धनबादमध्ये लग्नाच्या नावाखाली फसवणूक करणाऱ्या कथित टोळीचा पोलिसांनी पर्दाफाश केला आहे. बरवाअड्डा पोलीस ठाण्याच्या हद्दीत समोर आलेल्या या प्रकरणात राजस्थानहून लग्नासाठी धनबादला आलेल्या एका कुटुंबाला कथितपणे जाळ्यात अडकवण्यात आले. आधी स्थळ निश्चित करण्यासाठी तरुणींची छायाचित्रे दाखवण्यात आली, त्यानंतर कुटुंबाकडून लग्नाची खरेदी करवून घेण्यात आली. पुढे त्यांना एका गावात नेऊन विवाहाचे विधी पार पाडण्यात आले आणि तरुणीच्या भांगेत सिंदूर भरून देण्यात आला. विवाहाची रस्म पूर्ण झाल्यानंतर परिस्थिती अचानक बदलली आणि पीडित कुटुंबाला मारहाण करून तेथून हाकलून दिल्याचा आरोप आहे. पोलिसांनी तपासानंतर या प्रकरणात 10 जणांना अटक केली आहे.
या प्रकरणाची सुरुवात तीन सप्टेंबरपासून झाल्याचे सांगितले जात आहे. पोलिसांच्या माहितीनुसार, राजस्थानमधील रहिवासी रमेश नट यांच्याशी सपना नावाच्या महिलेने फोनवरून संपर्क साधला होता. महिलेने रमेश यांच्या पुतण्यासाठी लग्नाचे स्थळ असल्याचे सांगून दोन तरुणींची छायाचित्रे पाठवली. छायाचित्रांच्या माध्यमातून कुटुंबाला लग्नासाठी योग्य स्थळ मिळू शकते, असा विश्वास देण्यात आला. चर्चा पुढे गेल्यानंतर रमेश हे त्यांचा भाऊ, पुतण्या आणि भावजय यांच्यासह राजस्थानहून धनबादला पोहोचले. येथे लग्नाची चर्चा पुढे जाईल आणि स्थळ निश्चित होईल, अशी कुटुंबाची अपेक्षा होती; मात्र पोलिसांच्या म्हणण्यानुसार त्यांच्यासाठी आधीच फसवणुकीचे जाळे तयार करण्यात आले होते.
धनबादला पोहोचल्यानंतर टोळीतील लोकांनी कुटुंबाकडून लग्नाच्या तयारीच्या नावाखाली खरेदी करवून घेतली. कपडे, दागिने आणि लग्नाशी संबंधित इतर साहित्य घेण्याची प्रक्रियाही करण्यात आली. त्यामुळे पीडित कुटुंबाला सर्व काही सामान्य पद्धतीने सुरू असल्याचे आणि ते प्रत्यक्षात लग्नाची तयारी करत असल्याचे वाटत राहिले. पोलिसांच्या तपासात समोर आले की, खरेदीनंतर कुटुंबाला एका गावात नेण्यात आले, जिथे विवाहाचे विधी पार पाडण्याची व्यवस्था करण्यात आली होती. याचदरम्यान तरुणीला वधू म्हणून सादर करण्यात आले आणि तिच्या भांगेत सिंदूर भरून विवाहाची रस्म पूर्ण करण्यात आली.
विवाहाची रस्म पूर्ण झाल्यानंतर कथितपणे टोळीने वर आणि त्याच्या कुटुंबीयांना त्यांच्या घरी जेवणासाठी येण्यास सांगितले. कुटुंबाने तेथे जाण्यास टाळाटाळ केल्यानंतर परिस्थिती बिघडली. याच कारणावरून त्यांना मारहाण करण्यात आली आणि तेथून हाकलून दिल्याचा आरोप आहे. ज्या कुटुंबाला लग्नाची रस्म पूर्ण करून नव्या सुनेला घेऊन परतण्याची अपेक्षा होती, ते फसवणूक आणि कथित मारहाणीचे बळी ठरल्याचे सांगत पोलिसांकडे पोहोचले. या घटनेनंतर संपूर्ण प्रकरण समोर आले आणि बरवाअड्डा पोलिसांनी तपास सुरू केला.
