इथियोपियामध्ये फुटलेल्या ज्वालामुखीची राख वेगवान वाऱ्यांमुळे उत्तर भारतापर्यंत पोहोचली, ज्यामुळे दिल्लीत प्रदूषण आणि धुरके वाढले. दृश्यमानता कमी झाल्याने विमानांची उड्डाणे रद्द करावी लागली आणि DGCA ने विमान कंपन्यांना प्रभावित उंची टाळण्याचा सल्ला दिला.
New Delhi: आफ्रिकेतील इथियोपियामध्ये हजारो वर्षांपासून निष्क्रिय असलेला हेयली गुब्बी ज्वालामुखी अचानक फुटला आहे. या स्फोटाने वैज्ञानिकांना धक्का बसला, कारण त्यानंतर वातावरणात मोठ्या प्रमाणात राख पसरली. या राखेमध्ये सल्फर डायऑक्साइड, सूक्ष्म काचेचे कण आणि खडकांचे बारीक कण समाविष्ट आहेत. स्फोटानंतर उसळलेली राख वेगवान वाऱ्यांसह पूर्वेकडे सरकत भारतापर्यंत पोहोचली. तज्ञांनुसार, ही राख वातावरणाच्या वरच्या थरांमध्ये 25,000 ते 45,000 फूट उंचीवर पसरत आहे.
उत्तर भारतातील अनेक राज्यांवर राखेचा परिणाम
इथियोपियातून आलेले हे राखेचे ढग दिल्ली, राजस्थान, हरियाणा, पंजाब आणि उत्तर प्रदेशच्या काही भागांपर्यंत पोहोचले आहेत. राखेच्या कणांमुळे हवेची पारदर्शकता बाधित झाली आहे आणि आकाश नेहमीपेक्षा अधिक धूसर दिसत आहे. दिल्लीत अनेक ठिकाणी 'एअर क्वालिटी इंडेक्स' (AQI) 400 च्या पुढे गेला आहे, ज्यामुळे प्रदूषण धोकादायक पातळीवर पोहोचले आहे. आनंद विहार, एम्स आणि सफदरजंग परिसरात दृश्यमानतेत मोठी घट नोंदवली जात आहे, ज्यामुळे रस्त्यावरील वाहतुकीवरही परिणाम होत आहे.
दिल्ली आणि एनसीआरमध्ये धुरक्याची (स्मॉग) जाडसर चादर
राखेच्या बारीक कणांमुळे दिल्लीत पुन्हा एकदा धुरक्याचा (स्मॉग) थर तयार झाला आहे. हवेची गुणवत्ता अत्यंत खराब झाली असून प्रदूषणाची पातळी सातत्याने वाढत आहे. हवेतील ज्वालामुखीचे कण (volcanic particles) सहजपणे फुफ्फुसांपर्यंत पोहोचू शकतात, ज्यामुळे श्वास घेण्यास त्रास, घशात जळजळ आणि डोळ्यांची खाज सुटणे यांसारख्या समस्या वाढत आहेत. तज्ञांनी संवेदनशील लोकांना शक्यतो घराबाहेर न पडण्याचा आणि मास्क वापरण्याचा सल्ला दिला आहे.
विमान प्रवासावर मोठा परिणाम
ज्वालामुखीची राख विमान प्रवासासाठी सर्वात मोठा धोका निर्माण करते, कारण ती विमानांच्या इंजिनला नुकसान पोहोचवू शकते. याच कारणामुळे अकासा एअर, इंडिगो आणि अनेक आंतरराष्ट्रीय विमान कंपन्यांनी त्यांच्या उड्डाणांचे मार्ग बदलले आहेत. अनेक उड्डाणे रद्द करण्यात आली आहेत, तर काही विमानांना लांबच्या मार्गाने जावे लागले आहे. उंचीवर कमी दृश्यमानता आणि इंजिनमध्ये राख जाण्याचा धोका वाढल्याने विमान कंपन्या अतिरिक्त खबरदारी घेत आहेत.
DGCA चा सल्ला (अॅडव्हायझरी)
नागरिक उड्डयन महासंचालनालयाने (DGCA) सर्व विमान कंपन्या आणि विमानतळांना सल्ला (अॅडव्हायझरी) जारी केला आहे. DGCA ने सांगितले आहे की, विमान कंपन्यांनी राखेने प्रभावित उंची टाळावी आणि उड्डाणांचे मार्ग सुरक्षित भागातूनच ठरवावे. विमानतळांना धावपट्ट्यांची (रनवे) नियमित तपासणी करण्यास आणि गरज पडल्यास कामकाज थांबवण्यास सांगितले आहे. DGCA ने स्पष्ट केले आहे की, उंचीवरील उड्डाणांमध्ये धोका वाढला आहे, तर जमिनीवरील हवेच्या गुणवत्तेवर मर्यादित परिणाम दिसून येईल.
वेगवान वाऱ्यांसह भारतात पोहोचलेला राखेचा थर
तज्ञांनुसार, ज्वालामुखी स्फोटानंतर तयार झालेला राखेचा थर 100 ते 120 किमी प्रतितास वेगाने उत्तर भारताकडे सरकला आहे. हा थर 15,000 ते 45,000 फूट उंचीवर फिरत आहे. यामुळे आकाश नेहमीपेक्षा अधिक गडद आणि धूसर दिसेल. सूर्यप्रकाशातही घट दिसून येऊ शकते, कारण राखेचे कण सूर्यप्रकाश रोखतात.
