પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભામાં વર્ષ 2024ની નિયંત્રક અને મહાલેખા પરીક્ષક (CAG)ની ઓડિટ રિપોર્ટ રજૂ થયા બાદ રાજ્યની કોવિડ-19 તૈયારી અને મહામારી દરમિયાન ઉપલબ્ધ કરાયેલા આરોગ્ય સંસાધનોના ઉપયોગ અંગે નવા પ્રશ્નો ઉભા થયા છે. રિપોર્ટ અનુસાર, પ્રધાનમંત્રી કેર્સ (PM CARES) ફંડ અને કોર્પોરેટ સોશિયલ રિસ્પોન્સિબિલિટી (CSR) હેઠળ સ્થાપિત કરાયેલા અનેક પીએસએ (Pressure Swing Adsorption) ઓક્સિજન ઉત્પાદન પ્લાન્ટ અથવા તો શરૂ કરવામાં આવ્યા નહોતા અથવા પછીથી બંધ હાલતમાં જોવા મળ્યા હતા.
રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે અનેક હોસ્પિટલોમાં વેન્ટિલેટર અને ઓક્સિજન કન્સન્ટ્રેટરનો પણ અસરકારક ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો નહોતો. ઓડિટ દરમિયાન મહામારી દરમિયાન આરોગ્ય માળખું મજબૂત બનાવવા માટે ઉપલબ્ધ કરાયેલા સંસાધનો અને નાણાકીય સહાયના ઉપયોગની સમીક્ષા કરવામાં આવી હતી. ઓડિટમાં અનેક વહીવટી અને સંચાલન સંબંધિત ખામીઓનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.
વર્ષ 2024ની CAG રિપોર્ટ પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભામાં રજૂ કરવામાં આવી હતી, જેમાં કોવિડ-19 વ્યવસ્થાપન, જાહેર આરોગ્ય સેવાઓ અને કેન્દ્ર તરફથી પ્રાપ્ત થયેલા સંસાધનોના ઉપયોગ અંગે વિગતવાર ઓડિટ સામેલ છે. રિપોર્ટ અનુસાર મહામારી દરમિયાન આરોગ્ય સુવિધાઓને મજબૂત બનાવવા માટે ઉપલબ્ધ કરાયેલા અનેક સંસાધનોનો અપેક્ષિત સ્તરે ઉપયોગ થઈ શક્યો નહોતો. રિપોર્ટ જાહેર થયા બાદ વિપક્ષે રાજ્ય સરકારની કામગીરી અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા છે, જ્યારે રાજ્ય સરકાર તરફથી વિગતવાર સત્તાવાર પ્રતિસાદની રાહ જોવામાં આવી રહી છે.
ઓડિટ રિપોર્ટ અનુસાર રાજ્યને PM CARES ફંડ અને CSR મારફતે કુલ 75 પીએસએ ઓક્સિજન ઉત્પાદન પ્લાન્ટ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવ્યા હતા. ડિસેમ્બર 2023 સુધી તેમાંના માત્ર 32 પ્લાન્ટ કાર્યરત હોવાનું જાણવા મળ્યું. બાકીના 43 પ્લાન્ટ સ્થાપના બાદ શરૂ કરવામાં આવ્યા નહોતા અથવા તકનીકી કારણો અને જાળવણી સંબંધિત સમસ્યાઓને કારણે બંધ રહ્યા હતા. CAGએ જણાવ્યું છે કે મહામારી દરમિયાન ઓક્સિજન ઉપલબ્ધતા વધારવાના હેતુથી સ્થાપિત કરાયેલા આ પ્લાન્ટનો આરોગ્ય પ્રણાલીને સંપૂર્ણ લાભ મળી શક્યો નહોતો.
