तिराना येथे अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांचे जावई आणि गुंतवणूकदार जॅरेड कुशनर यांच्याशी संबंधित लक्झरी रिसॉर्ट प्रकल्पाविरोधात हजारो लोकांनी आंदोलन केले. पर्यावरणीय परिणाम आणि प्रकल्प मंजुरी प्रक्रियेतील पारदर्शकतेच्या अभावाबाबत चिंता व्यक्त करत आंदोलक रस्त्यावर उतरले, तर सरकारने प्रकल्प नियोजित आराखड्यानुसार पुढे नेण्याची भूमिका कायम ठेवली आहे.
सुमारे 55 हजार कोटी रुपये (अंदाजे 6.5 अब्ज डॉलर) खर्चाच्या या प्रकल्पामुळे राजकीय आणि पर्यावरणीय वाद निर्माण झाला आहे. आंदोलकांनी सरकारच्या गुंतवणूक धोरणांवर टीका करत पारदर्शकतेच्या अभावाचा आरोप केला.
प्रस्तावित रिसॉर्ट संरक्षित किनारी क्षेत्राजवळ उभारण्यात येणार असून हे क्षेत्र जैवविविधतेच्या दृष्टीने संवेदनशील मानले जाते. येथे फ्लेमिंगो पक्षी, समुद्री कासव आणि सील यांसारख्या दुर्मिळ व संरक्षित प्रजातींचे अधिवास आहेत.
पर्यावरण कार्यकर्त्यांच्या मते, अशा प्रकारच्या मोठ्या बांधकाम प्रकल्पामुळे नैसर्गिक समतोलावर परिणाम होऊ शकतो. प्रकल्प थांबवला नाही तर किनारी परिसंस्थेला कायमस्वरूपी हानी पोहोचू शकते, असा इशारा आंदोलकांनी दिला आहे.
तिराना येथील आंदोलनादरम्यान “अल्बानिया विक्रीसाठी नाही” आणि “आमच्या किनाऱ्यांचे संरक्षण करा” अशा घोषणा देण्यात आल्या. आंदोलकांनी सरकार परदेशी गुंतवणूकदारांच्या दबावाखाली काम करत असल्याचा आरोप केला.
प्रकल्प मंजुरी प्रक्रियेत पारदर्शकता राखली गेली नाही आणि स्थानिक समुदायांच्या मतांकडे दुर्लक्ष करण्यात आले, असेही अनेक आंदोलकांनी म्हटले.
अल्बानियातील अनेक पर्यावरणीय गट आणि विरोधी राजकीय पक्षांनी या प्रकल्पावर प्रश्न उपस्थित केले आहेत. त्यांच्या मते, एवढ्या मोठ्या बांधकामासाठी करण्यात आलेले पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन (EIA) सार्वजनिक केले जाणे आवश्यक होते, मात्र तसे करण्यात आले नाही.
काही संस्थांनी या प्रकल्पामुळे देशाच्या दीर्घकालीन पर्यावरणीय सुरक्षेला आणि पर्यटनाधारित अर्थव्यवस्थेला धोका निर्माण होऊ शकतो, असा दावा केला आहे.
आंदोलन असूनही अल्बानियाचे पंतप्रधान एडी रामा यांनी प्रकल्पाचे समर्थन केले आहे. त्यांच्या मते, हा प्रकल्प देशाच्या आर्थिक विकासासाठी आणि परकीय गुंतवणुकीला चालना देण्यासाठी महत्त्वाचा आहे.
रिसॉर्ट प्रकल्प नियोजित आराखडा आणि नियमांनुसार पुढे नेला जाईल तसेच सर्व आवश्यक पर्यावरणीय निकषांचे पालन सुनिश्चित केले जाईल, असे पंतप्रधानांनी सांगितले.
सरकारच्या म्हणण्यानुसार, या गुंतवणुकीमुळे पर्यटन क्षेत्राला चालना मिळेल, रोजगाराच्या नवीन संधी निर्माण होतील आणि देशाच्या अर्थव्यवस्थेला बळकटी मिळेल.
डोनाल्ड ट्रम्प यांचे जावई आणि गुंतवणूकदार जॅरेड कुशनर अलीकडच्या वर्षांत आंतरराष्ट्रीय स्थावर मालमत्ता आणि पायाभूत सुविधा प्रकल्पांमध्ये सक्रिय आहेत. अल्बानियातील प्रस्तावित रिसॉर्ट प्रकल्प हा त्या गुंतवणूक उपक्रमांचा भाग मानला जात आहे.
राजकीय, आर्थिक आणि पर्यावरणीय अशा तिन्ही स्तरांवर या प्रकल्पाने आंतरराष्ट्रीय लक्ष वेधले आहे. काही तज्ज्ञांच्या मते, अशा उच्च-प्रोफाइल गुंतवणूक प्रकल्पांभोवती स्थानिक राजकारण आणि सार्वजनिक मतांमुळे वाद निर्माण होऊ शकतात.
पर्यावरण तज्ज्ञांच्या मते, अल्बानियाचा संबंधित किनारी भाग हा बाल्कन प्रदेशातील महत्त्वाच्या जैवविविधता क्षेत्रांपैकी एक आहे. येथे मोठ्या प्रमाणात स्थलांतरित पक्षी येतात आणि समुद्री परिसंस्था संवेदनशील आहे.
मोठ्या प्रमाणावरील बांधकाम, हॉटेल पायाभूत सुविधा आणि पर्यटन उपक्रमांमुळे या भागातील पर्यावरणावर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे स्थानिक वन्यजीवांबरोबरच किनारपट्टीचे नैसर्गिक स्वरूपही बदलू शकते, असे तज्ज्ञांचे मत आहे.
या प्रकरणामुळे अल्बानियातील अंतर्गत राजकारणासह आंतरराष्ट्रीय स्तरावरही चर्चा सुरू झाली आहे. सरकार विकास आणि गुंतवणुकीला प्राधान्य देत असताना नागरी समाज आणि पर्यावरणीय संघटना पारदर्शकता व संरक्षणाची मागणी करत आहेत.
सरकारने प्रकल्प नियोजनानुसार सुरू राहील असे संकेत दिले आहेत. मात्र वाढत्या विरोधाच्या पार्श्वभूमीवर काही बदल किंवा अतिरिक्त पर्यावरणीय संरक्षणात्मक उपायांचा विचार केला जाऊ शकतो.
दुसरीकडे, आंदोलक संघटनांनी आपले आंदोलन अधिक तीव्र करण्याची तयारी दर्शवली आहे. प्रकल्पाचा पुनर्विचार होईपर्यंत आंदोलन सुरू ठेवण्याचा त्यांचा निर्धार आहे.
