आंध्र प्रदेश सरकारने विशाखापट्टणममध्ये होमगार्ड्ससाठी समर्पित आरोग्य विमा सहाय्यता केंद्र (Health Insurance Assistance Centre for Home Guards) सुरू केले आहे. या केंद्राचे उद्घाटन राज्याच्या गृहमंत्री वंगलापुडी अनीता यांनी केले.
सरकारी माहितीनुसार, या योजनेच्या पहिल्या टप्प्यात 975 होमगार्ड्सचा समावेश करण्यात आला असून त्यांच्या जोडीदारांसह जास्तीत जास्त दोन मुलांनाही आरोग्य विमा संरक्षणाचा लाभ दिला जाणार आहे. प्रारंभिक टप्प्यात सुमारे 3,140 हून अधिक लाभार्थ्यांना या योजनेचा थेट फायदा होण्याची अपेक्षा आहे.
योजनेअंतर्गत होमगार्ड्सना दरवर्षी ₹3 लाख ते ₹33 लाखांपर्यंतचे मोफत आरोग्य विमा संरक्षण उपलब्ध करून दिले जाणार आहे. या सुविधेसाठी लाभार्थ्यांना कोणतेही शुल्क भरावे लागणार नाही.
सरकारने म्हटले आहे की, कमी वेतनावर पोलिस व्यवस्था आणि कायदा-सुव्यवस्था राखण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना आरोग्य सुरक्षा प्रदान करणे हा या योजनेचा उद्देश आहे.
उद्घाटन कार्यक्रमात बोलताना गृहमंत्री वंगलापुडी अनीता यांनी सांगितले की, होमगार्ड्स राज्याच्या सुरक्षा व्यवस्थेचा महत्त्वाचा भाग आहेत, मात्र त्यांना दीर्घकाळापासून पुरेशी आरोग्य सुरक्षा आणि सामाजिक सुरक्षा लाभ उपलब्ध होत नव्हते. त्यांनी सांगितले की, कमी वेतन, मर्यादित वैद्यकीय सुविधा आणि कामाच्या दरम्यान असलेला धोका या बाबी लक्षात घेऊन ही योजना तयार करण्यात आली आहे. तसेच, ही योजना होमगार्ड्सच्या जीवनमान सुधारण्याच्या दिशेने एक पाऊल असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
सरकारी अधिकाऱ्यांच्या मते, भारतात एखाद्या राज्याने होमगार्ड्ससाठी विशेष आरोग्य विमा सहाय्यता केंद्र आणि व्यापक विमा योजना सुरू करण्याची ही पहिलीच वेळ आहे.
होमगार्ड्स पोलिस विभागासोबत गर्दी नियंत्रण, आपत्कालीन परिस्थिती, निवडणूक कर्तव्ये आणि कायदा-सुव्यवस्था राखण्याच्या कामात भूमिका बजावतात. त्यांच्या भूमिकेचे स्वरूप पोलिस दलासारखे असले तरी अनेकदा त्यांना कमी वेतन आणि मर्यादित सुविधांसह काम करावे लागते. सरकारने म्हटले आहे की, नव्या योजनेचा उद्देश या असमानता कमी करणे आणि अधिक चांगली आरोग्य सुरक्षा उपलब्ध करून देणे हा आहे.
सरकारी निवेदनानुसार, सेवेदरम्यान मृत्यू किंवा गंभीर अपघातांच्या घटनांमध्ये तातडीच्या आर्थिक सहाय्याचा अभाव आढळल्याच्या पार्श्वभूमीवर ही योजना होमगार्ड्सच्या कुटुंबांसाठीही दिलासा ठरू शकते. या आरोग्य विमा योजनेमुळे वैद्यकीय खर्चाचा भार कमी होण्याची अपेक्षा व्यक्त करण्यात आली आहे.
या केंद्रामार्फत होमगार्ड्सना आरोग्य विम्याशी संबंधित नोंदणी सहाय्य, दावे प्रक्रियेबाबत मदत आणि माहिती एकाच ठिकाणी उपलब्ध करून दिली जाणार असून प्रक्रिया सुलभ आणि पारदर्शक करण्याचा उद्देश आहे.
राज्य सरकारने म्हटले आहे की, योजना यशस्वी ठरल्यास ती अधिक व्यापक स्तरावर लागू करण्याचा विचार केला जाऊ शकतो. भविष्यात होमगार्ड्सची संख्या वाढल्यास योजनेचा विस्तार करण्यात येऊ शकतो. तसेच, इतर कल्याणकारी योजनांनाही या मॉडेलशी जोडण्याबाबत विचार सुरू असल्याचे सरकारने म्हटले आहे.
