ईराण आणि अमेरिका यांच्यातील तणाव पुन्हा वाढला असून, मध्य पूर्वेतील परिस्थिती अधिक संवेदनशील बनली आहे. ताज्या घडामोडींमध्ये ईराणच्या इस्लामिक रिव्होल्युशनरी गार्ड्स कॉर्प्स (IRGC) ने कुवैत आणि बहरीनमधील अमेरिकी लष्करी तळांना लक्ष्य केल्याचा दावा केला आहे. या हल्ल्यांमध्ये क्षेपणास्त्रे आणि ड्रोनचा वापर करण्यात आल्याचे ईराणने म्हटले आहे.
अमेरिकेच्या सेंट्रल कमांड (CENTCOM) ने मात्र सर्व हल्ले यशस्वीपणे परतवून लावल्याचा दावा केला असून कोणत्याही अमेरिकी लष्करी तळाचे नुकसान झाले नसल्याचे सांगितले आहे.
ईराणच्या दाव्यानुसार, कुवैतमधील अमेरिकी लष्करी तळ आणि बहरीनमधील अमेरिकी नौदलाच्या पाचव्या ताफ्याचे मुख्यालय लक्ष्य करण्यात आले. या कारवाईत बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रे आणि ड्रोनचा वापर करण्यात आल्याचे सांगण्यात आले आहे.
अमेरिकी संरक्षण अधिकाऱ्यांच्या मते, बहुतेक क्षेपणास्त्रे हवाई संरक्षण यंत्रणांनी हवेतच अडवली, तर काही क्षेपणास्त्रे लक्ष्यापर्यंत पोहोचू शकली नाहीत. बहरीनमध्येही अनेक ड्रोन हल्ले रोखण्यात आल्याचे सांगण्यात आले असून अमेरिकी आणि स्थानिक संरक्षण यंत्रणांनी संयुक्तपणे संभाव्य नुकसान टाळल्याचा दावा करण्यात आला आहे.
या घडामोडींच्या पार्श्वभूमीवर अमेरिकेनेही प्रत्युत्तरात्मक कारवाईची पुष्टी केली आहे. वृत्तांनुसार, अमेरिकी सैन्याने होर्मुझ सामुद्रधुनीजवळील ईराणच्या केश्म बेटावरील एका कम्युनिकेशन टॉवरला लक्ष्य केले.
अमेरिकेच्या बाजूने ही कारवाई “आत्मसंरक्षण” अंतर्गत करण्यात आल्याचे सांगण्यात आले आहे. संबंधित भागात लष्करी हालचाली वाढल्याने आणि संभाव्य धोका निर्माण झाल्याने ही कारवाई करण्यात आल्याचा दावा करण्यात आला आहे.
याशिवाय, होर्मुझ सामुद्रधुनीजवळील एका तेलवाहू जहाजावर हल्ला झाल्याची माहिती समोर आली आहे. हे जहाज बोत्स्वानाच्या ध्वजाखाली नोंदणीकृत होते आणि ईराणच्या खार्ग बेटाकडे जात होते. या घटनेनंतर जहाजाला आग लागल्याची आणि धुराचे लोट दिसल्याची माहिती देण्यात आली आहे.
मध्य पूर्वेतील वाढत्या तणावाचा परिणाम जागतिक ऊर्जा बाजारावरही झाला आहे. कच्च्या तेलाच्या किमतींमध्ये एक टक्क्यांहून अधिक वाढ नोंदवण्यात आली. ब्रेंट क्रूड तेलाचा दर सुमारे 97 डॉलर प्रति बॅरलपर्यंत पोहोचल्याचे दिसून आले, तर अमेरिकी WTI क्रूड सुमारे 95 डॉलर प्रति बॅरल या पातळीवर व्यवहार करत असल्याचे वृत्त आहे. तणाव आणखी वाढल्यास ऊर्जा पुरवठ्यावर गंभीर परिणाम होऊ शकतो, असे तज्ज्ञांचे मत आहे.
दरम्यान, गाझा आणि लेबनॉनमधील परिस्थितीही तणावपूर्ण राहिली आहे. संयुक्त राष्ट्रांच्या वर्ल्ड फूड प्रोग्राम (WFP) ने गाझामध्ये झालेल्या मोठ्या सायबर हल्ल्यामुळे सुमारे सहा लाख कुटुंबांचा डेटा लीक झाल्याची माहिती दिली आहे. या डेटामध्ये नावे, ओळखपत्रांची माहिती, मोबाईल क्रमांक आणि स्थानासंबंधी संवेदनशील माहितीचा समावेश असल्याचे सांगण्यात आले.
लेबनॉनमध्ये इस्रायल आणि हिजबुल्लाह यांच्यातील संघर्ष तीव्र झाल्याचे वृत्त आहे. हिजबुल्लाहने दक्षिण लेबनॉनमधील इस्रायली लष्करी तळ आणि रणगाड्यांवर अनेक हल्ले केल्याचा दावा केला आहे. त्यास प्रत्युत्तर म्हणून इस्रायलने हवाई हल्ले सुरू ठेवल्याचे वृत्त आहे.
दक्षिण लेबनॉनमधील परिस्थिती बिघडल्यानंतर संयुक्त राष्ट्रांच्या शांतता मोहिमेच्या UNIFIL च्या भूमिकेवरही प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत. स्थानिक आणि आंतरराष्ट्रीय विश्लेषकांच्या मते, शांतता राखणे आणि युद्धविरामाची अंमलबजावणी करणे या मुख्य उद्दिष्टांमध्ये ही मोहीम प्रभावी ठरत नसल्याचे दिसून येत आहे.
इस्रायलने UNIFIL वर हिजबुल्लाहच्या लष्करी हालचाली रोखण्यात अपयशी ठरल्याचा आरोप केला आहे. दुसरीकडे, हिजबुल्लाह समर्थकांनी या मोहिमेचा कल इस्रायलच्या बाजूने असल्याचा दावा केला आहे.
या तणावपूर्ण वातावरणात राजकीय वक्तव्यांनाही वेग आला आहे. वृत्तांनुसार, अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष Donald Trump यांनी इस्रायलचे पंतप्रधान Benjamin Netanyahu यांच्याकडे लेबनॉनमधील लष्करी कारवायांबाबत नाराजी व्यक्त केली आहे.
सूत्रांच्या माहितीनुसार, दोन्ही नेत्यांमधील चर्चेदरम्यान तीव्र वाद झाला आणि ट्रम्प यांनी वाढत्या नागरी मृत्यूंबाबत चिंता व्यक्त केली. त्यांनी इस्रायलच्या लष्करी धोरणावरही प्रश्न उपस्थित केल्याचे वृत्त आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, सध्याची परिस्थिती लवकर नियंत्रणात आली नाही तर संघर्ष अधिक व्यापक स्वरूप धारण करू शकतो. ईराण, अमेरिका, इस्रायल आणि त्यांच्या सहयोगी देशांमधील वाढत्या लष्करी हालचालींमुळे संपूर्ण मध्य पूर्व प्रदेशातील स्थैर्यावर परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे.
होर्मुझ सामुद्रधुनीसारख्या धोरणात्मक सागरी मार्गावर कोणतीही लष्करी कारवाई झाल्यास जागतिक तेल पुरवठा आणि व्यापारावर गंभीर परिणाम होऊ शकतो
