જનગણના 2027ની તાલીમ પુસ્તિકામાં ઐતિહાસિક વર્ષોની ભૂલો સામે આવી
જનગણના 2027ની તૈયારીઓ વચ્ચે કર્મચારીઓને આપવામાં આવેલી તાલીમ પુસ્તિકામાં ઐતિહાસિક તથ્યોને લગતી ભૂલો સામે આવી છે. અહેવાલ મુજબ, પુસ્તિકામાં ભારતની સ્વતંત્રતાનું વર્ષ 1947ને બદલે 1942 નોંધવામાં આવ્યું છે. આ ઉપરાંત, પાકિસ્તાન સાથેના યુદ્ધ અને બાંગ્લાદેશની આઝાદીનાં વર્ષ પણ ખોટાં દર્શાવવામાં આવ્યાં છે. સરકારી સ્તરે પ્રકાશિત તાલીમ સામગ્રીમાં આવી ભૂલો સામે આવતાં દસ્તાવેજની ચકાસણી અને સંપાદન પ્રક્રિયા અંગે સવાલો ઊભા થયા છે.
જનગણના માટે તૈયાર કરવામાં આવેલી સૂચના પુસ્તિકામાં ભારતના ઇતિહાસ સાથે જોડાયેલી ત્રણ મુખ્ય ઘટનાઓનાં વર્ષોમાં ભૂલો જોવા મળી છે. તેમાં ભારતની સ્વતંત્રતાનું વર્ષ 1942 દર્શાવવામાં આવ્યું છે, જ્યારે ભારતને 15 ઓગસ્ટ 1947ના રોજ બ્રિટિશ શાસનમાંથી આઝાદી મળી હતી.
પુસ્તિકામાં ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધનું વર્ષ 1964 નોંધવામાં આવ્યું છે, જ્યારે બંને દેશો વચ્ચે યુદ્ધ 1965માં થયું હતું. એ જ રીતે, બાંગ્લાદેશની મુક્તિનું વર્ષ 1972 લખવામાં આવ્યું છે, જ્યારે બાંગ્લાદેશે 1971માં પાકિસ્તાનથી સ્વતંત્રતા મેળવી હતી.
જનગણના કર્મચારીઓને કામગીરીની પ્રક્રિયા સમજાવવા માટે તૈયાર કરવામાં આવેલી તાલીમ સામગ્રીમાં આ ભૂલો સામે આવી છે.
જનગણનાની પ્રક્રિયા સમજાવવા માટે 22 ઑક્ટોબર 2026થી તાલીમ શરૂ કરવામાં આવી છે. તેમાં અધિકારીઓ, કર્મચારીઓ અને શિક્ષકો ભાગ લઈ રહ્યા છે. તાલીમ દરમિયાન તેમને વસ્તી ગણતરી સંબંધિત નિયમો અને કામગીરીની પદ્ધતિઓ વિશે માહિતી આપવામાં આવી રહી છે.
આ હેતુથી પ્રકાશિત કરવામાં આવેલી સૂચના પુસ્તિકામાં તાલીમ સંબંધિત માહિતીના 171 પાનાં છે. તેમાં જનગણના દરમિયાન અનુસરવાની પ્રક્રિયા અને કર્મચારીઓ માટે જરૂરી માર્ગદર્શિકાઓનો સમાવેશ થાય છે.
અહેવાલ અનુસાર, તાલીમ સામગ્રી વાંચતી વખતે ઐતિહાસિક વર્ષોમાં થયેલી ભૂલો સામે આવતાં અનેક કર્મચારીઓ આશ્ચર્યચકિત થયા હતા. સત્તાવાર ઉપયોગ માટે તૈયાર કરવામાં આવેલા દસ્તાવેજમાં આવી ભૂલો કેવી રીતે રહી ગઈ તે અંગે સવાલો ઊભા થયા છે.
આ સૂચના પુસ્તિકા ભારત સરકારના ગૃહ મંત્રાલય હેઠળ કાર્યરત ભારતના મહારજિસ્ટ્રાર અને જનગણના કમિશનરની કચેરી, નવી દિલ્હી દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવી છે.
પુસ્તિકાના ત્રીજા પાનાં પર ભારતના મહારજિસ્ટ્રાર અને જનગણના કમિશનર મૃત્યુજય કુમાર નારાયણનો સંદેશ આપવામાં આવ્યો છે. તેમાં જનગણનાના હેતુ અને તેની સાથે જોડાયેલી કામગીરીની માહિતી સામેલ છે. આ સંદેશ પર 17 સપ્ટેમ્બર 2026ની તારીખ નોંધાયેલી છે.
દસ્તાવેજમાં કૉપિરાઇટ સંબંધિત સૂચનાઓ પણ આપવામાં આવી છે. તે મુજબ, કચેરીની પૂર્વ મંજૂરી વિના પુસ્તિકાના કોઈપણ ભાગની નકલ કરવા, તેને સંગ્રહિત કરવા અથવા કોઈપણ માધ્યમથી આગળ મોકલવા પર પ્રતિબંધ છે.
પુસ્તિકામાં જનગણનાનું મહત્ત્વ સમજાવતા સંદેશાઓ પણ આપવામાં આવ્યા છે. તેના પાછળના ભાગમાં ‘જનગણનાથી જનકલ્યાણ’નું સૂત્ર લખવામાં આવ્યું છે. જ્યારે દરેક પાનાંના નીચેના ભાગમાં ‘આપણી જનગણના, આપણો વિકાસ’નો સંદેશ દર્શાવવામાં આવ્યો છે.
આ સંદેશાઓ દ્વારા જનગણનાને દેશની વિકાસ યોજનાઓ સાથે જોડીને રજૂ કરવામાં આવી છે. જનગણનામાંથી મળતા આંકડા વસ્તીની સ્થિતિ સમજવામાં અને સરકારી યોજનાઓની જરૂરિયાત નક્કી કરવામાં મદદરૂપ થાય છે.
સરકારી માહિતી અનુસાર, જનગણના 2027 દેશની 16મી અને સ્વતંત્રતા પછીની આઠમી જનગણના હશે. આ પ્રક્રિયા જનગણના અધિનિયમ, 1948 હેઠળ હાથ ધરવામાં આવે છે.
જનગણના જેવા મોટા સરકારી અભિયાનમાં કર્મચારીઓને સાચી અને સ્પષ્ટ માહિતી મળવી જરૂરી છે. તાલીમ પુસ્તિકામાં ઐતિહાસિક ઘટનાઓનાં વર્ષ ખોટાં દર્શાવવામાં આવતાં સામગ્રી તૈયાર કરવાની અને તેની અંતિમ ચકાસણી કરવાની પ્રક્રિયા અંગે સવાલો ઊભા થયા છે.
જોકે, આ ભૂલોની જનગણનાના આંકડા અથવા સર્વેક્ષણ પ્રક્રિયા પર કોઈ સીધી અસર થઈ હોવાની પુષ્ટિ થઈ નથી. ઉપલબ્ધ અહેવાલમાં સંબંધિત કચેરીએ પુસ્તિકામાં સુધારા માટે કોઈ સૂચના જાહેર કરી છે કે નહીં તે પણ સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું નથી.
