રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ પુતિન ભારતની બે દિવસીય મુલાકાતે આવ્યા છે. તેઓ PM મોદીને ખાનગી રાત્રિભોજનમાં મળશે અને શુક્રવારે બિઝનેસ ફોરમ અને સમિટ મીટિંગમાં ભાગ લેશે, જ્યાં સંરક્ષણ, ઊર્જા અને વેપાર પર મહત્ત્વપૂર્ણ ચર્ચા થશે.
પુતિનની ભારત મુલાકાત: રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન આજે ભારતની બે દિવસીય યાત્રા પર પહોંચી રહ્યા છે. આ પ્રવાસ વૈશ્વિક પરિસ્થિતિઓ, અમેરિકા અને રશિયા વચ્ચે વધતા તણાવ તથા ભારતની વિદેશ નીતિના બદલાતા સમીકરણો વચ્ચે ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે. પોતાની આ યાત્રામાં પુતિન સંરક્ષણ સહયોગ, વેપાર, ઊર્જા સુરક્ષા અને યુક્રેન સંઘર્ષને લઈને ભારત સાથે વિસ્તૃત ચર્ચા કરશે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી ગુરુવારે રાત્રે તેમના સન્માનમાં એક વિશેષ ખાનગી રાત્રિભોજનનું આયોજન કરશે. આ ઉપરાંત શુક્રવારે બંને નેતાઓ ઇન્ડિયા-રશિયા બિઝનેસ ફોરમને સંબોધિત કરશે. આ કાર્યક્રમો અને બેઠકોના કારણે વિશ્વની નજર આ યાત્રા પર ટકેલી છે.
ભારત પહોંચશે 28 કલાકના ખાસ પ્રવાસે
રશિયન રાષ્ટ્રપતિ લગભગ 28 કલાક ભારતમાં રહેશે. મર્યાદિત પરંતુ અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ કાર્યક્રમોથી ભરપૂર આ યાત્રા ભારત-રશિયા ભાગીદારીની દિશા નક્કી કરનારી માનવામાં આવી રહી છે. આ દરમિયાન અનેક વ્યૂહાત્મક અને આર્થિક કરારો પર ચર્ચા થવાની અપેક્ષા છે. રશિયાના રાષ્ટ્રપતિનો આ પ્રવાસ એવા સમયે થઈ રહ્યો છે જ્યારે અમેરિકાએ ભારતથી આયાત કરાયેલા ઘણા ઉત્પાદનો પર 50 ટકા સુધી ટેરિફ લાદ્યો છે અને રશિયાથી આવતા ક્રૂડ ઓઇલ પર પણ નવી લેવી લાગુ કરવામાં આવી છે.
PM મોદી દ્વારા આયોજિત વિશેષ ખાનગી રાત્રિભોજન
ગુરુવારે રાત્રે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી પોતાના સત્તાવાર નિવાસસ્થાને રાષ્ટ્રપતિ પુતિન માટે પ્રાઇવેટ ડિનર હોસ્ટ કરશે. માનવામાં આવે છે કે આ બેઠક અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ રહેશે, કારણ કે જુલાઈ 2024માં પુતિને મોસ્કોની બહાર પોતાના સત્તાવાર નિવાસસ્થાન નોવો-ઓગારયોવોમાં PM મોદી સાથે લગભગ ચાર કલાક ખાનગી વાતચીત કરી હતી. તે જ પ્રકારની ગોપનીય અને મહત્ત્વપૂર્ણ વાતચીત ભારતમાં થવાની અપેક્ષા રાખવામાં આવી રહી છે.
શુક્રવારે અનેક મુખ્ય કાર્યક્રમોમાં ભાગ લેશે પુતિન
રાષ્ટ્રપતિ પુતિન શુક્રવારે સવારે રાજઘાટ જઈને મહાત્મા ગાંધીને શ્રદ્ધાંજલિ આપશે. ત્યારબાદ તેઓ ઇન્ડિયા-રશિયા બિઝનેસ ફોરમમાં ભાગ લેશે, જ્યાં બંને દેશ વેપાર વિસ્તરણ, રોકાણ, તકનીકી સહયોગ અને ઊર્જા ક્ષેત્રમાં ભાગીદારી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. આ સાથે જ PM મોદી અને રાષ્ટ્રપતિ પુતિન 23મી ભારત-રશિયા સમિટ મીટિંગ દરમિયાન સંરક્ષણ સંબંધો, નાના મોડ્યુલર રિએક્ટર્સ (SMR), વેપાર સંતુલન અને પરસ્પર સહયોગ અંગે મહત્ત્વપૂર્ણ ચર્ચા કરશે.
