આજે રાજ્યસભાની 37 બેઠકો માટે ચૂંટણી પ્રક્રિયા શરૂ થઈ છે. મતદાન સવારે શરૂ થયું છે અને સાંજે ચાર વાગ્યા સુધી ચાલુ રહેશે. મતદાન પૂર્ણ થયા બાદ તરત જ મતગણતરી પણ કરવામાં આવશે. મહારાષ્ટ્ર, ઓડિશા, તમિલનાડુ, પશ્ચિમ બંગાળ, આસામ, બિહાર, છત્તીસગઢ, હરિયાણા, હિમાચલ પ્રદેશ અને તેલંગાણા સહિત કુલ 10 રાજ્યોની બેઠકો આ ચૂંટણીમાં સામેલ છે.
રાજ્યસભા ચૂંટણીનું પરિણામ આજે જ જાહેર થવાનું છે. આ ચૂંટણી ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP)ના નેતૃત્વ હેઠળના રાષ્ટ્રીય લોકતંત્રિક ગઠબંધન (NDA) અને વિરોધ પક્ષો માટે મહત્વપૂર્ણ ગણાઈ રહી છે. એનડીએ માટે ઉચ્ચ સદનમાં પોતાના 130થી વધુ બેઠકોના આંકડા (મનોનિત સભ્યો સહિત)ને વધુ મજબૂત કરવાની તક છે. બીજી તરફ વિરોધ પક્ષો માટે આ ચૂંટણી પડકારરૂપ માનવામાં આવી રહી છે, કારણ કે તેમના કેટલાક મજબૂત ગઢોમાં બેઠકો ગુમાવવાનો જોખમ છે.
રાજ્યસભા લોકસભાથી અલગ છે. લોકસભાનો કાર્યકાળ પાંચ વર્ષનો હોય છે અને તેને ભંગ કરી શકાય છે. જ્યારે રાજ્યસભા એક સ્થાયી સદન છે અને તે ક્યારેય ભંગ થતું નથી. રાજ્યસભાના દરેક સભ્યનો કાર્યકાળ છ વર્ષનો હોય છે, પરંતુ તમામ સભ્યોનો કાર્યકાળ એક સાથે પૂર્ણ થતો નથી.
દર બે વર્ષે રાજ્યસભાના એક તૃતીયાંશ સભ્યો નિવૃત્ત થાય છે. તેમના કાર્યકાળ પૂર્ણ થયા પછી ખાલી પડેલી બેઠકો માટે ચૂંટણી યોજવામાં આવે છે. આ વ્યવસ્થાનો ઉદ્દેશ સદનમાં અનુભવી સભ્યોની સતત હાજરી જાળવી રાખવાનો અને સંસદીય કાર્ય સતત ચાલતું રહે તે સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. આ પ્રક્રિયા રાજ્યસભાને સ્થિર અને કાર્યક્ષમ બનાવવા માટે સહાયક માનવામાં આવે છે.
રાજ્યસભા ચૂંટણીમાં અલગ-અલગ રાજ્યોમાં વિધાનસભાની સ્થિતિ અને રાજકીય સમીકરણ મહત્વ ધરાવે છે. મહારાષ્ટ્રમાં ભારતીય જનતા પાર્ટી અને તેની સહયોગી પાર્ટીઓનો પ્રભાવ છે, જેના કારણે ત્યાં એનડીએ ઉમેદવારોને આગળ રહેવાની શક્યતા દર્શાવવામાં આવી રહી છે.
તમિલનાડુમાં DMKના નેતૃત્વ હેઠળનું ગઠબંધન મજબૂત સ્થિતિમાં છે, તેથી ત્યાં તેમના ઉમેદવારોના વિજયની શક્યતા વધુ માનવામાં આવી રહી છે. પશ્ચિમ બંગાળમાં મમતા બેનર્જીની પાર્ટી TMCને વિધાનસભામાં બહુમતી છે, જેના કારણે રાજ્યસભા ચૂંટણીમાં TMCને લાભ મળવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
બિહારમાં ચૂંટણી સ્પર્ધા કઠિન રહેવાની શક્યતા દર્શાવવામાં આવી રહી છે, જ્યાં એનડીએ અને મહાગઠબંધન વચ્ચે મુકાબલો જોવા મળી શકે છે. આ વખતે AIMIMએ RJDના ઉમેદવારને સમર્થન આપવાની જાહેરાત કરી છે. AIMIMના નેતા અખ્તરુલ ઈમાનએ જણાવ્યું કે તેમની પાર્ટી RJDને સમર્થન આપશે, જેના કારણે મહાગઠબંધનને લાભ મળી શકે છે.
રાજ્યસભા ચૂંટણીનું મહત્વ માત્ર રાજ્યો પૂરતું મર્યાદિત નથી. આ ચૂંટણી રાષ્ટ્રીય રાજકીય સમીકરણોને પણ પ્રભાવિત કરે છે. એનડીએ માટે આ તક છે કે ઉચ્ચ સદનમાં પોતાના બહુમતને વધુ મજબૂત કરે. બહુમત વધવાથી સંસદમાં નીતિઓ અને કાયદાઓ પસાર કરવાની પ્રક્રિયા સરળ બની શકે છે.
વિરોધ પક્ષો માટે પોતાના મજબૂત ગઢોને જાળવી રાખવા સાથે નવા રાજ્યોમાં બેઠકો જીતવાનો પ્રયાસ મહત્વનો રહેશે. જો કેટલાક રાજ્યોમાં બેઠકો ગુમાય છે, તો ઉચ્ચ સદનમાં તેમનો પ્રભાવ ઘટી શકે છે.
રાજ્યસભા ચૂંટણીમાં મતદાન પ્રક્રિયા સુરક્ષિત અને પારદર્શી હોવાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. મતદાન માટે ઇલેક્ટ્રોનિક વોટિંગ મશીન (EVM)નો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. મતદારો પોતાના વિધાનસભા ક્ષેત્ર મુજબ નિર્ધારિત મતદાન કેન્દ્ર પર જઈને મત આપે છે. મતદાન દરમિયાન સુરક્ષા અને ગોપનીયતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે જરૂરી તમામ પગલાં લેવામાં આવે છે.
મતદાનનો સમય સવારે શરૂ થઈ સાંજે ચાર વાગ્યા સુધી નક્કી કરવામાં આવ્યો છે અને મતગણતરી પણ તે જ દિવસે સાંજે પૂર્ણ કરવામાં આવશે. પરિણામ જાહેર થયા પછી રાજકીય પક્ષો આગળની રાજકીય વ્યૂહરચના નક્કી કરશે.
