સનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.
Sarvam AI છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં પોતાના ભારતીય AI મોડલને કારણે ચર્ચામાં રહ્યું છે અને તેની પ્રશંસા પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ પણ કરી છે. Gnani.ai ભારતીય ભાષાઓ માટે સ્પીચ-ટુ-સ્પીચ AI ટેકનોલોજી વિકસાવી રહ્યું છે. BharatGenનું ધ્યાન અનેક ભારતીય ભાષાઓને સમજવા અને તેમાં કાર્ય કરી શકે એવા ફાઉન્ડેશન મોડલ વિકસાવવા પર કેન્દ્રિત છે, જ્યારે Avataar AI વીડિયો જનરેશન ટેકનોલોજી પર કાર્ય કરી રહ્યું છે.
આ ઉપરાંત હેલ્થકેર, સ્થાનિક ભાષાઓ અને એજેન્ટિક AI જેવા ક્ષેત્રો માટે પણ અનેક વિશેષ મોડલ વિકસાવવામાં આવી રહ્યા છે, જેથી ભારતની જરૂરિયાતોને અનુરૂપ AI સોલ્યુશન્સ તૈયાર કરી શકાય.
સરકારના જણાવ્યા અનુસાર IndiaAI Mission સાત મુખ્ય સ્તંભો પર આધારિત છે. તેમાં AI મોડલ વિકાસ, એપ્લિકેશન નિર્માણ, ડેટાસેટ તૈયાર કરવું, સ્કિલ ડેવલપમેન્ટ, સસ્તી કમ્પ્યુટિંગ સુવિધા અને સંશોધનને પ્રોત્સાહન આપવાનો સમાવેશ થાય છે.
AI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને મજબૂત બનાવવા માટે સરકારે 15 કમ્પ્યુટ સર્વિસ પ્રોવાઇડર્સને મિશન સાથે જોડ્યા છે. અત્યાર સુધી 237 AI પ્રોજેક્ટ્સને મંજૂરી આપવામાં આવી છે અને 93 લાખ GPU કલાકોની પ્રોસેસિંગ ક્ષમતા ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી છે. આ સંસાધનો દેશભરના સ્ટાર્ટઅપ્સ, સંશોધકો અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ માટે ઉપલબ્ધ રહેશે, જેથી તેઓ મોટા પાયે AI મોડલ વિકસાવી શકે.
સરકારે વધુમાં જણાવ્યું કે અત્યાર સુધી 12 રાષ્ટ્રીય AI હેકાથોનનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. તેમાંથી 62 AI પ્રોટોટાઇપ તૈયાર થયા છે અને 20 AI આધારિત સોલ્યુશન્સ બજારમાં અમલમાં મૂકવામાં આવ્યા છે.
AI પ્રતિભા વિકાસ માટે 178 ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓના 686 વિદ્યાર્થીઓને ફેલોશિપ આપવામાં આવી છે. YUVA AI for ALL કાર્યક્રમ હેઠળ 26 લાખથી વધુ લોકોએ AI તાલીમ પૂર્ણ કરી છે. દેશમાં 27 India Data and AI Labs શરૂ થઈ ચૂકી છે, જ્યારે વધુ 188 નવી લેબ્સ સ્થાપિત કરવાની પ્રક્રિયા ચાલુ છે. ઉપરાંત રાજ્યો અને ઉદ્યોગોના સહયોગથી 58 AI સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સને પણ મંજૂરી આપવામાં આવી છે.
સરકારના જણાવ્યા મુજબ, આ પહેલોનો હેતુ ભારતને વૈશ્વિક AI ક્ષેત્રમાં સ્પર્ધાત્મક બનાવવો, સ્થાનિક નવાચારને પ્રોત્સાહન આપવું અને આવનારા વર્ષોમાં લાખો યુવાનો માટે નવી ટેકનોલોજી આધારિત નોકરીઓ તથા સ્ટાર્ટઅપ અવસરોનું નિર્માણ કરવું છે.
