उत्तराखंडातील पिथौरागढ जिल्ह्यातील धारचूला परिसरातील ओल्ड लिपू येथून भारतीय सीमेत राहून कैलास पर्वताचे दर्शन घेण्याची संधी भाविकांसाठी विशेष आकर्षण ठरत आहे. कैलास मानसरोवर यात्रेला जाऊ न शकणारे अनेक भाविक येथे येऊन कैलासाचे दर्शन घेत असून सध्या मर्यादित संख्येनेच यात्रेकरूंना या ठिकाणी जाण्याची परवानगी दिली जात आहे.
पिथौरागढ जिल्ह्यातील धारचूला परिसरातील ओल्ड लिपू हे सध्या भाविकांसाठी श्रद्धेचे महत्त्वाचे केंद्र बनले आहे. येथून भारतीय सीमेत राहून कैलास पर्वताचे थेट दर्शन शक्य होत आहे. विविध कारणांमुळे पारंपरिक कैलास मानसरोवर यात्रेला जाऊ न शकणाऱ्या भाविकांसाठी हा अनुभव विशेष मानला जात आहे. देशातील विविध राज्यांतून आलेल्या भाविकांनी कैलास पर्वताचे दर्शन घेतल्यानंतर भावनिक प्रतिक्रिया व्यक्त करत हा अनुभव आयुष्यातील संस्मरणीय क्षण असल्याचे सांगितले.
मागील वर्षी सुरू झालेल्या या उपक्रमाला यंदाही चांगला प्रतिसाद मिळत आहे. मोठ्या संख्येने भाविक भारतीय भूमीवरून कैलास दर्शनाच्या इच्छेने ओल्ड लिपू येथे पोहोचत आहेत. नैसर्गिक सौंदर्य आणि आध्यात्मिक वातावरणामुळे या ठिकाणी भाविकांना वेगळा अनुभव मिळत आहे.
ओल्ड लिपू हे समुद्रसपाटीपासून सुमारे 17 हजार फूट उंचीवर आहे. येथे पोहोचण्यासाठी अंतिम टप्प्यापासून सुमारे दीड किलोमीटर पायी चढाई करावी लागते. अधिक उंची, कमी ऑक्सिजन आणि वेगवान वाऱ्यांमुळे हा प्रवास सोपा नाही. प्रशासन प्रवाशांची आरोग्यस्थिती आणि हवामान लक्षात घेऊनच परवानगी देत आहे.
याच कारणामुळे सर्व इच्छुक भाविकांना ओल्ड लिपू येथे जाण्याची परवानगी मिळत नाही. प्रतिकूल हवामान किंवा आरोग्यविषयक धोका असल्यास अनेक प्रवाशांना सुरक्षेच्या कारणास्तव रोखले जाते. प्रशासनाच्या मते, प्रवाशांच्या सुरक्षेला प्राधान्य देणे सर्वाधिक महत्त्वाचे आहे.
दररोज शेकडो भाविक ओल्ड लिपू येथे पोहोचत असले तरी मर्यादित परवानगी व्यवस्थेमुळे अनेकांना कैलास दर्शनापासून वंचित राहावे लागत आहे. अशा भाविकांनी आणि स्थानिक नागरिकांनी हवामान व सुरक्षा परिस्थिती अनुकूल असल्यास अधिकाधिक लोकांना दर्शनाची संधी उपलब्ध करून देण्याची मागणी प्रशासनाकडे केली आहे.
स्थानिकांच्या मते, यामुळे धार्मिक पर्यटनाला चालना मिळेल आणि परिसराच्या अर्थव्यवस्थेलाही लाभ होईल. भाविकांचे म्हणणे आहे की, भारतीय सीमेत राहून कैलास पर्वताचे दर्शन घेणे हा त्यांच्यासाठी आध्यात्मिकदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाचा अनुभव आहे.
प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे की परवानगी केवळ सुरक्षा निकष आणि हवामानाच्या परिस्थितीचा विचार करूनच दिली जाईल. हवामान अनुकूल राहिले आणि मार्ग पूर्णपणे सुरक्षित असल्यास येत्या काळात अधिक भाविकांना ओल्ड लिपूपर्यंत जाण्याची परवानगी देण्याचा विचार केला जाऊ शकतो. अधिकाऱ्यांनी प्रवाशांना प्रवासापूर्वी हवामानाची माहिती घेण्याचे आणि प्रशासनाने जारी केलेल्या मार्गदर्शक सूचनांचे पालन करण्याचे आवाहन केले आहे, जेणेकरून प्रवास सुरक्षित आणि सुरळीत राहील.