प्रकरण समोर आल्यानंतर पोलिसांनी केवळ स्थानिक पातळीवर चौकशी न करता तांत्रिक तपासाचा आधार घेतला. डीएसपी मुख्यालय-1 कुमार विनोद यांच्या माहितीनुसार, पोलिसांनी मोबाइल क्रमांक आणि फोनच्या लोकेशनच्या आधारे आरोपींपर्यंत पोहोचण्याचा प्रयत्न केला. तांत्रिक पुराव्यांच्या आधारे पोलिसांनी वेगवेगळ्या ठिकाणी कारवाई केली आणि एकापाठोपाठ 10 जणांना अटक केली. पोलिसांनी आरोपींकडून लग्नासाठी खरेदी केलेले कपडे, दागिने आणि इतर साहित्यही जप्त केले आहे.
अटक करण्यात आलेल्या आरोपींमध्ये अजय दास, राजेश कुमार, मंतोष साव, सुमन विश्वकर्मा, चंदन शर्मा, नीलम देवी, पूजा कुमारी, मकरी देवी, विशु यादव आणि राजेंद्र साव यांचा समावेश असल्याचे सांगितले जाते. पोलिसांच्या माहितीनुसार, या टोळीत पुरुषांसोबत महिलांचाही समावेश होता. तपास यंत्रणा आता प्रत्येक आरोपीची भूमिका काय होती आणि लग्नासाठी स्थळ शोधणाऱ्या कुटुंबांपर्यंत टोळीतील सदस्य कोणत्या माध्यमातून पोहोचत होते, याचा शोध घेत आहे. अटक करण्यात आलेल्या आरोपींशिवाय आणखी कोणी या नेटवर्कचा भाग आहे का, याचीही पोलीस चौकशी करत आहेत.
या प्रकरणातील विशेष बाब म्हणजे टोळीची कथित कार्यपद्धती. आधी लग्नाचे स्थळ दाखवणे, तरुणीचे छायाचित्र पाठवणे, कुटुंबाला धनबादला बोलावणे, खरेदी करवून घेणे आणि त्यानंतर विवाहाची रस्म पूर्ण करणे, अशा प्रकारे संपूर्ण प्रक्रिया रचण्यात आली होती, ज्यामुळे सुरुवातीला पीडित कुटुंबाला कोणताही संशय येऊ नये. सिंदूरदानासारखी रस्म पूर्ण झाल्यानंतर लग्न प्रत्यक्षात झाले असल्याचा कुटुंबाला विश्वास बसतो. त्यानंतर टोळीचे वर्तन बदलत असे आणि पीडित पक्षाला कथितपणे मारहाण करून तेथून बाहेर काढले जात असल्याचा आरोप आहे.
वृत्तांनुसार, पीडित कुटुंबाने पोलिसांकडे तक्रारीसोबत लग्नाच्या खरेदीशी संबंधित पुरावेही दिले. काही वृत्तांमध्ये खरेदी आणि पैशांच्या व्यवहाराशी संबंधित वेगवेगळ्या रकमेचा उल्लेख करण्यात आला आहे. त्यामुळे या आकडेवारीबाबत पोलिसांचा अधिकृत तपास पूर्ण होईपर्यंत सावधगिरी बाळगणे आवश्यक आहे. सध्या एवढे स्पष्ट आहे की, लग्नाच्या तयारीच्या नावाखाली कुटुंबाकडून खर्च करवून घेण्यात आला आणि विवाहाची रस्म पूर्ण झाल्यानंतर वादाची परिस्थिती निर्माण झाली.
या टोळीने यापूर्वी किती कुटुंबांना लक्ष्य केले आहे, याचाही पोलीस तपास करत आहेत. लग्नाच्या नावाखाली अशा प्रकारच्या फसवणुकीच्या घटना एकापेक्षा अधिक लोकांसोबत घडल्या असण्याची अधिकाऱ्यांना शक्यता आहे. अनेकदा सामाजिक प्रतिष्ठा किंवा बदनामीच्या भीतीने पीडित व्यक्ती तक्रार दाखल करत नाहीत. त्यामुळे पोलीस जुन्या प्रकरणांचा, आरोपींच्या मोबाइल फोनचा, संपर्कांचा आणि इतर डिजिटल पुराव्यांचा तपास करू शकतात. यामुळे टोळीच्या संभाव्य आंतरराज्यीय नेटवर्कचाही शोध लागू शकतो.
