મેરઠમાં શુક્રવારે યોજાયેલી ખેલાડી સંવાદ ગોષ્ઠીમાં રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘના સરસંઘચાલક મોહન ભાગવતે હિંદુ સમાજની એકતા, સામાજિક સમરસતા અને સંગઠનની આવશ્યકતા પર ભાર મૂક્યો. તેમણે જણાવ્યું કે “બંધુત્વની ભાવનાથી જ સમાજમાં રહેલા ભેદભાવ, અસમાનતા અને જાતિવાદનો અંત આવી શકે છે.” તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે સંઘનો હેતુ સત્તા પ્રાપ્ત કરવો નહીં, પરંતુ સમાજને સંગઠિત કરીને રાષ્ટ્રને મજબૂત બનાવવાનો છે.
મેરઠના શતાબ્દીનગર સ્થિત માધવકુંજ ખાતે આયોજિત ખેલાડી સંવાદ કાર્યક્રમમાં લગભગ 950 રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય ખેલાડીઓ સાથે સંવાદ કરતા ભાગવતે જણાવ્યું કે સંઘની 100 વર્ષની યાત્રાનો મૂળ હેતુ હિંદુ સમાજને સંગઠિત કરવાનો રહ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે સંઘ માત્ર પોતાનું નામ આગળ વધારવા માટે કાર્ય કરતો નથી, પરંતુ દેશનું નામ ઊંચું કરવાનું તેનું લક્ષ્ય છે.
તેમણે જણાવ્યું કે સમાજમાં જ્યારે જ્યારે એકતા ખંડિત થઈ છે ત્યારે ત્યારે રાષ્ટ્ર સંકટમાં પડ્યું છે. વિવિધ પૂજા પદ્ધતિઓ અને પરંપરાઓ હોવા છતાં ભારતીય સમાજની શક્તિ તેની એકતામાં રહેલી છે. ભાગવતના શબ્દોમાં, “હિંદુ કોઈ જાતિ નથી, પરંતુ એક સાંસ્કૃતિક વિશેષણ છે, જે આ ભૂમિની પરંપરાઓ અને મૂલ્યો સાથે જોડાયેલ છે.”
કાર્યક્રમ દરમિયાન જ્યારે યુનિવર્સિટી ગ્રાન્ટ્સ કમિશન (UGC) સંબંધિત પ્રશ્નો ઉઠ્યા ત્યારે સરસંઘચાલકે આ વિષય પર કોઈ ટિપ્પણી કરી નહીં. તેમણે પોતાનું ધ્યાન સામાજિક એકતા અને સંગઠનાત્મક કાર્યો પર કેન્દ્રિત રાખ્યું. ભાગવતે જણાવ્યું કે સંઘ કોઈ વર્ગ, સમુદાય અથવા સંસ્થા વિરુદ્ધ કાર્ય કરતો નથી. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે સંઘનો મૂળ હેતુ વ્યક્તિ નિર્માણ દ્વારા સમાજનું સંગઠન છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ, સ્વયંસેવકો આજે શિક્ષણ, રમતગમત, ઉદ્યોગ, સેવા અને સામાજિક કાર્ય સહિતના વિવિધ ક્ષેત્રોમાં સક્રિય છે.
તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે ભારત માત્ર એક ભૂગોળીય એકમ નથી, પરંતુ ભગવાન શ્રીરામ, શ્રીકૃષ્ણ, બુદ્ધ, મહાવીર, સ્વામી વિવેકાનંદ, સ્વામી દયાનંદ અને મહાત્મા ગાંધી જેવા મહાન વ્યક્તિત્વોની સાંસ્કૃતિક વારસાથી નિર્મિત રાષ્ટ્ર છે. ભારતની ઓળખ તેની સનાતન સંસ્કૃતિ, ધાર્મિક ભાવના અને સત્યના આદર્શોથી થાય છે.
સંઘ સાથે જોડાવા ઇચ્છુક લોકો માટે ભાગવતે પાંચ સૂચનો આપ્યા. તેમણે જણાવ્યું કે સંઘને સમજવા માટે તેના કાર્યક્રમોમાં ભાગ લઈ કોઈ જવાબદારી નિભાવવી જોઈએ. સંઘ સાથે જોડાયેલા અનુસંગિક સંગઠનો મારફતે સમાજસેવામાં જોડાવું જોઈએ. સંઘના કાર્યક્રમોમાં કોઈપણ સ્વરૂપે સહયોગ આપવો પણ સહભાગિતાનું માધ્યમ છે. પોતાના વ્યવસાય અથવા કાર્ય સાથે સંઘના સ્વયંસેવકો અને પ્રવૃત્તિઓ સાથે સંવાદ જાળવવો જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે નિસ્વાર્થ ભાવથી દેશહિતમાં પ્રમાણિકતા અને સમર્પણ સાથે કાર્ય કરવું જ સ્વયંસેવકની ભાવના છે, ભલે કોઈ ઔપચારિક રીતે સંઘ સાથે જોડાયેલ હોય કે નહીં.
ભાગવતે જણાવ્યું કે જો કોઈ વ્યક્તિ નિસ્વાર્થ ભાવથી દેશ માટે કાર્ય કરે છે તો સંઘ તેને સ્વયંસેવક માને છે. સંવાદ કાર્યક્રમ દરમિયાન ખેલાડીઓએ સંગઠનની ભૂમિકા, સમાજમાં સમરસતા અને યુવા શક્તિના યોગદાન જેવા વિષયો પર પ્રશ્નો પૂછ્યા. ભાગવતે જણાવ્યું કે માત્ર રમતગમત અથવા રાજકીય દૃષ્ટિકોણથી સંઘને સમજી શકાય નહીં અને તેની કાર્યપ્રણાલી સમજવા માટે તેના અંદર આવી અનુભવવું જરૂરી છે.
