ओडिशामधील राज्यसभा निवडणुकांदरम्यान बीजू जनता दल (BJD) मधील अंतर्गत अस्थिरता उघड झाली आहे. दीर्घकाळ सत्तेत राहिल्यानंतर पक्षात विखुरलेपणाचे संकेत दिसू लागले आहेत.
भुवनेश्वर येथे अलीकडे झालेल्या राज्यसभा निवडणुकांमध्ये क्रॉस व्होटिंगच्या घटनेने राजकारणात हालचाल निर्माण झाली. बीजू जनता दलाने राज्यसभा निवडणुकीदरम्यान सहा आमदारांना “कारण दाखवा नोटीस” बजावली आहे. पक्षाने या कृतीला विश्वासघात म्हटले असून संबंधित आमदारांकडून स्पष्टीकरण मागितले आहे. राज्यसभा निवडणुकीत चार जागांसाठी मतदान झाले.
या निवडणुकीत भारतीय जनता पक्षाने दोन जागा जिंकल्या, बीजू जनता दलाला एक जागा मिळाली, तर एका जागेवर भाजप समर्थित अपक्ष उमेदवार दिलीप राय विजयी झाले. या प्रक्रियेदरम्यान बीजू जनता दलाच्या काही आमदारांनी क्रॉस व्होटिंग केल्याची माहिती समोर आली, ज्यामुळे पक्ष नेतृत्वात असंतोष निर्माण झाला.
बीजू जनता दलाच्या मुख्य सचेतक प्रमिला मलिक यांनी चक्रमणि कन्हार (बालीगुडा), नबा किशोर मलिक (जयदेव), सौविक विश्वाल (चौद्वार-कटक), सुबासिनी जेना (बस्ता), रमाकांत भोई (तिरतोल) आणि देवी रंजन त्रिपाठी (बांकी) यांना नोटीस पाठवून 20 मार्च रोजी सायंकाळी पाच वाजेपर्यंत उत्तर देण्यास सांगितले आहे. पत्रात नमूद करण्यात आले आहे की, समाधानकारक उत्तर न मिळाल्यास पक्ष आपल्या संविधान आणि नियमांनुसार एकतर्फी कारवाई करण्यास मोकळा असेल.
तिरतोल येथील बीजू जनता दलाचे आमदार रमाकांत भोई यांनी एका खासगी वृत्तवाहिनीला सांगितले की, मतदानाच्या एक दिवस आधी त्यांना त्यांच्या निवासस्थानातून जबरदस्तीने बाहेर काढून नवीन निवास येथे ठेवण्यात आले. त्यांनी सांगितले की, पक्षाच्या नेत्यांनी त्यांना संपूर्ण रात्र निवास परिसरातून बाहेर जाण्याची परवानगी दिली नव्हती. भोई यांनी असेही म्हटले, “मी स्पष्ट केले होते की मला जाऊ दिले नाही, तर मी मतदान करणार नाही.”
या वक्तव्यामुळे पक्षातील असंतोष आणि आमदारांची नाराजी समोर येत असल्याचे दिसते. राजकीय तज्ञांनी या घडामोडीमुळे बीजू जनता दलातील अंतर्गत तणाव उघड झाल्याचे म्हटले आहे.
राज्यसभा निवडणुकीतील क्रॉस व्होटिंगच्या पार्श्वभूमीवर काँग्रेस पक्षाने आपल्या तीन आमदारांना निलंबित केले आहे. यामध्ये सनाखेमुंडीचे रमेश चंद्र जेना, मोहना येथील दशरथी गोमांगो आणि बाराबती-कटक येथील सोफिया फिरदौस यांचा समावेश आहे. प्रदेश काँग्रेस अध्यक्ष भक्त चरण दास यांनी म्हटले की, हा विश्वासघात स्वीकारार्ह नाही आणि संविधानाच्या दहाव्या अनुसूचीनुसार त्यांना विधानसभा सदस्यत्वासाठी अपात्र ठरवण्यासाठी पावले उचलली जातील.
राज्यसभा निवडणुकीतील क्रॉस व्होटिंगची ही घटना राज्यातील राजकीय स्थैर्याबाबत संकेत देत असल्याचे तज्ञांचे मत आहे. बीजू जनता दलामध्ये शिस्त आणि नेतृत्वाबाबत प्रश्न उपस्थित होत असल्याचेही ते म्हणतात. त्याचवेळी काँग्रेस आणि भारतीय जनता पक्षाच्या रणनीती राज्याच्या राजकारणात बदल घडवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावत असल्याचेही नमूद केले जात आहे.