રિપોર્ટમાં ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે કે રાજ્યની બે સરકારી હોસ્પિટલોમાં PM CARES હેઠળ ઉપલબ્ધ કરાયેલા વેન્ટિલેટર અને ઓક્સિજન કન્સન્ટ્રેટરનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો નહોતો. ઓડિટ અનુસાર મહામારી જેવી આપત્તિની સ્થિતિમાં ઉપલબ્ધ કરાયેલા મહત્વપૂર્ણ તબીબી ઉપકરણોના અસરકારક ઉપયોગની ખાતરી થઈ શકી નહોતી. રિપોર્ટમાં આરોગ્ય સેવાઓની તૈયારી અને સંસાધન વ્યવસ્થાપન સંબંધિત મુદ્દાઓનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.
CAG રિપોર્ટ અનુસાર કોવિડ-19 સામે લડવા માટે ફાળવાયેલી નાણાકીય સહાયનો પણ સંપૂર્ણ ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો નહોતો. રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે ઇમરજન્સી કોવિડ રિસ્પોન્સ પેકેજ (ECRP)-2 હેઠળ ફાળવાયેલી કુલ રકમમાંથી આશરે 65 ટકા, એટલે કે 659.28 કરોડ રૂપિયા, માર્ચ 2022 સુધી ખર્ચવામાં આવ્યા નહોતા. ઉપરાંત કોવિડ વ્યવસ્થાપન માટે રાજ્યને ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવેલી 462.05 કરોડ રૂપિયાની રાજ્ય કોવિડ સંયુક્ત નિધિનો પણ નિર્ધારિત સમયગાળા દરમિયાન ઉપયોગ થઈ શક્યો નહોતો. રિપોર્ટમાં આરોગ્ય ક્ષેત્ર માટે ઉપલબ્ધ કરાયેલા નાણાકીય સંસાધનોના ઉપયોગમાં વિલંબ અને વહીવટી ખામીઓનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.
ઓડિટ રિપોર્ટ અનુસાર કેન્દ્ર સરકારે કોવિડ-19 મહામારી દરમિયાન PM CARES ફંડ મારફતે રાજ્યોને વેન્ટિલેટર, ઓક્સિજન કન્સન્ટ્રેટર અને પીએસએ ઓક્સિજન ઉત્પાદન પ્લાન્ટ ઉપલબ્ધ કરાવ્યા હતા. તેનો હેતુ હોસ્પિટલોમાં ઓક્સિજન પુરવઠો મજબૂત બનાવવાનો અને ગંભીર દર્દીઓની સારવાર ક્ષમતા વધારવાનો હતો. જોકે રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે પશ્ચિમ બંગાળમાં આ સંસાધનોનો સંપૂર્ણ અને અસરકારક ઉપયોગ સુનિશ્ચિત થઈ શક્યો નહોતો. રિપોર્ટમાં મહામારી દરમિયાન આરોગ્ય સંસાધનોના સંચાલન અને દેખરેખ સંબંધિત મુદ્દાઓનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.
રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે અનેક પ્રોજેક્ટોના અમલીકરણ અને ઉપકરણોના સંચાલનમાં દેખરેખનો અભાવ જોવા મળ્યો હતો. સમયસર જાળવણી, તકનીકી સહાય અને સંચાલન સંબંધિત વ્યવસ્થાઓ પૂરતી ન હોવાથી અનેક સંસાધનો નિષ્ક્રિય રહ્યા હતા.
રિપોર્ટ જાહેર થયા બાદ પશ્ચિમ બંગાળમાં આ મુદ્દે રાજકીય ચર્ચા તેજ બની છે. વિપક્ષે રિપોર્ટનો ઉલ્લેખ કરીને કોવિડ વ્યવસ્થાપનમાં કથિત બેદરકારી અને સંસાધનોના ઉપયોગ અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા છે. રાજ્ય સરકાર તરફથી રિપોર્ટના નિષ્કર્ષો અંગે સત્તાવાર પ્રતિસાદની રાહ જોવામાં આવી રહી છે. આ મુદ્દે ભવિષ્યમાં વિધાનસભા અને અન્ય મંચો પર વિસ્તૃત ચર્ચા થવાની સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