या घटनेमुळे लग्नासाठी अनोळखी कुटुंबांवर विश्वास ठेवण्यापूर्वी पडताळणी करण्याची गरजही समोर आली आहे. सध्या लग्नासाठी सोशल मीडिया, मोबाइल फोन, ऑनलाइन प्लॅटफॉर्म आणि मध्यस्थांच्या माध्यमातून स्थळे निश्चित केली जातात. अशा परिस्थितीत केवळ छायाचित्र पाहून किंवा फोनवर झालेल्या संभाषणाच्या आधारे स्थळ निश्चित करणे जोखमीचे ठरू शकते. कुटुंबांनी समोरील पक्षाचा कायमस्वरूपी पत्ता, ओळख, कौटुंबिक माहिती आणि इतर आवश्यक तपशील स्वतंत्रपणे पडताळून पाहणे आवश्यक आहे. विशेषतः स्थळ अचानक निश्चित होत असेल आणि कुटुंबाला दुसऱ्या राज्यात बोलावले जात असेल, तर अधिक काळजी घेणे आवश्यक आहे.
धनबादमधील या घटनेतही राजस्थानमधील कुटुंबाला दुसऱ्या राज्यात बोलावण्यात आले होते. लांबचा प्रवास करून आलेल्या कुटुंबाला स्थानिक परिस्थितीची माहिती मर्यादित असू शकते. त्यामुळे अशा प्रकरणांमध्ये मध्यस्थांच्या म्हणण्यावर पूर्णपणे अवलंबून राहण्याऐवजी स्थानिक पोलीस किंवा विश्वासार्ह व्यक्तींकडून माहिती घेणे महत्त्वाचे ठरते. विवाहाशी संबंधित कोणतीही मोठी रक्कम देण्यापूर्वी किंवा खरेदी करण्यापूर्वी कागदपत्रे आणि ओळख यांची पडताळणी करणेही आवश्यक आहे.
पोलिसांच्या तांत्रिक तपासाने हे प्रकरण सोडवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली. मोबाइल क्रमांक आणि लोकेशनच्या आधारे संशयितांपर्यंत पोहोचल्यानंतर पोलिसांनी 10 जणांना अटक केली. आता आरोपींच्या चौकशीतून टोळीमध्ये कोणाची मुख्य भूमिका होती, मुलींची छायाचित्रे कुठून मिळत होती, कुटुंबांशी संपर्क कोण करत होते आणि विवाहाची रस्म पार पाडण्यासाठी ठिकाणाची निवड कशी केली जात होती, याचा शोध घेण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.
तपासाचा आणखी एक महत्त्वाचा भाग म्हणजे जप्त करण्यात आलेल्या मोबाइल फोन आणि लग्नाशी संबंधित साहित्याची तपासणी. एका वृत्तानुसार, आरोपींकडून 13 मोबाइल फोन जप्त करण्यात आल्याचेही समोर आले आहे. या उपकरणांमध्ये इतर संभाव्य पीडित, मध्यस्थ किंवा टोळीतील सदस्यांशी संबंधित संपर्क आढळल्यास तपासाचा विस्तार होऊ शकतो.
सध्या बरवाअड्डा पोलिसांनी या प्रकरणात 10 आरोपींना अटक केली असून टोळीच्या कथित नेटवर्कचा तपास सुरू आहे. अटक करण्यात आलेल्या व्यक्तींनी यापूर्वी अशाच प्रकारच्या किती घटना घडवल्या आहेत, याचाही पोलीस शोध घेत आहेत. जुन्या प्रकरणांशी या आरोपींचा संबंध आढळल्यास धनबाद पोलिसांसमोर या कथित 'लुटेरी दुल्हन' टोळीचे मोठे नेटवर्क समोर येऊ शकते.
लग्नाच्या नावाखाली फसवणुकीचे हे प्रकरण यासाठीही समोर आले आहे की, सामान्य स्थळ निश्चित करण्याची प्रक्रिया कथितपणे गुन्ह्याच्या योजनेत बदलण्यात आली. आधी वधूचे छायाचित्र दाखवण्यात आले, कुटुंबाला धनबादला बोलावण्यात आले, लग्नाची खरेदी करवून घेण्यात आली, त्यानंतर सिंदूरदानाची रस्म पूर्ण करण्यात आली आणि पुढे वाद व मारहाणीची परिस्थिती निर्माण झाली. पोलिसांच्या कारवाईनंतर आता या टोळीचे नेटवर्क किती मोठे आहे आणि त्यामागे आणखी लोक सक्रिय आहेत का, हे स्पष्ट होणे बाकी आहे. सध्या 10 आरोपींच्या अटकेनंतर पोलिसांनी तपास पुढे नेला आहे.