પુતિનની યાત્રા શા માટે ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે
આ યાત્રા એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે યુક્રેન યુદ્ધને લઈને અમેરિકા અને રશિયા વચ્ચેનો સંઘર્ષ ચરમસીમા પર છે. તાજેતરમાં જ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું હતું કે પુતિન યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા માંગે છે. આ નિવેદન પછી ભારતની ભૂમિકા વધુ મહત્ત્વપૂર્ણ બની જાય છે, કારણ કે ભારતે સતત સ્પષ્ટ કર્યું છે કે કોઈપણ સંઘર્ષનો ઉકેલ વાતચીત અને રાજદ્વારી રીતે જ શક્ય છે. આ જ કારણોસર આ પ્રવાસમાં યુક્રેન મુદ્દે પણ મહત્ત્વપૂર્ણ વાતચીત થવાની અપેક્ષા છે.
અમેરિકા સાથે તણાવમાં ભારત-રશિયા સમીકરણ
અમેરિકી ટેરિફ અને રશિયાથી ભારતના ક્રૂડ ઓઇલ આયાત પરની સખ્તાઈના કારણે ભારત-અમેરિકા સંબંધોમાં તણાવ વધ્યો છે. 50 ટકા ઇમ્પોર્ટ ડ્યૂટી અને રશિયન તેલ પર 25 ટકા લેવીએ ભારતીય ઊર્જા ક્ષેત્ર પર દબાણ વધાર્યું છે. આ પરિસ્થિતિઓ વચ્ચે રશિયાના રાષ્ટ્રપતિનું ભારત આગમન અનેક અર્થમાં વ્યૂહાત્મક સંકેત આપે છે. માનવામાં આવે છે કે સમિટમાં ભારત-રશિયા તેલ વેપાર પર અમેરિકી નિર્ણયોની અસર પર પણ ચર્ચા થશે.
પુતિનનો સંપૂર્ણ પ્રવાસ કાર્યક્રમ
રાષ્ટ્રપતિ પુતિનનો વિસ્તૃત શેડ્યૂલ આ મુજબ છે.
• ગુરુવારે સાંજે 4.30 વાગ્યે પુતિન દિલ્હી પહોંચશે.
• તેમનું વિશેષ વિમાન દિલ્હી એરપોર્ટના હાઈ-સિક્યોરિટી વિસ્તારમાં લેન્ડ કરશે.
• ગુરુવારે રાત્રે PM મોદી પોતાના નિવાસસ્થાને તેમના માટે ખાનગી રાત્રિભોજનનું આયોજન કરશે.
• શુક્રવારે સવારે પુતિન રાજઘાટ જઈને મહાત્મા ગાંધીને શ્રદ્ધાંજલિ આપશે.
• ત્યારબાદ તેઓ ઇન્ડિયા-રશિયા બિઝનેસ ફોરમમાં ભાગ લેશે અને કાર્યક્રમને સંબોધિત કરશે.
• શુક્રવારે પુતિન રશિયન સરકારી બ્રોડકાસ્ટરની નવી ઇન્ડિયા ચેનલનું લોન્ચિંગ પણ કરશે.
• પછી રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુ દ્વારા આયોજિત સરકારી ભોજનમાં ભાગ લેશે.
• સમિટ મીટિંગ દરમિયાન PM મોદી હૈદરાબાદ હાઉસમાં પુતિન અને તેમના પ્રતિનિધિમંડળ માટે વર્કિંગ લંચ હોસ્ટ કરશે.
• શુક્રવારે રાત્રે લગભગ 9.30 વાગ્યે રાષ્ટ્રપતિ પુતિનની ભારતથી વાપસીની અપેક્ષા છે.
રશિયાએ સ્પષ્ટ કર્યું—ભારતને તેલ સપ્લાય ચાલુ રહેશે
મોસ્કો તરફથી સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે પશ્ચિમી દેશોના પ્રતિબંધો અને અમેરિકી ટેરિફ છતાં રશિયા ભારતને તેલ સપ્લાય ચાલુ રાખશે. ક્રેમલિનના પ્રવક્તા દિમિત્રી પેસકોવે જણાવ્યું હતું કે થોડા સમય માટે પુરવઠામાં હળવો ઘટાડો થઈ શકે છે, પરંતુ રશિયા સપ્લાય સ્થિર કરવા માટે પગલાં લઈ રહ્યું છે. તેમણે એમ પણ જણાવ્યું કે સમિટ દરમિયાન પુતિન ભારતને યુક્રેન અંગે અમેરિકાની નવી પહેલ વિશે માહિતગાર કરશે.
શું છે ઇન્ડિયા-રશિયા બિઝનેસ ફોરમ
ભારત અને રશિયા વચ્ચે એક વિશેષ વાર્ષિક તંત્ર છે જેના હેઠળ બંને દેશોના ટોચના નેતાઓ દર વર્ષે સમિટ મીટિંગ કરે છે. છેલ્લા 22 વર્ષમાં ભારત અને રશિયામાં વારાફરતી 22 સમિટનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. ગયા વર્ષે PM મોદી મોસ્કો ગયા હતા અને તે પહેલા 2021માં પુતિન નવી દિલ્હી આવ્યા હતા.
