बिहारमध्ये विमान वाहतूक सुविधांचा विस्तार करण्याच्या हालचालींना वेग आला आहे. पताही, सोनपूर, सहरसा आणि वाल्मीकिनगर येथे विमान वाहतूक सुविधा विकसित करण्याच्या योजनेवर काम सुरू आहे. यासोबतच राज्यातील हवाई सेवांच्या विकासाला गती देण्यासाठी स्वतंत्र विमान वाहतूक धोरण तयार करण्याचीही तयारी केली जात आहे. या धोरणाच्या माध्यमातून राज्यातील हवाई संपर्क वाढवणे, प्रादेशिक विमानतळांचा विकास करणे आणि विमान वाहतूक क्षेत्रातील गुंतवणुकीला प्रोत्साहन देणे यावर भर दिला जाऊ शकतो. मोठ्या शहरांबरोबरच लहान शहरे आणि पर्यटनस्थळांपर्यंत हवाई सेवांची उपलब्धता वाढवणे, हा या योजनेचा उद्देश आहे.
मुजफ्फरपूरमधील पताही विमानतळ विकसित करण्याची मागणी दीर्घकाळापासून केली जात आहे. येथे विमान वाहतूक सुविधांचा विस्तार झाल्यास मुजफ्फरपूर आणि आसपासच्या जिल्ह्यांतील नागरिकांना त्याचा लाभ मिळण्याची अपेक्षा आहे. या भागात हवाई सेवा सुरू करणे आणि आवश्यक पायाभूत सुविधा विकसित करण्याबाबत यापूर्वीही विविध स्तरांवर चर्चा झाली आहे.
आवश्यक जमीन, धावपट्टी, टर्मिनल आणि इतर तांत्रिक सुविधा विकसित झाल्यास भविष्यात येथून विमानसेवा सुरू करण्याचा मार्ग सुलभ होऊ शकतो. त्यामुळे उत्तर बिहारमधील नागरिकांना विमान प्रवासासाठी पाटणा किंवा इतर शहरांतील विमानतळांवर अवलंबून राहण्याऐवजी पर्यायी सुविधा उपलब्ध होऊ शकते. मात्र, पताही येथून नियमित विमानसेवा कधी सुरू होणार, हे संबंधित विभागांच्या मंजुरीवर आणि विकासकामांच्या प्रगतीवर अवलंबून असेल.
सोनपूरमध्ये विमान वाहतूक सुविधांचा विस्तार करण्याची योजनाही बिहारच्या परिवहन पायाभूत सुविधांच्या दृष्टीने महत्त्वाची ठरू शकते. भौगोलिक स्थान आणि पर्यटनविषयक उपक्रमांमुळे सोनपूरला महत्त्व आहे. येथे हवाई संपर्क विकसित झाल्यास आसपासच्या भागांची कनेक्टिव्हिटी सुधारण्यास मदत होऊ शकते.
मात्र, विमान वाहतूक सुविधा विकसित करण्यापूर्वी जमिनीची उपलब्धता, तांत्रिक व्यवहार्यता, सुरक्षा मानके आणि आर्थिक शक्यतांचे मूल्यांकन करणे आवश्यक असेल. या योजनेचे अंतिम स्वरूप आणि अंमलबजावणीची कालमर्यादा याबाबत अधिकृत माहिती समोर आल्यानंतरच सोनपूरमध्ये कोणत्या स्तरावरील विमान वाहतूक सुविधा विकसित केली जाणार, हे स्पष्ट होईल.
सहरसामध्ये विमान वाहतूक सुविधांचा विस्तार झाल्यास कोसी क्षेत्रातील नागरिकांना त्याचा विशेष लाभ मिळू शकतो. सहरसा आणि आसपासच्या जिल्ह्यांमधील अनेक नागरिक शिक्षण, व्यवसाय, उपचार आणि रोजगारासाठी इतर शहरांमध्ये प्रवास करतात. हवाई संपर्क सुधारल्यास लांब पल्ल्याच्या प्रवासासाठी लागणारा वेळ कमी होऊ शकतो. तसेच, या क्षेत्रातील व्यावसायिक घडामोडी आणि गुंतवणुकीला चालना मिळण्याची शक्यताही आहे.
यासाठी विद्यमान हवाई पट्टीची स्थिती, धावपट्टीची क्षमता, प्रवाशांसाठी उपलब्ध सुविधा आणि विमान संचालनाशी संबंधित आवश्यकतांचे मूल्यांकन करावे लागेल. नियमित विमानसेवा सुरू करण्यासाठी विमान कंपन्यांचा सहभाग आणि प्रवाशांकडून पुरेशी मागणी असणेही महत्त्वाचे ठरेल.
पश्चिम चंपारण जिल्ह्यातील वाल्मीकिनगर येथे विमान वाहतूक सुविधा विकसित करण्याला पर्यटनाच्या दृष्टीने महत्त्व आहे. नैसर्गिक सौंदर्य, वनक्षेत्र आणि पर्यटनस्थळांसाठी वाल्मीकिनगर ओळखले जाते. येथे हवाई संपर्क सुधारल्यास इतर राज्यांतून येणाऱ्या पर्यटकांचा प्रवास अधिक सुलभ होऊ शकतो.
यामुळे स्थानिक पर्यटन व्यवसाय, हॉटेल उद्योग, परिवहन आणि इतर सेवांशी संबंधित रोजगाराच्या संधी निर्माण होण्याची शक्यता आहे. मात्र, पर्यटन क्षेत्रात विमान वाहतूक सुविधा विकसित करताना पर्यावरणीय नियम, सुरक्षा मानके आणि स्थानिक पायाभूत सुविधांचा विचार करावा लागेल. विमानसेवा सुरू झाल्यानंतर प्रवाशांची मागणी आणि संचालनाची व्यवहार्यता हे घटकही महत्त्वाचे असतील.
बिहारसाठी स्वतंत्र विमान वाहतूक धोरण तयार करण्याची योजना राज्यातील हवाई क्षेत्राच्या विकासासाठी महत्त्वाची ठरू शकते. स्वतंत्र धोरणामुळे विमानतळांचा विकास, प्रादेशिक हवाई संपर्क, खासगी गुंतवणूक आणि विमान कंपन्यांना प्रोत्साहन देण्यासाठी स्पष्ट आराखडा तयार करता येऊ शकतो.
या धोरणात लहान शहरांना हवाई नेटवर्कशी जोडणे, विद्यमान हवाई पट्ट्यांचा वापर, पायाभूत सुविधांचा विकास आणि विमान वाहतूक क्षेत्रातील रोजगाराच्या संधी वाढवणे यांसारख्या मुद्द्यांचा समावेश केला जाऊ शकतो. मात्र, धोरणाचे अंतिम स्वरूप जाहीर झाल्यानंतरच त्याअंतर्गत उपलब्ध होणाऱ्या सुविधा, गुंतवणुकीसंबंधी तरतुदी आणि प्रकल्पांच्या प्राधान्यक्रमाबाबत स्पष्ट माहिती मिळेल.
बिहारमध्ये हवाई सेवांचा विस्तार झाल्यास रस्ते आणि रेल्वे वाहतुकीबरोबर प्रवासाचे अतिरिक्त पर्याय उपलब्ध होऊ शकतात. विशेषतः मोठ्या विमानतळांपर्यंत पोहोचण्यासाठी अधिक वेळ लागणाऱ्या भागांतील नागरिकांना याचा लाभ मिळू शकतो. प्रादेशिक हवाई संपर्क वाढल्यास व्यावसायिक, विद्यार्थी, रुग्ण आणि पर्यटकांना इतर शहरांमध्ये जाणे सुलभ होऊ शकते. यासोबतच स्थानिक अर्थव्यवस्थेला चालना मिळण्याची आणि रोजगाराच्या संधी निर्माण होण्याची शक्यताही आहे.
मात्र, केवळ विमानतळ विकसित करण्याची घोषणा केल्याने हे उद्दिष्ट साध्य होणार नाही. त्यासाठी जमीन उपलब्धता, धावपट्टी, टर्मिनल, सुरक्षा व्यवस्था, विमान वाहतूकविषयक मंजुरी आणि नियमित विमानसेवांचे संचालन सुनिश्चित करणे आवश्यक असेल.
पताही, सोनपूर, सहरसा आणि वाल्मीकिनगर येथे विमान वाहतूक सुविधांचा विस्तार करण्याच्या योजना आणि बिहारचे स्वतंत्र विमान वाहतूक धोरण राज्याच्या परिवहन क्षेत्रासाठी महत्त्वाचे ठरू शकते. आवश्यक मंजुरी आणि पुरेशी संसाधने उपलब्ध करून या योजना राबवल्यास राज्यातील विविध भागांमध्ये हवाई संपर्क सुधारण्याची संधी निर्माण होऊ शकते.
सध्या या प्रकल्पांची सविस्तर कार्ययोजना, बांधकामाची कालमर्यादा आणि विमानसेवा सुरू होण्याच्या तारखांबाबत अधिकृत माहिती समोर आल्यानंतरच प्रत्येक ठिकाणी कोणत्या प्रकारच्या हवाई सुविधा विकसित केल्या जाणार आहेत, हे स्पष्ट होईल.
